از زمانی که سینما با تصاویر متحرک روی پرده‌های بزرگ ظهور کرد، به یک جادوی شگفت‌انگیز تبدیل شده است؛ جادویی که در بیش از یک قرن تغییرات گسترده‌ای را پشت سر گذاشته، اما احتمالاً هیچ‌گاه سازندگان آن تصور نمی‌کردند روزی سینما به جای قاب‌های بزرگ در سالن‌های تاریک، به اندازه‌ای کوچک شود که در جیب هر فردی جا بگیرد.
بر اساس گزارش ایسنا، احتمالاً همه شما هنگام گشت‌وگذار در اینستاگرام، دست‌کم یک بار با فیلم‌هایی مواجه شده‌اید که به صورت دنباله‌دار و در چند اسلاید پخش می‌شوند و معمولاً روایتگر داستان‌هایی از عشق و خیانت هستند.
این نوع محتوا که به سریال‌های اینستاگرامی شهرت یافته‌اند و با بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی رونق بیشتری یافته‌اند، اخیراً با ساختار و شکل حرفه‌ای‌تری تولید می‌شوند؛ به این معنا که برخلاف سریال‌های معمول یا فیلم‌های چند قسمتی که برای دیدنشان باید موبایل را چرخاند، این آثار که تحت عنوان VERTICAL SERIES یا سریال‌های عمودی شناخته می‌شوند، کاملاً برای ابعاد صفحه موبایل طراحی شده‌اند.
داستان شکل‌گیری این سبک سرگرمی، طبق اطلاعات منتشر شده در رسانه‌های خارجی، از اواخر سال ۲۰۱۰ در چین آغاز شد، اما پس از مدتی سازندگان سرگرمی در آمریکا متوجه شدند که بازار بزرگی پشت این نوع محتوا وجود دارد. با توجه به استقبال جهانی، این جریان به تدریج رشد کرد و شرکت‌های بزرگ تولید سریال نیز به ساخت درام‌های عمودی روی آوردند و هالیوود در دو، سه سال اخیر این روند را به صورت جدی دنبال می‌کند.
در این سال‌ها نه تنها پلتفرم‌های مخصوص تولید و پخش این نوع آثار ایجاد شده‌اند، بلکه نسل جدیدی از کارگردانان و تهیه‌کنندگان وارد عرصه سریال‌سازی عمودی شده‌اند و به تدریج کیفیت داستان‌ها به میزان قابل توجهی ارتقا یافته است؛ بنابراین سریال‌های عمودی از یک سرگرمی اینستاگرامی به صنعتی نوین در حوزه تصویر تبدیل شده‌اند.
آنچه این روند را جدی‌تر و متمایزتر می‌سازد، ورود فیلمسازان و متخصصان حرفه‌ای سینما است تا تلفن‌های همراه به عنوان یکی از منابع مهم پخش فیلم مطرح شوند و در نتیجه زبان روایی تازه‌ای در سینما شکل گیرد.
البته هم‌اکنون نیز امکان تماشای فیلم‌های سینمایی با بهترین کیفیت روی موبایل وجود دارد، اما این فیلم‌ها در قالب افقی ساخته شده‌اند. تغییراتی که اکنون شاهد آن هستیم، تبدیل فرمت افقی سینما به فرمت عمودی عمومی (۹:۱۶) است تا از این پس داستان‌ها به صورت عمودی روایت شوند. این تغییرات بسیار گسترده‌تر از فقط تغییر اندازه تصویر و زاویه فیلمبرداری است و تقریباً در تمام جنبه‌های ساخت فیلم، از جمله بازیگری، تأثیرگذار است.
این تحول برای سینمایی که در دهه‌های اخیر و به ویژه پس از دوران پاندمی با نفوذ پلتفرم‌های اینترنتی در میان مخاطبان مواجه شده، می‌تواند فصل جدیدی را رقم بزند، به خصوص که برخی جشنواره‌های سینمایی بخشی ویژه برای این نوع آثار اختصاص داده‌اند.
در ایران نیز که هنوز بحث تأثیر هوش مصنوعی در سینما بیشتر به نگرانی‌ها و دغدغه‌ها محدود شده است، خبر رسیده که یک پلتفرم ویژه تولید و نمایش آثار تصویری عمودی توسط یکی از تهیه‌کنندگان سینما، که به تازگی سامانه بلیت‌فروشی نیز راه‌اندازی کرده، در حال شکل‌گیری است. همچنین چند ماهی است که یک پلتفرم نمایش خانگی دیگر جشنواره‌ای مختص سریال‌های عمودی برگزار کرده است.
این صنعت نوظهور در کشور ما در حالی به جریان جدی تبدیل شده که این فرم تولید، فرصت تازه‌ای برای فیلمسازان مستقل، جوان و خلاق فراهم می‌آورد، اما در کنار آن، وضعیت تولید و پخش فیلم در سالن‌های سینما همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی است. با توجه به کاهش استقبال مخاطبان از سینما در سال‌های اخیر، کمبود فیلم‌های متنوع، نبود سالن‌های مجهز به تجهیزات استاندارد و به‌روز برای نمایش فیلم‌های ایرانی و خارجی و محدودیت‌های ناشی از ممیزی، این سوال مطرح می‌شود که آیا فیلمسازان حرفه‌ای و باتجربه ایران به سمت سینمای عمودی حرکت خواهند کرد؟ آیا این سبک به جریانی پررنگ در سینمای ایران تبدیل می‌شود و مخاطبان به آن پاسخ مثبت خواهند داد؟