ایلنا: همزمان با پایان پخش سریال «بدنام» به کارگردانی احسان سجادیحسینی و تهیهکنندگی حامد عنقا، پلتفرم منتشرکننده این سریال با ارائه آماری از میزان تماشای این مجموعه، آن را به عنوان پرمخاطبترین سریال شبکه نمایش خانگی معرفی کرد. این پلتفرم اعلام کرده که مجموع زمان تماشای رسمی این سریال به حدود ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دقیقه رسیده است! در نگاه اول این رقم بسیار چشمگیر به نظر میرسد، اما در بازاری که پلتفرمها برای اثبات سهم خود از مخاطبان به رقابت میپردازند، نمیتوان با استناد صرف به یک عدد، ادعای پرمخاطبترین بودن این سریال را قطعی دانست.

واقعیت این است که انتشار آمار توسط یک پلتفرم به خودی خود مشکلی ندارد، اما مسئله زمانی آغاز میشود که دادههای داخلی یک شرکت بدون ارائه جزئیات روش محاسبه و امکان تأیید مستقل، مبنایی برای اعلام برتری آن در کل بازار قرار میگیرند. وقتی فیلیمو «بدنام» را پرمخاطبترین سریال شبکه نمایش خانگی معرفی میکند، انتظار میرود مشخص باشد این عنوان بر اساس چه شاخصهایی به دست آمده، کدام آثار با آن مقایسه شدهاند و آیا دادههای مورد استناد امکان مقایسه منصفانه میان پلتفرمها را فراهم میکنند یا خیر.
البته این تردیدها به معنای نادرست بودن رقم اعلام شده نیست. فیلیمو همزمان با انتشار قسمت نخست «بدنام» خبر داده بود که ۲.۵ میلیون دقیقه تماشا ثبت شده است. با فرض مدت زمان تقریبی هر قسمت حدود ۶۰ دقیقه و انتشار ۲۷ قسمت، رسیدن مجموع زمان تماشا به محدوده میلیاردی از نظر محاسباتی دور از ذهن نیست. بنابراین اصل ثبت چنین رقمی را نمیتوان صرفاً به دلیل بزرگی آن زیر سؤال برد، اما امکان صحت یک عدد با اثبات ادعایی که بر پایه آن مطرح میشود، دو موضوع مجزا هستند.
نکته مهمتر در آمار این پلتفرم، ذکر واژه «رسمی» است. بازار شبکه نمایش خانگی ایران با پدیده تماشای غیرقانونی آثار مواجه است؛ مسئلهای که مدیران این حوزه بارها به آن اشاره کردهاند. مدیرعامل شیدا پیشتر درباره این موضوع صحبت کرده و علی سرتیپی، مدیر فیلمنت، نیز از حجم بالای انتشار غیررسمی محصولات شبکه نمایش خانگی گلایه کرده بود. همچنین، فیلیمو در گزارشی اعلام کرده بود که ۳۴ درصد مردم محتوای پلتفرمهای نمایش آنلاین را به صورت غیرقانونی تماشا میکنند. بنابراین آمار رسمی فیلیمو تنها بخشی از الگوی تماشای «بدنام» را نشان میدهد و شامل تمامی مخاطبان آن نمیشود.
مشکل دیگر، یکسان دانستن میزان تماشا با میزان محبوبیت است. ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دقیقه تماشا، لزوماً به معنای رضایت مخاطبان به همین مقدار نیست! ممکن است سریالی به دلایل مختلفی مانند کنجکاوی، تبلیغات گسترده، پیگیری قسمتهای بعدی یا حتی بحثهای پیرامون آن دیده شود، اما هیچکدام از این عوامل به تنهایی کیفیت اثر یا رضایت تماشاگر را تضمین نمیکنند. همچنین، تماشای خانوادگی میتواند تعداد واقعی بینندگان را بیش از تعداد حسابهای کاربری کند، اما بدون دادههای مستقل نمیتوان برای هر حساب ضریب ثابتی در نظر گرفت و تعداد دقیق مخاطبان را استخراج کرد. پلتفرمها معتقدند که هر اکانت منحصربهفرد برای تماشای ۳ تا ۴ نفر استفاده میشود و این یعنی هر قسمت این سریال حدود ۶ تا ۸ میلیون بیننده داشته است.
فارغ از تمامی این محاسبات و با در نظر گرفتن شرایط خاصی مانند وضعیت جنگی کشور که بدون شک در افزایش آمار بازدیدهای تولیدات شبکه خانگی تأثیرگذار بوده است، باید توجه داشت که آمار اعلام شده توسط پلتفرم صرفاً نشاندهنده «واچ تایم» یا همان «بازدید رسمی» کاربران است و این تماشا به معنای الزاماً علاقهمندی و رضایت مخاطب نیست. این رقم صرفاً نمایانگر همراهی و پیگیری مخاطب و همچنین اعتبار پلتفرمها نزد مخاطبانی است که به دنبال محتوا هستند.
