نخست‌وزیر اسرائیل خواستار آغاز تحقیقات کیفری علیه سربازان و افسرانی شد که در مستند تحقیقی منتشرشده توسط روزنامه گاردین مصاحبه کرده‌اند.
به گزارش خبرآنلاین به نقل از گاردین، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به دادستان کل این کشور و رئیس سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شاباک) دستور داده است که هویت سربازان و افسرانی که در مستند تحقیقی «نازا» حضور داشته‌اند را شناسایی کنند و آنان را به اتهام وارد آوردن «آسیب به منافع دیپلماتیک و امنیتی اسرائیل» تحت پیگرد قانونی قرار دهند.
این مستند مورد تحسین، که توسط یووال آبراهام و راشل زور، فیلم‌سازان برنده جایزه اسکار، ساخته شده و روزنامه گاردین تهیه‌کننده آن است، به بررسی کشتار وسیع غیرنظامیان در غزه توسط نیروهای اسرائیلی می‌پردازد. این فیلم در سینماهای متعدد کشورهای مختلف، از جمله بریتانیا و آمریکا، به نمایش درآمده و قرار است در بیش از ۵۰ کشور جهان اکران شود.
نتانیاهو در نامه‌ای خطاب به گالی بهاراومیارا، دادستان کل اسرائیل، سرلشکر ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، و دیوید زینی، رئیس شاباک، خواسته است که «فوراً برای شناسایی هویت تمامی افرادی که در این فیلم افتراآمیز مشارکت داشتند یا حضور دارند، اقدام کنند».
نخست‌وزیر اسرائیل همچنین خواسته است تا «تحقیقات کیفری آغاز و پیگرد قانونی به اتهام تخلفات جدی در حیطه امنیت اطلاعات، افترا با ماهیت کیفری و ضربه زدن به منافع دیپلماتیک و امنیتی اسرائیل» صورت گیرد.
مستند «نازا» ماه گذشته در جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز برای نخستین بار به نمایش درآمد و پس از دریافت طولانی‌ترین تشویق ایستاده در تاریخ این جشنواره، موفق به کسب جایزه ویژه هیئت داوران شد. عنوان این فیلم برگرفته از سرواژه‌ای است که دستگاه اطلاعاتی اسرائیل به طور کنایه‌آمیز برای تعیین تعداد غیرنظامیانی که انتظار می‌رود در حملات هوایی کشته شوند، به کار می‌برد.
یووال آبراهام و راشل زور، کارگردانان مستند «نازا»، در جشنواره فیلم ونیز جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت کردند. عکس: کاپیتال پیکچرز/آلامی.
دولت اسرائیل به شدت علیه آبراهام و زور حمله کرده و آنها را به خیانت متهم نموده است. مقامات دولتی حتی تهدید کرده‌اند که تابعیت اسرائیلی این دو فیلم‌ساز را لغو کنند. همچنین حامیان دولت وعده داده‌اند پس از بازگشت این فیلم‌سازان به اسرائیل، آنها را تحت فشار و آزار قرار دهند. گروهی از معترضان نیز در برابر منزل والدین راشل زور در شهر ساویون تجمع کرده و شعار «حکم اعدام برای خائنان» سر داده‌اند.
ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، این فیلم را «حمله‌ای به دولت اسرائیل» خوانده و آن را متهم به انتشار «دروغ و اتهامات شدید» کرده است. وی پیش‌تر به مسئولان نظامی و حقوقی دستور داده بود تا هویت سربازان حاضر در مستند را شناسایی کرده و امکان پیگرد قانونی آنان را بررسی کنند.
با این وجود، ایتای اوفیر، دادستان کل نظامی اسرائیل، اعلام کرده که پیگرد کیفری مستلزم وجود شواهدی دال بر نقض مقررات امنیتی یا افشای اطلاعات محرمانه است؛ اما اتخاذ تدابیر انضباطی همچنان ممکن خواهد بود.
حفاظت از منابع روزنامه‌نگاری یکی از اصول بنیادین آزادی مطبوعات در چارچوب استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر است و دستور به افشای هویت منابع تنها در شرایط بسیار سخت‌گیرانه قابل قبول است.
