6عصر: قرار بود شاندیز و طرقبه میزبان یکی از پروژه‌های ملی موسیقی ایرانی باشند؛ کنسرت علیرضا قربانی که پس از اجرا در شهرهای مختلف کشور، این بار قرار بود در خراسان رضوی برگزار شود، اما بنا بر اعلام اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، اجرای آن به دلیل «برخی ملاحظات زمانی» به زمان دیگری موکول شده است.
اگرچه این تصمیم به معنای لغو کامل برنامه نیست، اما بار دیگر مسئله دسترسی مخاطبان خراسان رضوی به رویدادهای بزرگ موسیقی را مورد توجه قرار داده است؛ مسئله‌ای که از زاویه‌ای متفاوت قابل بررسی است: آیا مشهد و شهرهای اطراف آن نمی‌توانند میزبان رویدادهای حرفه‌ای و باکیفیت موسیقی ایرانی باشند؟ آیا مردم این منطقه حق بهره‌مندی از موسیقی فاخر ملی را ندارند؟
«ایرانم»؛ نمایشی فراتر از یک کنسرت
پروژه «ایرانم» به سرپرستی علیرضا قربانی صرفاً یک اجرای موسیقی برای سرگرمی نیست. این پروژه بر پایه موسیقی ایرانی، آواز و شعر فارسی شکل گرفته و در اجراهای آن از آثار شاعران و چهره‌های برجسته ادبیات فارسی بهره گرفته شده است. همچنین همان‌طور که از نام آن مشخص است، رویکردی ملی و میهنی دارد که در طول هر اجرا به وضوح میان مخاطبان و در قطعات مختلف حس می‌شود.
علیرضا قربانی نیز در طول سال‌های فعالیت هنری خود بخش قابل توجهی از کارنامه‌اش را به اجرای موسیقی ایرانی و آثاری که بر شعر فارسی تأکید دارند اختصاص داده است. در یکی از آثار تازه او با عنوان «سرو خرامان» نیز به میراث موسیقی خراسان توجه ویژه شده و این اثر با ادای احترام به زنده‌یاد ابراهیم شریف‌زاده، از چهره‌های شناخته شده موسیقی خراسان، منتشر شده است.
از این منظر، حضور چنین پروژه‌ای در خراسان رضوی تنها یک برنامه تفریحی نیست و می‌تواند فرصتی برای ایجاد پیوند میان موسیقی معاصر ایرانی و میراث موسیقایی همین منطقه باشد.
اجازه دهیم موسیقی ایرانی به خراسان نیز برسد
«ایرانم» پیش از این در شهرهای مختلف کشور اجرا شده و مخاطبان شهرهایی مانند تبریز، شیراز و اصفهان میزبان این پروژه بوده‌اند.
اکنون قرار بود این تور به خراسان رضوی برسد؛ استانی که خود یکی از مهم‌ترین خاستگاه‌های موسیقی ایرانی و به‌خصوص موسیقی مقامی کشور به شمار می‌رود. به همین دلیل، اجرای این پروژه در شاندیز یا طرقبه می‌توانست فراتر از یک شب کنسرت باشد؛ فرصتی برای این که مخاطب خراسانی نیز در شهر خود میزبان یک اجرای حرفه‌ای و استاندارد از موسیقی ایرانی باشد.
مسئله‌ای که شاید در میان بحث‌های مربوط به کنسرت‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته، حق مخاطب برای دسترسی به تنوع فرهنگی و هنری در محل زندگی خود است.
مردم خراسان رضوی نیز مانند مخاطبان دیگر استان‌ها بخشی از جامعه فرهنگی کشور هستند و طبیعی است که انتظار داشته باشند هنرمندان محبوبشان در شهر آن‌ها نیز اجرا داشته باشند.
چرا مخاطب مشهدی باید برای رفتن به کنسرت به شهرهای دیگر سفر کند؟
در سال‌های اخیر، برگزاری کنسرت در شهرهایی مانند تهران، اصفهان، شیراز، تبریز و دیگر مراکز استان‌ها به بخشی از جریان معمول فعالیت‌های فرهنگی تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، برای مخاطب مشهدی یا هر شهروند دیگر در خراسان رضوی، تماشای اجرای یک خواننده مطرح اغلب به معنای سفر به شهری دیگر است؛ سفری که علاوه بر هزینه بلیت، هزینه رفت‌وآمد، اقامت و زمان زیادی را نیز بر دوش مخاطب می‌گذارد.
این در حالی است که مشهد یکی از مهم‌ترین شهرهای کشور از نظر جمعیت، گردشگری و ظرفیت اقتصادی به شمار می‌رود و شهرهایی مانند شاندیز و طرقبه نیز زیرساخت‌ها و توانایی میزبانی از رویدادهای بزرگ را دارند.
