6عصر-محمد جلیلوند: برای این که یک سریال تلویزیونی در ذهن مخاطبان باقی بماند، نیاز است که پارامترهای متعددی رعایت شود که مهمترین آن، مقاومت سریال در برابر گذر زمان است. «مرد هزار چهره» و «مرد دو هزار چهره» که ساخته مهران مدیری هستند، با وجود گذشت نزدیک به دو دهه از ساختشان، همچنان تازگی و جذابیت خود را حفظ کردهاند و سری جدید این مجموعه میتواند از این سابقه ذهنی مثبت به بهترین نحو در جذب مخاطب بهره ببرد.
زمانی که یک سریال با موفقیت گسترده و جذب میلیونها مخاطب روبرو میشود، منطقیترین قدم ساخت فصلهای بعدی آن سریال است؛ اتفاقی که نمونههای موفق فراوانی در سطح جهان دارد. برای نمونه، سریال «فرندز» که سالها و در فصلهای متعددی ساخته و پخش شده است. در سالهای اخیر این روند ادامه پیدا کرده و به شبکههای تلویزیونی ایران نیز رسیده است. از نمونههای برجسته این دست سریالها میتوان به «نون خ» ساخته سعید آقاخانی و «زیرخاکی» به کارگردانی جلیل سامان اشاره کرد. اگر به نیمه دوم دهه هشتاد برگردیم، به سریال «مرد هزار چهره» به کارگردانی مهران مدیری میرسیم که در ایام عید با استقبال بسیار مواجه شد و فاصله یک سال بعد، شاهد پخش سری دوم آن تحت عنوان «مرد دو هزار چهره» بودیم. اکنون پس از گذشت 17 سال، شبکه سه سیما بار دیگر به این سریال موفق بازگشته و تلاش میکند یکی از برندهای محبوب خود در حوزه سریالسازی را احیا کند. «مرد سه هزار چهره» به تهیهکنندگی جواد فرحانی، که نخستین قسمت آن در تاریخ 13 شهریور 1405 پخش شده است، نشاندهنده گام بلند مهران مدیری برای رسیدن به موفقیت تازهای در قاب تلویزیون است.
ایده اصلی: من اشتباهی هستم!
در سریهای اول و دوم، محور اصلی داستان روی اشتباه گرفتن مسعود شصتچی، کارمند ساده اداره ثبت احوال شیراز، با افراد مختلف بود. این ایده جذاب، دست نویسندگان را برای گسترش داستان و خلق موقعیتهای کمیک باز گذاشته بود و تضادهای ایجاد شده مخاطبان را به خنده واداشته بود. نکته کلیدی در فیلمنامه که نقاط عطف را میساخت و شخصیت مسعود شصتچی را باورپذیر میکرد، خوشایند بودن این اشتباهها برای خود مسعود بود که در نهایت او را به دادگاه و روبرو شدن با قانون میرساند. حال در سری جدید، مسعود را میبینیم که پس از نزدیک به دو دهه، همچنان به عنوان کارمند بایگانی اداره ثبت احوال مشغول به کار است و این بار در آستانه ازدواج با مهرو سبابهچی قرار دارد.
تمام ماجراهای قسمت نخست حول محور این ازدواج شکل گرفتهاند و شوخیها نیز بر همین اساس طراحی شدهاند. همزمان مدیری با استفاده از فلشبکهایی که به شکل خواب و رویاهای مسعود ارائه میشوند، بخشهایی از سریهای قبلی را به یاد مخاطب میآورد. با توجه به فاصله زمانی طولانی، معرفی شخصیتهای قدیمی و همچنین شخصیتهای جدید ضروری است که همه این موارد در قسمت اول به خوبی دیده میشود؛ از پدر و مادر مسعود شصتچی گرفته تا نامزدش مهرو، که همگی شخصیتهای کلیدی سریال محسوب میشوند.
«مرد سه هزار چهره» و شوخیهای مدرن
یکی از چالشهای اصلی فیلمنامهنویسان در سریالهای کمدی، خلق شوخیهایی است که هم برای مخاطب جذاب باشد و هم برگرفته از شرایط و فضای جامعه امروز باشد. برخلاف بسیاری از کمدیسازان که به سمت شوخیهای اینستاگرامی رفتهاند، مهران مدیری در «مرد سه هزار چهره» مسیر پیشین خود را ادامه داده است. این سریال ترکیبی از کمدی موقعیت و کمدی کلامی است که کمدی موقعیت در آن ارجحیت دارد و رگههایی از کمدی ابزورد نیز به آن اضافه شده است. برای نمونه، صحنه تمیز کردن خانه توسط مادر مسعود درست پیش از ورود کارگر نظافتچی به شکلی بسیار موفق اجرا شده و دیالوگهای کوتاه و تعاملی میان شخصیتها به خوبی نوشته شدهاند. همچنین تولید پادکست شاعرانه توسط پدر مسعود، موقعیتهای خندهداری ایجاد کرده که نمونهای از آن را در گفتگوی او با میهمان پادکست شاهد هستیم. مدیری در این بخش به شکل واضحی به یک برنامه مشهور اشاره میکند و حتی شوخی گزندهای با یک منتقد سرشناس سینما نیز انجام میدهد. همچنین شوخیهایی درباره قیمتها در تالار پذیرایی و شیرینیفروشی وجود دارد که امضای مهران مدیری را به عنوان طراح داستان و کارگردان به همراه دارد.
مدیری و همکاری با بازیگران آشنا
یکی از ویژگیهای مهم کارگردانهای آثار کمدی، همکاری با گروهی ثابت از بازیگران جلوی دوربین است که میتواند بخش مهمی از موفقیت پروژه را تضمین کند. مهران مدیری از جمله کارگردانان شاخصی است که معمولاً با گروهی ثابت کار میکند و این مسئله را به عنوان برگ برنده خود میداند. در «مرد سه هزار چهره» با توجه به فاصله طولانی بین سری دوم و سوم، ترکیب بازیگران دچار تغییر شده و برخی از همکاران قدیمی جای خود را به بازیگران جدید دادهاند. در قسمت اول، پروین قائممقامی همچنان نقش مادر مسعود را بازی میکند و رضا نیکخواه جایگزین رضا فیض نوروزی در نقش فریدون، پدر مسعود، شده است که نتیجه کار نیز قابل قبول بوده است. بهی جدیدی که نقش مهرو سبابهچی را بازی میکند، از بازیگران تازهکار سریال است و نقش مقابل مهران مدیری را بر عهده دارد؛ برای ارزیابی بازی او باید منتظر قسمتهای بعدی ماند.
قسمت نخست سریال «مرد سه هزار چهره» تا حد زیادی امیدوارکننده ظاهر شده و پتانسیل این را دارد که در قسمتهای بعدی مخاطبان بیشتری را پای تلویزیون بنشاند.