خبرگزاری ایسنا گزارش داد که آیدا پناهنده، کارگردانی که با آثار مهمی مانند «ناهید» و «در انتهای شب» شناخته میشود و همواره دغدغه سینما و قصهگویی داشته است، در حال حاضر سریال «سرخ و سیاه» را برای شبکه نمایش خانگی ساخته است. این سریال از همان ابتدا با مشکلات عدیدهای مواجه شده و در نهایت به دلیل حجم بالای ممیزیهای اعمال شده توسط ساترا، اجازه پخش قسمت ششم آن صادر نشد.

برای بررسی علت عدم انتشار این سریال، با آیدا پناهنده تماس گرفتیم و او در پاسخ به سؤال درباره وضعیت خود گفت: «احساس خیلی بدی دارم! واقعاً در طول این ۲۰ سال فعالیت حرفهای، هرگز چنین شرایط سخت و ناامیدی را تجربه نکرده بودم. دلزده، خسته و فرسوده شدهام.»
او درباره دلایل پیش آمده توضیح داد: «فکر میکنم حساسیتهای سلیقهای و بیش از حد برخی اعضای ساترا باعث شده که کل سریال «سرخ و سیاه» به صورت تکهتکه و ناهمگون درآمده و اگر این روند ادامه پیدا کند، اثر کاملاً نابود خواهد شد. این وضعیت مرا به شدت افسرده کرده است. من نگران کلیت و تمامیت کارم هستم؛ سه سال گروهی متشکل از ۳۰۰ نفر برای این پروژه تلاش کردند و حالا گروهی به بهانه حفظ حقوق مردم و رعایت عرف، این اثر را به باد میدهند. یک روز اصلاحیهای برای حذف چند مورد اعلام میشود، دو روز بعد فرد دیگری دستور میدهد سکانسی مهم که قبلاً بیست نفر ممیز مشکلی با آن نداشتند حذف گردد. مگر ممیزی نباید چارچوب مشخصی داشته باشد؟ چرا هر روز هر کس به اختیار خودش و بدون توجه به ساختار، داستان و محتوای اثر، بخشی را حذف میکند؟ حتی صحنهای که قبلاً پخش شده، در بازپخش آن میگویند حذف شود. دلیلش چیست؟»
در ادامه، وقتی از او پرسیده شد که با توجه به تجربههای پیشینش در حوزه فیلم و سریال، چه تفاوتی در ممیزیها احساس میکند، پاسخ داد: «به نظرم شرایط بسیار تغییر کرده است. به مسئولان هم گفتهام اگر همین گروه قبلاً بر سر کار بودند، سریال «در انتهای شب» هرگز پخش نمیشد یا به شدت ممیزی میشد و نابود میگردید. من کار حرفهایام را از تلویزیون با ساخت تلهفیلم آغاز کردم، اما اکنون احساس میکنم مدیران ساترا صنعت سریالسازی در نمایش خانگی ایران را با تلویزیون اشتباه گرفتهاند. با همین سیاستها مردم را از تلویزیون زده و فراری دادهاند. رسانه نمایش خانگی با شبکههای یک، دو و سه تلویزیون یکی نیستند! برخی مدیران تلویزیونی را آوردهاند به ساترا که همان سلیقهای را اعمال میکنند که باعث ریزش مخاطب از تلویزیون شد. چرا نمیفهمید که مدیومها و رسانهها متفاوتند؟ مردم از شبکههایی که خودشان را در آن نمیبینند خسته شدهاند. واقعاً تا کی میخواهید این خستگی را درک کنید؟ مردم دنبال هوای تازه و قصهای نو هستند. دنبال جایی میگردند که حتی برای یک ساعت حالشان را خوب کند و سرگرمشان کند. آیا نمیخواهید این را هم فراهم کنید؟ اگر میتوانستید همان رسانههایی را که مدیر و کارشناسش بودید حفظ کنید، الان مخاطب داشتند!»
آیدا پناهنده سپس با طرح این سؤالها که «ما در سریالهای خود چه گفتیم؟ چه نشان دادهایم؟» افزود: «در سریال، مادری بچه خود را در آغوش میگیرد؛ خانمی ۷۵ ساله که در سکانس بعدی پسرش کشته میشود… کجای این صحنه بد است؟ کجای آن برخلاف عرف است؟ مگر رابطه مادر و فرزند مقدسترین رابطه نیست؟»
او درباره آینده خود خاطرنشان کرد: «شاید برخی آقایان تحت فشارهایی قرار دارند که اصلاً ربطی به فرهنگ و فضای سریال و سینما ندارد. چرا باید به این فشارها تن دهند؟ وظیفه آنها چیست؟ نمیشود هر کس از هر جایی میآید و برای تلویزیون، تئاتر و سینمای ما تصمیم بگیرد. باید مقاومت کنند، آن هم برای مردمی که این همه سختی و دو جنگ را پشت سر گذاشتهاند. اجازه دهید مردم نفس بکشند. اصلاً اینکه مادری فرزندش را بغل کند چرا باید اینقدر مسئلهساز شود؟ آیا شما بچههایتان را بغل نمیکنید؟ همین چند روز قبل دختری توسط پدرش کشته شد و همه را ناراحت کرد. چه ایرادی دارد آغوش محبتآمیز والدین و فرزندان را در رسانههای رسمی نشان دهیم؟ چرا نباید حس خوب خانوادهها را منتقل کنیم؟ چرا اجازه ندهیم رابطه والدین با فرزندان به صورت طبیعی، واقعی و زیبا به تصویر کشیده شود؟»
او درباره صحنههایی که در سریالش دچار ممیزی شدهاند گفت: «کارشان شده چک کردن این که دست بازیگر به کجا خورده است. شخصیتها در صحنهای دعوا میکنند؛ میپرسند دستش خورد یا نخورد؟ دعوا است دیگر! جنازهای را از چاه بیرون میکشند، با آن همه پوشش و چادر، میگویند مشکل دارد؛ همه را حذف کنید! جالب این که همین پلان هفته قبل پخش شده بود. لطفاً خودتان را کنترل کنید و آرام باشید… چرا همه چیز را تبدیل به بحران فرهنگی میکنید؟ البته در ساترا و شوراهای ممیزی هم افراد معدودی هستند که کارشناس و دلسوز مردماند و نگاه معتدلتری دارند، ولی تعدادشان کم است و توانشان نمیرسد!»
آیدا پناهنده همچنین عملکرد صداوسیما در برخورد با پروژههای شبکه نمایش خانگی را شدیداً نقد کرد و گفت: «از همه بدتر این است که تلویزیون دو نفر را گذاشته که به همکاران ما توهین میکنند و میگویند «چیزهایی که پشت دوربین اتفاق میافتد را جلوی دوربین نیاورید.» شما چه حقی دارید به همکاران سینمایی ما اینطور توهین کنید؟ چگونه جرات میکنید به کسانی که صبح تا شب در شرایط سخت و هوای آلوده کار میکنند، بیاحترامی کنید؟ مگر ما پشت دوربین چه کار میکنیم که این گونه حرف میزنید؟ من حاضرم دست شما را بگیرم و به پشت صحنه هر پروژهای که خواستید ببرم تا ببینید عوامل سینما با چه حقوق و وجدان کاری کار میکنند. همینها باعث دلزدگی من شده است… به حدی که الان اصلاً نمیخواهم کار کنم! میخواهم خانه بمانم تا حداقل به من و همکارانم بیاحترامی نشود.»
