اردشیر محصص یکی از هنرمندانی است که مسیر حرفه‌ای‌اش را نه از طریق آموزش رسمی هنر، بلکه با تلفیق رشته حقوق و علوم سیاسی با دنیای تصویرگری و کاریکاتور آغاز کرد و راهی را پیمود که نهایتاً به خلق کاریکاتورها و تصویرسازی‌های سیاسی و اجتماعی متفاوت انجامید.
بر اساس گزارش ایسنا، اردشیر محصص در خانواده‌ای مرفه و آشنا به دنیای ادبیات و هنر پرورش یافت. پدرش قاضی بود و مادرش، سرور مهکامه محصص، آموزگار و شاعری علاقه‌مند به ادبیات و از دوستان نزدیک پروین اعتصامی به شمار می‌رفت. همچنین خواهرش، ایراندخت محصص، از چهره‌های برجسته و شناخته‌شده در حوزه کاریکاتور و پژوهش هنر بود.
این فضا که با حضور افرادی آشنا به ادبیات و هنر شکل گرفته بود، بستری مناسب برای پرورش علاقه هنری اردشیر محصص فراهم کرد. علائم گرایش او به نقاشی و تصویرگری از همان سال‌های کودکی پدیدار شد و این علاقه در ادامه به مسیری مستقل در هنر معاصر ایران تبدیل گشت.
دوران کودکی اردشیر محصص با اشغال نظامی ایران توسط نیروهای متفقین در جنگ جهانی دوم هم‌زمان بود. در همان زمان، پس از دیدن مجموعه فیلمی به نام «دشمنان نازی‌ها»، وقتی از او خواسته شد درباره فیلم صحبت کند، به جای حرف زدن، صحنه مورد علاقه‌اش را نقاشی کرد.
در سال ۱۳۳۰، هنگامی که محصص در مدرسه فیروز بهرام تحصیل می‌کرد، یکی از هم‌کلاسی‌هایش او را تشویق کرد تا آثارش را به مجله «توفیق» ارسال کند؛ مجله‌ای پیشرو با تیراژ بسیار بالا در آن دوران. همکاری اردشیر با این مجله به مدت هشت سال ادامه یافت.
در این سال‌ها، محصص از سبک تصویرگری «توفیق» پیروی کرد و با خلق تصاویری انتقادی، زندگی روزمره مردم و چهره‌های سیاسی را به تصویر کشید. اغراق در ترسیم چهره‌ها و اندام‌ها از ویژگی‌های اصلی این سبک بود که بعدها به یکی از شاخصه‌های آثار اردشیر محصص تبدیل شد.
اردشیر محصص در ۱۸ شهریور ۱۳۱۷ در رشت متولد شد و در ۱۸ مهر ۱۳۸۷ در نیویورک درگذشت.
بر خلاف بسیاری از هنرمندان هم‌نسل، او مسیر تحصیلی در رشته هنر را انتخاب نکرد. با اینکه در آزمون ورودی دانشکده هنرهای زیبا موفق بود، رشته حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران را برگزید و در سال ۱۳۴۱ فارغ‌التحصیل شد. پس از پایان تحصیلات، مدتی به عنوان کتابدار در وزارت آبادانی و مسکن مشغول به کار شد، اما پس از حدود یک سال، تصمیم گرفت تمام وقت خود را به هنر و کاریکاتور اختصاص دهد.
این انتخاب یکی از تصمیمات سرنوشت‌ساز در زندگی حرفه‌ای او بود. تحصیلاتش در علوم سیاسی همراه با مهارت‌های هنری، زمینه‌ای فراهم کرد تا مسائل سیاسی و اجتماعی را از دریچه‌ای متفاوت به تصویر بکشد.
در سال ۱۳۴۲، احمد شاملو، سردبیر هفته‌نامه «کتاب هفته»، مجموعه‌ای از آثار اردشیر محصص را با عنوان «شیر دختران» منتشر کرد. معرفی این آثار در «کتاب هفته» و همچنین انتشار برخی از کارهایش در روزنامه «کیهان»، باعث شناخته‌تر شدن او در آن دوره شد.
