پس از تهدید به لغو تابعیت کارگردانان مستند «NAZA» که به تازگی جایزه جشنواره ونیز را به دست آوردهاند، شخصیتهای برجسته سینمای جهان و بیش از ۱۵۰۰ فیلمساز اسرائیلی با انتشار بیانیههایی، بر اهمیت آزادی هنری و روزنامهنگاری تاکید کردند و از این دو مستندساز حمایت کردند.
به گزارش ایسنا، چهرههای شناخته شده صنعت سینما در سراسر جهان، همبستگی خود را با یووال آبراهام و راشل سور، دو کارگردان اسرائیلی برنده اسکار برای مستند «نازا» (NAZA)، اعلام کردند. این دو فیلمساز از سوی مقامات اسرائیل با تهدید به لغو تابعیت و اتهام خیانت به کشور مواجه شدهاند.
مستند «NAZA» که تهیهکنندگی آن را روزنامه گاردین بر عهده داشته، عنوان خود را از سرواژهای برگرفته است که بهطور غیرمستقیم در سرویس اطلاعاتی اسرائیل برای اشاره به تعداد غیرنظامیانی به کار میرود که انتظار میرود در یک حمله هوایی به غزه کشته شوند.
این فیلم شامل گفتوگو با ۲۴ سرباز و افسر نظامی یا اطلاعاتی اسرائیلی است که درباره سامانههای هدفگیری مبتنی بر هوش مصنوعی که برای بمباران غزه به کار گرفته میشود، صحبت کردهاند. این حملات منجر به کشته شدن شمار زیادی از غیرنظامیان فلسطینی شده است.
مستند بر اساس افشاگریهایی ساخته شده که نخستین بار بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ توسط نشریه اسرائیلی-فلسطینی «972+»، رسانه عبریزبان «لوکال کال» و روزنامه گاردین منتشر گردید.
این فیلم ۸۰ دقیقهای، روز شنبه گذشته در جشنواره فیلم ونیز امسال موفق به دریافت جایزه ویژه هیات داوران شد و پس از نمایش، با ۲۵ دقیقه تشویق ایستاده از سوی تماشاگران روبرو شد که رکوردی بیسابقه در تاریخ این جشنواره محسوب میشود.
پس از این موفقیت، میکی زوهار، وزیر فرهنگ اسرائیل، کارگردانان فیلم را متهم کرد که حاضرند «برای دریافت تشویق از یهودستیزان سراسر جهان به سرزمین خود آسیب بزنند» و اعلام کرد که «فورا برای لغو تابعیت اسرائیلی این مستندسازان به دلیل خیانت به کشور اقدام خواهد کرد.»
نمایندگان جشنواره ونیز و هیات داوران به ریاست مگی جیلنهال تاکنون درباره این تهدیدها اظهار نظری نکردهاند، اما جولی هانتسینگر، مدیر هنری جشنواره فیلم تلوراید گفته است: «مستندسازان از جمله برترین روزنامهنگاران هستند که فعالیت میکنند و نقش حیاتی در فهم ما از جهان دارند. حتی تهدید به سلب تابعیت آنها هم غیرقابل قبول است. هر فرد متفکر باید این اقدام را محکوم کند.»
روسای جشنواره فیلم لوکارنو نیز با این دیدگاه موافقت کرده و اعلام کردند که به شدت از حق فیلمسازان برای پرداختن به موضوعات دشوار و فوری حمایت میکنند، بدون ترس از مجازات یا تلافی. آنها افزودند: «آزادی هنری و روزنامهنگاری اساس چیزی است که سینما میتواند باشد: فضایی برای گفتوگو که با نگاهی انتقادی به جهان پیرامون مینگرد.»
مستند «NAZA» هفته آینده در جشنواره فیلم سنسباستین به نمایش درمیآید. مدیران این جشنواره در بیانیهای اعلام کردند که این فیلم نسلکشی سیستماتیک مردم فلسطین توسط دولت اسرائیل را افشا میکند و همبستگی خود را با سازندگان فیلم و همچنین مردم فلسطین اعلام کردند.
این مستند به زودی در جشنواره فیلم بولونیا نمایش داده شده و سپس اواخر همین ماه در جشنواره فیلم نیویورک، نخستین نمایش خود در آمریکای شمالی را تجربه خواهد کرد.
تریشیا تاتل، مدیر جشنواره فیلم برلین، اظهار داشت: «هنرمندان باید آزادی داشته باشند تا جهان را به صورت انتقادی بررسی کنند. فیلمها میتوانند بحث و اختلاف نظر را برانگیزند، ولی در یک جامعه دموکراتیک، واکنش به هنر باید گفتوگو و بررسی دقیق باشد، نه ارعاب یا مجازات از طرف دولت.»
او افزود: «تیم ما در برلیناله در کنار یووال آبراهام، راشل سور و همه هنرمندانی که از این حقوق بهرهمند میشوند، ایستاده است.»
آبراهام و سور در سال ۲۰۲۵ نیز برای مستند «سرزمین دیگری نیست» جایزه اسکار بهترین مستند را دریافت کردند. این فیلم درباره خشونت شهرکنشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان در کرانه باختری اشغالی است و آنها این جایزه را به همراه کارگردانان فلسطینی این فیلم، باسل عدرا و حمدان بلال، کسب کردند.
مستند «سرزمین دیگری نیست» سال پیش از آن در جشنواره فیلم برلین به نمایش درآمد و جایزهای از این جشنواره دریافت کرد.
در اسرائیل نیز بیش از ۱۵۰۰ فیلمساز طوماری را در حمایت از کارگردانان مستند «NAZA» امضا کردهاند و اتهام تلاش آنها برای آسیب به تصویر اسرائیل در صحنه بینالمللی را رد نمودهاند.
لورا پویترس، که در سال ۲۰۱۵ برای مستند «سیتیزنفور» درباره ادوارد اسنودن جایزه اسکار بهترین مستند را دریافت کرده است، از اعتبار واقعی و مستندات «NAZA» دفاع کرد. او که به عنوان مشاور در ساخت این مستند همکاری داشته، گفت: «حقایق مربوط به کشتار گسترده غیرنظامیان در این فیلم در دهها مقالهای که گاردین با دقت و صحت منتشر کرده گزارش شده و هر ادعایی در فیلم بر اساس منابع متعدد است.»
او تهدیدهای مقامات اسرائیلی را «تهدیدی علیه روزنامهنگاران در سراسر جهان» توصیف کرد و افزود که این شرایط برای او آشناست.
نان گلدین، عکاس و فعال آمریکایی که در سال ۲۰۲۲ با لورا پویترس در ساخت مستند نامزد اسکار «تمام زیبایی و خونریزی» همکاری داشته، نیز از کارگردانان مستند «NAZA» تمجید کرد و گفت: «این دو فیلمساز به خاطر شجاعت در ارائه فیلمی که شواهد غیرقابل انکار جنایات جنگی اسرائیل را نشان میدهد، و با پذیرش خطرات بسیار برای خودشان ساخته شده، شایسته تحسین هستند.»
در صنعت سینمای بریتانیا نیز چهرههای شناختهشدهای از این دو حمایت کردهاند. ریچارد ایر، کارگردان برجسته بریتانیایی گفته است که از «هر اقدام دولت اسرائیل، فراتر از حد تصور، متحیر و شوکه شده است.»
حنیف قریشی، رماننویس و فیلمنامهنویس بریتانیایی، این دو فیلمساز را شجاع و سزاوار تحسین خواند و گفت آنها در برابر سرکوب دولتی مقاوم هستند و با استواری به دنبال حقیقت میروند.