مطالعه‌ای که داده‌های نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر را بررسی کرده است، نشان می‌دهد خوردن غذا در ساعات پایانی شب و پس از رفتن به رختخواب با افزایش احتمال ابتلا به بیماری کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک و سیروز کبدی همراه است. با وجود این، این یافته‌ها به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیستند.
پژوهش تازه‌ای که روی داده‌های حدود ۲۰۰ هزار نفر انجام شده است، تاکید دارد که محدود کردن مصرف کالری به چند ساعت قبل از خواب می‌تواند نقش موثری در حفظ سلامت کبد داشته باشد. این مطالعه نشان می‌دهد افرادی که در ساعات پایانی شب و بعد از خواب غذا می‌خورند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های کبدی قرار دارند.
بر اساس گزارش سلامت نیوز، از مدت‌ها پیش، غذا خوردن در آخر شب با افزایش وزن مرتبط دانسته شده است؛ اما یافته‌های اخیر حاکی از آن است که زمان صرف غذا می‌تواند به صورت مستقیم بر سلامت کبد تاثیرگذار باشد.
این تحقیق که داده‌های تقریباً ۲۰۰ هزار نفر را از سه مطالعه مختلف جمع‌آوری کرده است، مشخص کرده که افرادی که پس از شام یا بعد از خوابیدن غذا مصرف می‌کنند، با احتمال بیشتری به بیماری کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک یا سیروز کبدی دچار می‌شوند.
نتایج این مطالعات در نشریه معتبر «Clinical Gastroenterology and Hepatology» منتشر شده است.
دکتر رابرت ویله‌چانسکی، نویسنده اصلی این تحقیق و عضو دانشگاه علوم و سلامت اورگن آمریکا، بیان کرد: «ما می‌دانیم که کبد بسیار منظم و هماهنگ با ریتم شبانه‌روزی بدن کار می‌کند. به همین خاطر می‌خواهیم بررسی کنیم که آیا تغییر زمان غذا خوردن بدون تغییر در ترکیب مواد غذایی مصرفی می‌تواند سلامت کبد را بهبود بخشد یا خیر.»
تأثیر خوردن در پایان شب بر سلامت کبد چیست؟
بر اساس نتایج این تحقیق در جمعیت آمریکایی، افرادی که گزارش داده‌اند در ساعات پایانی شب غذا می‌خورند، در مقایسه با کسانی که در این زمان غذا نمی‌خورند، بین ۲۰ تا ۳۰ درصد خطر بیشتری برای ابتلا به انواع بیماری‌های کبدی دارند.
از جمله بیماری‌های مورد بررسی، «بیماری کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک» (MASLD) است؛ وضعیتی که در آن چربی در کبد تجمع می‌یابد و می‌تواند در بعضی افراد به آسیب‌های جدی‌تر منجر شود. همچنین، سیروز کبدی یکی از پیامدهای خطرناک بیماری‌های مزمن کبد است که باعث ایجاد بافت اسکار و اختلال در ساختار و عملکرد طبیعی کبد می‌شود.
با این حال، همه بیمارانی که به کبد چرب مبتلا می‌شوند، به مراحل پیشرفته بیماری نمی‌رسند.
ویله‌چانسکی تاکید کرد: «باید توجه داشت که تنها بخش کوچکی از افرادی که به بیماری کبد چرب دچار می‌شوند، به مراحل جدی‌تر مانند سیروز کبدی می‌رسند.»
او همچنین افزود که پیام کلیدی این یافته‌ها این است که محدود کردن دریافت کالری به چند ساعت پیش از خواب می‌تواند به حفظ سلامت کبد کمک کند.
چرا زمان غذا خوردن اهمیت بالایی دارد؟
بر اساس گفته پژوهشگران، کبد عملکردهای خود را با ریتم شبانه‌روزی بدن تنظیم می‌کند؛ ریتمی زیستی که بسیاری از عملکردهای بدن مانند خواب، ترشح هورمون‌ها و سوخت‌وساز مواد غذایی را کنترل می‌کند.
دکتر اندرو مک‌هیل، متخصص فیزیولوژی خواب و ریتم شبانه‌روزی در دانشگاه علوم و سلامت اورگن، گفت: «ما بارها مشاهده کرده‌ایم که زمان انجام فعالیت‌های مختلف، از جمله خواب، غذا خوردن و ورزش، اهمیت فراوانی دارد.»
او توضیح داد که غذا خوردن در طول شب، زمانی که ساعت زیستی بدن برای خواب تنظیم شده است، می‌تواند توانایی بدن در سوخت‌وساز مؤثر مواد غذایی را کاهش دهد. این امر در بلندمدت ممکن است باعث افزایش خطر چاقی، دیابت و اکنون، بر اساس یافته‌های جدید، مشکلات کبدی شود.
علائم بیماری‌های کبدی را بشناسید
بیماری‌های کبدی انواع مختلفی دارند و برخی از آن‌ها در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامت واضحی نداشته باشند.
از جمله علائم سیروز کبدی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
خستگی و ضعف مداوم
کاهش اشتها
کاهش میل جنسی
زردی پوست یا سفیدی چشم‌ها
خارش پوست
حالت تهوع یا استفراغ
وجود چنین علائمی به‌تنهایی لزوماً به معنای ابتلا به بیماری کبدی نیست، اما در صورتی که این علائم به صورت مداوم یا نگران‌کننده ظاهر شوند، مراجعه به پزشک و ارزیابی دقیق ضروری است.
خوردن در شب و استرس؛ نگرانی دیگری برای سلامت دستگاه گوارش
در اوایل سال جاری، پژوهشی ارتباط میان استرس و خوردن میان‌وعده در ساعات پایانی شب را با مشکلات سلامت روده بررسی کرده است.
در آن مطالعه، پژوهشگران آمریکایی داده‌های بیش از ۱۱ هزار نفر را از پیمایش ملی سلامت و تغذیه آمریکا تحلیل کرده و رابطه‌ای میان این عوامل و مشکلات روده مشاهده کرده‌اند.
کارشناسان احتمال می‌دهند ترکیب استرس و خوردن در شب می‌تواند فشار بیشتری به سلامت دستگاه گوارش وارد کند؛ با این حال، برای روشن شدن سازوکار این ارتباط و میزان اثرگذاری هر عامل، نیاز به تحقیقات بیشتر است.
در مجموع، یافته‌های اخیر اهمیت توجه به زمان غذا خوردن را در کنار کیفیت رژیم غذایی و سایر عادت‌های مرتبط با سلامت برجسته می‌کنند. البته، این نتایج به تنهایی ثابت نمی‌کنند که خوردن میان‌وعده در آخر شب مستقیماً باعث بیماری کبدی می‌شود.