پس چرا بخشی از مخاطبان موسیقی در این منطقه نباید بتوانند همان رویداد را در استان خود تجربه کنند؟
علیرضا قربانی؛ فرصتی فرهنگی یا صرفاً یک کنسرت؟
نگاه به برگزاری کنسرت صرفاً از منظر فروش بلیت، بخش مهمی از موضوع را نادیده می‌گیرد.
رویدادهای موسیقی می‌توانند به رونق سالن‌ها، مجموعه‌های اقامتی، رستوران‌ها، حمل‌ونقل و دیگر کسب‌وکارهای مرتبط با گردشگری و اقتصاد فرهنگ کمک کنند. برای شهری مانند شاندیز که یکی از مقاصد مهم گردشگری خراسان رضوی است، میزبانی از یک رویداد حرفه‌ای موسیقی می‌تواند در کنار سایر ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری، به جذب مخاطب و ایجاد نشاط اجتماعی نیز یاری برساند.
بنابراین، اگر اجرای «ایرانم» در شاندیز و طرقبه امکان‌پذیر شود، می‌توان آن را نه صرفاً به عنوان یک کنسرت، بلکه به عنوان بخشی از ظرفیت رویدادهای فرهنگی استان تلقی کرد.
ملاحظات چیست؟
اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی اعلام کرده است که دستگاه‌های ذی‌ربط با برگزاری این برنامه موافق هستند و اجرای آن به دلیل برخی ملاحظات زمانی به زمان دیگری موکول شده است.
این توضیح یک سوال طبیعی ایجاد می‌کند؛ اگر اصل برگزاری برنامه مورد موافقت قرار گرفته است، زمان مناسب برای اجرای آن چه موقع خواهد بود؟
شفاف شدن این موضوع می‌تواند هم برای برگزارکنندگان و هنرمندان و هم برای مخاطبان مفید باشد، چرا که مشخص شدن زمان جدید، امکان برنامه‌ریزی برای گروه اجرایی و مخاطبان را فراهم می‌کند و از ایجاد ابهام درباره سرنوشت برنامه جلوگیری می‌کند.
خراسان رضوی؛ سرمایه‌ای تاریخی برای موسیقی ایرانی
خراسان رضوی تنها یک مقصد گردشگری مذهبی نیست؛ این استان بخش مهمی از هویت فرهنگی و هنری ایران را در خود جای داده است. موسیقی مقامی خراسان، شاعران و هنرمندان این منطقه و سابقه تاریخی مشهد در حوزه فرهنگ و هنر، ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند در کنار گردشگری و زیارت، تصویری جامع‌تر از توانمندی‌های فرهنگی استان ارائه کنند.
در چنین بستری، میزبانی از پروژه‌ای مانند «ایرانم» می‌تواند هم‌راستا با همین ظرفیت‌ها باشد؛ پروژه‌ای که نام و محتوای خود را از ایران گرفته و بخش مهمی از هویت خود را از شعر و موسیقی ایرانی کسب کرده است.
شاید به همین دلیل است که نباید ماجرای کنسرت علیرضا قربانی را صرفاً به عنوان برنامه‌ای که فعلاً به زمان دیگری موکول شده ببینیم. این رویداد می‌تواند فرصتی باشد برای بازنگری در جایگاه رویدادهای موسیقی در تقویم فرهنگی خراسان رضوی.
مطالبه‌ای برای برگزاری و احقاق حق مردم
برگزاری هر رویداد فرهنگی طبیعتاً نیازمند رعایت قوانین، دریافت مجوزهای لازم و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول است و این مسئله درباره خراسان رضوی نیز تفاوتی ندارد.
اما در کنار این ملاحظات، یک مطالبه واضح از سوی مخاطبان وجود دارد: اگر امکان برگزاری یک رویداد فرهنگی حرفه‌ای و قانونی فراهم است، چرا این فرصت برای مردم استان فراهم نشود؟
کنسرت علیرضا قربانی می‌تواند نقطه آغازی باشد برای پاسخ به همین مطالبه؛ رویدادی که نه تنها مخاطبان موسیقی را در خراسان رضوی صاحب یک شب فرهنگی متفاوت می‌کند، بلکه می‌تواند ظرفیت استان برای میزبانی از برنامه‌های حرفه‌ای موسیقی ایرانی را نیز به نمایش بگذارد.
اکنون انتظار می‌رود مسئولان فرهنگی و اجرایی استان با رفع موانع موجود و تعیین زمان مشخص، زمینه برگزاری این کنسرت را فراهم آورند؛ زیرا «ایرانم» می‌تواند برای خراسان رضوی نه یک حاشیه، بلکه فرصتی فرهنگی باشد که شاید پروژه‌های موسیقایی دیگر قادر به تحقق آن نباشند.