بازار خودرو در بازه زمانی شهریور تا مهرماه ۱۴۰۵، همراه با رشد نرخ دلار، وارد مرحله جدیدی از افزایش قیمتها شده است. در حالی که قیمت دلار در شهریور در کانال ۲۰۰ هزار تومان قرار داشت و اکنون به حدود ۲۵۰ هزار تومان رسیده است، قیمت بسیاری از خودروهای داخلی به ویژه در چند روز اخیر افزایش محسوسی را در بازار آزاد تجربه کردهاند.
به گزارش 6عصر، بررسی قیمت خودروهای پرتقاضای دو شرکت ایرانخودرو و سایپا نشان میدهد که افزایش قیمتها در این مدت، هرچند در همه مدلها یکسان نبوده، اما در بخش عمدهای از محصولات داخلی، روند قیمتی متأثر از رشد نرخ ارز بوده است. گزارشهای بازار در شهریور ماه نیز همزمانی افزایش قیمت خودرو با افزایش نرخ دلار را تأیید میکردند.
ایرانخودرو؛ افزایش قیمت از ۱۳ تا ۲۵ درصد
در میان محصولات ایرانخودرو، مدل سورن پلاس دوگانهسوز EF7 از حدود یک میلیارد و ۹۶۰ میلیون تومان در شهریور به ۲ میلیارد و ۳۷۰ میلیون تومان در مهرماه رسید که نشاندهنده افزایش ۴۱۰ میلیون تومانی معادل ۲۰.۱ درصد است. همچنین، سورن پلاس بنزینی XU7P نیز در این بازه قیمتی از یک میلیارد و ۶۳۰ میلیون تومان به یک میلیارد و ۸۱۵ میلیون تومان افزایش یافته است.
قیمت دنا پلاس نیز از ۲ میلیارد و ۱۳۰ میلیون تومان به ۲ میلیارد و ۳۹۰ میلیون تومان افزایش یافته است که معادل ۲۶۰ میلیون تومان و رشد ۱۲.۲ درصدی است. در نسخه اتوماتیک آپشنال، این خودرو از ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان به ۳ میلیارد و ۳۱۰ میلیون تومان رسیده که افزایش ۵۱۰ میلیون تومانی یا حدود ۱۸.۲ درصد را نشان میدهد.
در بازار پژو ۲۰۷ نیز افزایش قیمت ادامه دارد؛ پژو ۲۰۷ TU3 با رشد ۲۲۰ میلیون تومانی به قیمت یک میلیارد و ۸۹۰ میلیون تومان رسیده و پژو ۲۰۷ دندهای TU5 نیز با افزایش ۲۳۵ میلیون تومانی در مهرماه به قیمت ۲ میلیارد و ۸۰ میلیون تومان رسیده است. پژو ۲۰۷ اتوماتیک سقف شیشهای نیز از ۲ میلیارد و ۷۶۰ میلیون تومان به ۳ میلیارد و ۱۴۰ میلیون تومان افزایش یافته و ۳۸۰ میلیون تومان گران شده است.
رانا پلاس نیز در بین خودروهای ایرانخودرو افزایش قابل توجهی داشته است؛ این خودرو از یک میلیارد و ۵۲۰ میلیون تومان به یک میلیارد و ۸۹۰ میلیون تومان رسیده و ۳۷۰ میلیون تومان معادل حدود ۲۴ درصد افزایش قیمت داشته است. همچنین تارا دندهای V1 پلاس از محدوده ۲ میلیارد تومان به ۲ میلیارد و ۲۸۰ میلیون تومان رسیده که نشاندهنده افزایش حدود ۱۴ درصدی است.
در میان خودروهای جدیدتر ایرانخودرو، مدل ریرا نیز از این افزایش قیمتها مستثنی نبوده است؛ قیمت این خودرو از ۳ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان در شهریور به ۴ میلیارد و ۳۱۰ میلیون تومان در مهرماه افزایش یافته که معادل ۵۶۰ میلیون تومان یا ۱۴.۹ درصد رشد است.
سایپا؛ فشار ارزی در خودروهای اقتصادی بیشتر مشهود است
افزایش قیمتها در محصولات سایپا نیز چشمگیر بوده است؛ اما تفاوت اصلی در این است که در برخی مدلهای اقتصادی، درصد افزایش قیمت حتی از خودروهای ایرانخودرو نیز بیشتر بوده است.
کوییک از حدود ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان در شهریور به ۱ میلیارد و ۴۲۰ میلیون تومان رسیده است که معادل ۲۲۰ میلیون تومان یا ۱۸.۳ درصد افزایش قیمت است.