ریکاردو گوتیرز، دبیرکل فدراسیون روزنامه‌نگاران اروپا که نماینده بیش از ۳۲۰ هزار روزنامه‌نگار است، در این باره اظهار داشت: «این تهدیدها اقدامی آشکار برای ترساندن روزنامه‌نگارانی است که صرفاً به وظیفه خود عمل کرده‌اند و در این مسیر به دقت اصول اخلاقی حرفه‌ای و منافع عمومی را رعایت کرده‌اند. از این واکنش تند تعجب ندارم؛ واکنشی که نشان می‌دهد این حکومت برای پنهان کردن جنایات خود علیه بشریت و نسل‌کشی جاری در غزه حاضر است دست به هر اقدامی بزند.»
سخنگوی روزنامه گاردین نیز گفت: «دولت اسرائیل پس از آنکه ابتدا تهدید کرد تابعیت اسرائیلی کارگردانان «نازا» را لغو کند، اکنون خواستار تحقیق درباره منابع روزنامه‌نگاری آنان شده است. این اقدامات همگی تلاشی است برای منحرف کردن توجه‌ها از پرسش‌های فوری‌ای که این فیلم درباره قتل عام گسترده غیرنظامیان فلسطینی در غزه مطرح می‌کند. روزنامه‌نگاران باید بتوانند بدون ترس از تهدید و آزار، تحقیقات مربوط به منافع عمومی را دنبال کنند.»
پس از دریافت جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم ونیز توسط مستند «نازا»، روی دیواری در شهر اشدود واقع در جنوب اسرائیل، نقاشی‌هایی از یووال آبراهام و راشل زور همراه با کلمه «خائنان» به زبان عبری و با رنگ قرمز بر چهره‌های آنها کشیده شد. عکس: امیر کوهن/رویترز.
مستند «نازا» بر پایه افشاگری‌هایی ساخته شده که نخستین بار بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ در رسانه‌های اسرائیلی‌ـ‌فلسطینی «۹۷۲+»، رسانه عبری‌زبان «لوکال کال» و روزنامه گاردین منتشر شده‌اند.
سخنگوی گاردین در اوایل این ماه میلادی گفته بود: «فرایند بررسی اعتبار شهادت‌ها با دقت و سخت‌گیری انجام شده است. این شامل بررسی اسناد محرمانه افشاشده، راستی‌آزمایی جزئیات حملات مشخص و تطبیق داده‌ها با مجموعه‌ای گسترده‌تر از منابع محرمانه روزنامه‌نگاری است که در فیلم نشان داده نشده‌اند.»
به گفته سخنگوی گاردین، گروه سازنده مستند طی سه سال گذشته با «بیش از ۱۰۰ منبع آشنا با سازوکارهای نظامی اسرائیل در جنگ غزه، از جمله فرماندهان ارشد که مستقیماً در صدور مجوز حملات نقش داشته‌اند، مصاحبه کرده است.»
اخیراً دولت اسرائیل از پروژه تصویری آنلاین حمایت کرده که سبک مستند «نازا» را تقلید کرده و هدف آن به چالش کشیدن یافته‌های این فیلم است. آریل آوربوخ، وکیل اسرائیلی و نیروی ذخیره ارتش که پروژه‌ای با عنوان «نازا: داستان واقعی» ساخته، این اقدام را «حرکتی تهاجمی» دانسته که قصد دارد توجه افکار عمومی جهان را از اتهامات مطرح‌شده درباره قتل غیرنظامیان توسط ارتش اسرائیل منحرف کند.
چهره‌های برجسته صنعت سینما در سرتاسر جهان، از جمله مدیران جشنواره فیلم لوکارنو، حمایت خود را از آبراهام و زور اعلام کرده‌اند و تأکید کرده‌اند که قاطعانه از حق فیلم‌سازان برای پرداختن به موضوعات حساس و حیاتی بدون ترس از اقدامات تلافی‌جویانه حمایت می‌کنند.