شاملو درباره هنر محصص گفته بود: «اگر قلم عبید چاقوی جراحی است، قلم اردشیر نیز چنین است؛ برای من این هر دو، ثباتان کاراکترهای جامعه‌اند. نشان‌دهندگان حماقت‌ها، طمع‌ها، یالانچی پهلوانی‌ها، خودپسندی‌ها… آدم‌های او آدم‌های آشنای جامعه‌اند؛ مائیم و همسایگانمان.»
اثری بدون عنوان از اردشیر محصص _ ۱۳۷۵
اولین نمایشگاه انفرادی اردشیر محصص در سال ۱۳۴۶ در گالری قندریز برگزار شد. بیشتر آثار این نمایشگاه که در پنج سال قبل خلق شده بودند، پیش‌تر در روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌ها منتشر شده بودند. این نمایشگاه با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شد و کریم امامی، روزنامه‌نگار هنری، محصص را در یکی از گزارش‌هایش «برجسته‌ترین کاریکاتوریست ایران» معرفی کرد.
در سال ۱۳۵۰ مجموعه‌ای از آثار او که در فاصله سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۵ خلق شده بودند، با عنوان «کاکتوس» به صورت ویژه در نشریه «دفترهای زمانه» منتشر شد.
محصص به طور کلی در آثارش به بازتاب اتفاقات سیاسی و اجتماعی روز و زندگی روزمره مردم می‌پرداخت. یکی از ویژگی‌های برجسته هنر او، بهره‌گیری از تاریخ و هنر ایرانی بود. او اغلب برای خلق آثارش از منابع تصویری متنوعی استفاده می‌کرد؛ از چاپ‌های سنگی دوره قاجار و نقاشی‌های قهوه‌خانه‌ای گرفته تا عکس‌های مطبوعاتی و بریده‌های روزنامه. این منابع نه تنها به عنوان سند یا تقلید به کار می‌رفتند، بلکه وارد زبان و فرم نوین و مدرنی می‌شدند و با ترکیب طنز و اغراق، معنایی تازه پیدا می‌کردند.
اثری بدون عنوان از اردشیر محصص _ ۱۳۵۴
در سال ۱۳۵۵ محصص به نیویورک مهاجرت کرد و پس از انقلاب ایران، زندگی و فعالیت حرفه‌ای خود را در آمریکا ادامه داد. هرچند این مهاجرت فاصله فیزیکی او را از فضای اجتماعی ایران بیشتر کرد، اما ذهن او همچنان با تحولات ایران و مناسبات سیاسی و فرهنگی آن پیوند داشت. به همین دلیل، ایران و مسائل سیاسی و فرهنگی آن همچنان محور اصلی آثارش باقی ماند.
در همان سال‌ها، طراحی‌هایش در نشریاتی مانند نیویورک‌تایمز منتشر شد و در نمایشگاه‌های مختلف در اروپا و آمریکا به نمایش گذاشته شد. از مجموعه‌های مهم آثار او می‌توان به «تاریخ در مدار بسته» اشاره کرد که در سال ۱۳۶۸ منتشر شد. این مجموعه همچنان به نقد سیاسی و اجتماعی وفادار بود، اما در کنار تصاویر مرتبط با تحولات ایران، طراحی‌های آزادانه‌تر و نمایش صحنه‌هایی از زندگی شهری را نیز ارائه می‌داد.
علاوه بر طراحی‌های سیاه‌وسفید، محصص به کار با رنگ و قلمو نیز روی آورد. نمایشگاه «راز آشکار» که در سال ۱۳۷۲ در نیویورک برگزار شد، نمونه‌ای از آثار نقاشی رنگی و تصویرسازی او بود. همچنین در اردیبهشت ۱۳۸۷ نمایشگاهی از آثارش با عنوان «اردشیر محصص: هنر و طنز در ایران» در موزه انجمن آسیا در نیویورک برگزار شد.
در سال‌های پایانی زندگی، بیماری پارکینسون و مشکلات جسمی فعالیت‌های او را دشوار ساختند. اردشیر محصص در ۱۸ مهر ۱۳۸۷ در نیویورک درگذشت. او در زمان مرگ ۷۰ سال داشت و در گورستان گرین‌وود در بروکلین به خاک سپرده شد.
خودنگاره اردشیر محصص
