عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، جدیدترین آمار مربوط به رشد نقدینگی در سال ۱۴۰۵ را اعلام کرده است. به گفته او، رشد نقدینگی در پنج ماه نخست امسال نسبت به پایان سال گذشته به ۱۹ درصد رسیده است؛ این در حالی است که این نرخ در پنج ماهه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۱۸ درصد بود؛ بنابراین رشد نقدینگی در پنج ماه ابتدایی امسال، نسبت به مدت مشابه سال گذشته، یک واحد درصد افزایش یافته است.
براساس گزارش ایسنا و با توجه به رقم ۱۵ هزار و ۵۸۱.۲ همتی در پایان سال گذشته، رشد ۱۹ درصدی اعلام شده توسط همتی نشان میدهد که حجم نقدینگی در پایان مرداد ماه ۱۴۰۵ به طور تقریبی به حدود ۱۸ هزار و ۵۴۰ همت رسیده است.
فاصله قابل توجه نقدینگی نسبت به مرداد سال گذشته
برای درک بهتر وضعیت نقدینگی، لازم است مرداد امسال را با مرداد سال گذشته مقایسه کنیم. طبق آخرین آمار رسمی مربوط به مرداد ۱۴۰۴، حجم نقدینگی در پایان آن ماه حدود ۱۲ هزار و ۱۵ همت بوده و رشد پنج ماهه آن سال نیز ۱۸ درصد ثبت شده بود.
اگر رقم حدود ۱۸ هزار و ۵۴۰ همتی مرداد امسال را با حدود ۱۲ هزار و ۱۵ همت مرداد سال گذشته مقایسه کنیم، رشد نقطهبهنقطه نقدینگی در این بازه زمانی حدود ۵۴ درصد به دست میآید. البته این محاسبه بر پایه رقم برآورد شده از رشد ۱۹ درصدی اعلام شده برای سال جاری است و تا زمان انتشار آمار قطعی مرداد از سوی بانک مرکزی، باید آن را به عنوان یک تخمین در نظر گرفت.
نکته مهم برای تحلیل وضعیت فعلی این است که نقدینگی در سال گذشته رشد بسیار بالایی داشت؛ بهطوری که در پایان اسفند ۱۴۰۴ نسبت به اسفند ۱۴۰۳ معادل ۵۳.۳ درصد افزایش یافته بود و پایه پولی نیز در همین بازه زمانی ۶۱.۵ درصد رشد کرده بود.
بنابراین حتی اگر سرعت رشد نقدینگی در ماههای ابتدایی امسال کاهش یافته باشد، اثر افزایش شدید سال گذشته همچنان در سطح کل نقدینگی باقی مانده است. از این رو باید میان کاهش شتاب رشد و کاهش حجم نقدینگی تفاوت قائل شد؛ سیاست بانک مرکزی در حال حاضر به معنای کاهش حجم نقدینگی نیست، بلکه هدف آن کاهش سرعت افزایش نقدینگی جدید در اقتصاد است.
همتی نیز به همین نکته تاکید کرده و گفته است که بانک مرکزی با برنامهریزی برای استفاده از ابزارهای پولی موثر و بهویژه کنترل جدی خلق نقدینگی توسط بانکها، در ماههای اخیر توانسته است شتاب رشد نقدینگی را مهار کند.
برخی برآوردهای رسانهای که با استفاده از صورتهای مالی بانکهای بورسی انجام شدهاند، حجم نقدینگی مرداد را بیش از ۲۰ هزار همت تخمین زدهاند، اما این ارقام برآوردی بوده و به دلیل تفاوت در روش محاسبه، نباید در کنار رقم رسمی بانک مرکزی به عنوان آمار قطعی قرار گیرند.
در نتیجه، مطمئنترین تصویر فعلی این است که حجم نقدینگی کشور در پایان مرداد حدود ۱۸.۵ هزار همت است و از ابتدای سال تاکنون حدود ۱۹ درصد افزایش یافته است؛ اما برای اعلام دقیق رشد ماهانه مرداد نسبت به تیرماه باید منتظر انتشار آمار رسمی بانک مرکزی درباره کلهای پولی باشیم.
با مهار نقدینگی، رشد تورم نیز کنترل میشود
اهمیت این آمار از آنجا بیشتر میشود که کنترل نقدینگی یکی از محورهای اصلی سیاست پولی بانک مرکزی در سال جاری است. در این زمینه، رئیس کل بانک مرکزی ابراز امیدواری کرده که با مهار رشد نقدینگی، کاهش شتاب رشد تورم که به گفته او از تیرماه آغاز شده، در شهریور نیز ادامه یابد.
همچنین، همتی تاکید کرده که سیاست کنترل نقدینگی به معنای توقف تامین مالی اقتصاد نیست.
به گفته همتی، شبکه بانکی در پنج ماه نخست امسال حدود ۴۱۰۰ همت از طریق تسهیلات تولید تامین مالی کرده که نسبت به ابتدای سال ۶۸ درصد رشد داشته است. همچنین میزان تامین مالی از طریق ابزارهای تامین مالی زنجیرهای از ابتدای سال به ۲۶۹ همت رسیده است.
این آمار نشان میدهد که سیاستگذار پولی در تلاش است میان دو هدف متفاوت تعادل برقرار کند؛ از یک سو جلوگیری از خلق بیرویه نقدینگی توسط بانکها و از سوی دیگر جلوگیری از تشدید محدودیت اعتباری بنگاهها و تولید.
در کل، آخرین دادهها تصویری دوگانه از وضعیت نقدینگی ارائه میدهند؛ از یک طرف رشد پنج ماهه امسال در حدود ۱۹ درصد است که تنها یک واحد درصد بالاتر از مدت مشابه سال قبل است و از نظر بانک مرکزی نشانهای از کاهش شتاب رشد محسوب میشود؛ از طرف دیگر، سطح نقدینگی نسبت به مرداد سال گذشته به طور تقریبی بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و در حدود ۱۸.۵ هزار همت قرار گرفته است.
بنابراین، آنچه در ماههای آینده اهمیت بیشتری خواهد داشت، نه فقط حجم نقدینگی، بلکه روند رشد آن، ترکیب خلق پول، سهم بانکها در ایجاد نقدینگی و نسبت این رشد با تولید و تورم است؛ متغیرهایی که مشخص خواهند کرد سیاست کنترل نقدینگی بانک مرکزی تا چه اندازه توانسته است سرعت رشد پول در اقتصاد را کاهش دهد.