یک کشف تصادفی در مقابل خانه‌ای در مصر، به شناسایی بقایای دو مجسمه عظیم سلطنتی و قطعه‌ای از سنگ گرانیت صورتی منقش به کتیبه‌هایی متعلق به رامسس دوم انجامید؛ فرعونی که به عنوان یکی از قدرتمندترین فرمانروایان مصر باستان شناخته می‌شود. کارشناسان باستان‌شناسی معتقدند که ارتفاع مجسمه اصلی این پادشاه، همراه با پایه آن، تقریباً به ۸.۵ متر می‌رسیده است.
داستان این کشف از روستای بهبیت‌الحجر در استان غربیه مصر آغاز شد؛ جایی که یکی از ساکنان محلی هنگام انجام کار در زمین شخصی خود، متوجه وجود سنگی با کتیبه‌های باستانی در مقابل خانه‌اش شد. او تصمیم گرفت به جای دست‌کاری یا جابجایی آن، موضوع را به مسئولان محلی آثار باستانی گزارش دهد. این اقدام باعث آغاز کاوش‌های نجات‌بخش و بااهمیتی شد که نتایج آن بسیار فراتر از انتظار بود.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده توسط وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر، تیمی از باستان‌شناسان وابسته به شورای عالی آثار باستانی در جریان این کاوش‌ها موفق به کشف بقایای دو مجسمه عظیم سلطنتی و تکه‌ای گرانیت صورتی شدند که کتیبه‌های هیروگلیف مرتبط با رامسس دوم بر روی آن حک شده بود.
یکی از کتیبه‌های یافت شده
یکی از مهم‌ترین یافته‌ها، سر مجسمه‌ای به ارتفاع ۱.۶ متر متعلق به رامسس دوم است که بر سر خود تاج دوگانه مصر را دارد؛ این تاج نماد فرمانروایی او بر دو سرزمین مصر علیا و مصر سفلی بوده است.
باستان‌شناسان همچنین توانسته‌اند بخش ستون پشتی این مجسمه را که نام حوروسی پادشاه «حور کا نخْت مری ماعت» بر آن حک شده، به دست آورند. این کتیبه، هویت مجسمه را به رامسس دوم نسبت می‌دهد؛ فرعونی که بین سال‌های ۱۲۷۹ تا ۱۲۱۳ پیش از میلاد سلطنت کرده است.
هشام اللیثی، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر، تأکید کرده است که با توجه به ابعاد سر مجسمه، کل تندیس به همراه پایه آن احتمالاً ارتفاعی حدود ۸.۵ متر داشته است.
در نزدیکی این مجسمه، باستان‌شناسان بخش قابل توجهی از مجسمه سلطنتی دیگری را هم کشف کردند که طول بقایای آن تقریباً ۲.۴ متر است. هرچند پاها و پایه این مجسمه از بین رفته‌اند، اما چهره آن به خوبی قابل تشخیص است و سربندی راه‌راه به سبک سنتی نمس نیز بر سرش دیده می‌شود.
شباهت زیاد این مجسمه به تندیس نخست، احتمالاً تعلق آن به رامسس دوم را مطرح می‌کند، اما هنوز هویت آن به طور قطعی تأیید نشده است.
سومین یافته، قطعه‌ای از گرانیت صورتی به طول حدود ۱.۳ متر بود که تقریباً یک متر شمال مجسمه دوم کشف شد. کتیبه هیروگلیف باقی‌مانده روی این قطعه، دو عنوان سلطنتی رامسس دوم یعنی «نسو بیتی» (پادشاه مصر علیا و سفلی) و «سا رع» (پسر رع، خدای خورشید مصر باستان) را در بر دارد.
مجموعه این آثار نشان می‌دهد که قبلاً بناهای یادمانی سلطنتی بزرگی در این بخش از دلتای نیل وجود داشته‌اند، اما هنوز مشخص نیست که آیا مجسمه‌ها در همین محل ساخته و نصب شده‌اند یا بعدها به این منطقه منتقل شده‌اند.
اهمیت این کشف به سابقه تاریخی محوطه بهبیت‌الحجر برمی‌گردد. این منطقه بیشتر به دلیل بقایای معبد عظیمی که به ایزیس، یکی از مهم‌ترین الهه‌های دین مصر باستان اختصاص داشت، شهرت دارد.
ویرانه‌های معبد عمدتاً از قطعات بزرگ گرانیت تشکیل شده‌اند که در محدوده محوطه مقدس پراکنده شده‌اند. بخش عمده این بنای یادمانی به دوران حکومت نکتانبو دوم در قرن چهارم پیش از میلاد تعلق دارد و فرمانروایان دوره بطلمیوسی نیز در دوره‌های بعد، تزئینات و گسترش‌هایی بر آن انجام داده‌اند.
این معبد به عنوان یکی از مراکز مذهبی مهم دلتای نیل شناخته می‌شد و ارتباط مستقیم با پرستش ایزیس و اوزیریس داشت. با این حال، یافته‌های تازه احتمال می‌دهند که تاریخ این محوطه بسیار پیش‌تر از بنای معبد شناخته‌شده باشد.
رامسس دوم تقریباً ۹ قرن قبل از ساخت بخش عمده معبد ایزیس حکومت می‌کرد، بنابراین کشف مجسمه‌های سلطنتی مرتبط با او، سوال‌هایی درباره نوع بناها و فعالیت‌های مذهبی پیش از معبد کنونی در این منطقه مطرح می‌کند.
پژوهش‌های قبلی نیز شواهدی از چنین پیشینه‌ای ارائه داده بودند. در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۷، دو مصرشناس به نام‌های محمود امام و ایهاب عبدالظاهر دو قطعه معماری دارای نام سلطنتی رامسس دوم را بررسی کردند که در جریان عملیات زیرساختی نزدیک به معبد کشف شده بودند.
این محققان احتمال داده بودند که آن قطعات به بنایی متعلق به دوران رامسس دوم یا حتی دوره‌ای قدیمی‌تر مربوط باشد؛ بنایی که پیش از ساخت مجموعه معبد فعلی در این مکان وجود داشته است.
کشف مجسمه‌های جدید، شواهد بیشتری به این تصویر باستان‌شناسی اضافه کرده است. با این حال، هنوز باید بررسی شود که آیا این آثار به سازه‌ای قدیمی در بهبیت‌الحجر تعلق دارند یا در دوره‌های بعد طی استفاده مجدد از مصالح و انتقال آثار به این محل آمده‌اند.