اطلس G یکی از خودروهای سایپا است که بیشترین رشد قیمت را تجربه کرده و از ۱ میلیارد و ۴۸۰ میلیون تومان به ۱ میلیارد و ۶۸۰ میلیون تومان رسیده است.
ساینا S نیز از ۱ میلیارد و ۲۶۰ میلیون تومان به ۱ میلیارد و ۴۴۰ میلیون تومان افزایش یافته و ۱۸۰ میلیون تومان معادل ۱۴.۲ درصد گران شده است.
سهند نیز از ۱ میلیارد و ۳۹۰ میلیون تومان به ۱ میلیارد و ۵۶۰ میلیون تومان رسیده که به معنای افزایش ۱۷۰ میلیون تومانی یا ۱۲.۲ درصد است.
اما در میان محصولات سایپا، شاهین اتوماتیک از ۲ میلیارد و ۲۲۰ میلیون تومان به ۲ میلیارد و ۴۹۰ میلیون تومان افزایش یافته و قیمت شاهین دندهای نیز از حدود ۲ میلیارد تومان به محدوده ۲ میلیارد و ۳۳۰ میلیون تومان جهش داشته است.
مسئلهای بزرگتر از افزایش قیمت؛ قدرت خرید
با این حال، شاید مهمترین نکتهای که این اعداد برای اقتصاد خانوار نشان میدهد، صرفاً افزایش قیمت خودرو نیست، بلکه فاصلهای است که بین قیمت خودرو و قدرت خرید ایجاد میشود. وقتی قیمت سورن پلاس ۴۱۰ میلیون تومان، ریرا ۵۶۰ میلیون تومان و شاهین ۲۷۰ میلیون تومان افزایش مییابد، درآمد خانوار الزاماً با همین سرعت رشد نمیکند. در نتیجه، حتی اگر بازار از نظر عددی افزایش قیمت داشته باشد، لزوماً به معنای افزایش توان خرید یا رونق معاملات نیست.
این وضعیت میتواند ساختار تقاضا را نیز دچار تغییر کند. بخشی از خریداران ممکن است خرید خود را به تعویق بیندازند، گروهی به سمت خودروهای ارزانتر گرایش پیدا کنند و برخی نیز با نگرانی از افزایش بیشتر قیمتها، خرید خود را جلو بیندازند. بنابراین ممکن است بازار همزمان با قیمتهای بالاتر، قدرت خرید پایینتری را نیز تجربه کند؛ وضعیتی که افزایش قیمت به معنای رونق بازار نخواهد بود.
چرا خودرو نسبت به دلار واکنش نشان میدهد؟
افزایش قیمت خودرو در این بازه زمانی را نمیتوان تنها با یک عامل توضیح داد. رشد نرخ ارز یکی از عوامل مهم تأثیرگذار است، اما بازار خودرو علاوه بر هزینههای مستقیم و غیرمستقیم تولید، به انتظارات تورمی و ریسکهای سیاسی و اقتصادی نیز حساس است. در شرایطی که دلار از حدود ۲۰۰ هزار تومان به حدود ۲۵۰ هزار تومان رسیده، فعالان بازار با چالشی مهم مواجه شدهاند: هزینه جایگزینی خودرو و قطعات آن در آینده افزایش خواهد یافت.
علاوه بر این، در شرایطی که فضای اقتصادی با نااطمینانی شدید روبرو است، خودرو برای بخشی از بازار دیگر صرفاً کالای مصرفی نیست بلکه دارایی قابل معامله محسوب میشود. در این شرایط، فروشنده معمولاً قیمت خودرو را براساس هزینه خرید مجدد آن تعیین میکند، نه صرفاً قیمت خرید قبلی.
مقایسه قیمت خودروها در شهریور و مهر در نهایت تصویری از بازاری درگیر با نااطمینانی را نشان میدهد. دلار در این مدت حدود ۲۵ درصد افزایش یافته و خودروهای مورد بررسی نیز بین ۱۲.۲ تا ۲۹.۲ درصد رشد قیمت داشتهاند. این اعداد نشان میدهد شوک ارزی به بازار خودرو منتقل شده است، اما شدت این انتقال برای همه مدلها یکسان نبوده است. در برخی مدلها، رشد قیمت کمتر از نرخ ارز بوده و در برخی دیگر، مانند اطلس، حتی از رشد دلار نیز فراتر رفته است.
روایت اقتصادی دقیقتر این است که شوک ارزی در شرایطی وارد بازار خودرو شده که همزمان با افزایش ریسکهای سیاسی و جنگی، انتظارات تورمی و نگرانی درباره هزینه جایگزینی خودرو نیز افزایش یافته است. نتیجه این ترکیب، افزایش قیمت خودرو و در عین حال بزرگتر شدن شکاف میان قیمت خودرو و توان خرید خانوارها است.