بانک مرکزی از امروز اجرای قانون تازهای درباره چکهای رمزدار و تضمینشده را رسماً آغاز کرده است.
با شروع برنامه جدید بانک مرکزی، فرآیند حذف چک رمزدار از شبکه بانکی وارد مرحله اول شده است. طبق این طرح، از تاریخ هفتم مهرماه ۱۴۰۵ صدور چک رمزدار متوقف میشود و چک تضمینشده به عنوان ابزار جایگزین جایگزین آن در شبکه بانکی خواهد شد. این تغییر در قالب یک برنامه دو مرحلهای اجرا میگردد که مرحله دوم آن از ابتدای دیماه سال جاری به اجرا درمیآید.
از ۷ مهرماه صدور چک رمزدار ممنوع شد
طبق بخشنامه بانک مرکزی، از هفتم مهرماه ۱۴۰۵ صدور چک رمزدار در سیستم بانکی کاملاً ممنوع شده است. از این پس بانکها باید خدماتی که قبلاً از طریق چک رمزدار ارائه میکردند را با بهکارگیری چک تضمینشده انجام دهند.
این اقدام، نخستین مرحله از برنامه بانک مرکزی برای حذف کامل چک رمزدار به شمار میرود. البته چکهایی که پیش از هفتم مهرماه صادر شدهاند، در این مرحله هنوز قابل استفاده هستند و توقف فعلی تنها شامل صدور چکهای رمزدار جدید میشود.
چک تضمینشده چه تفاوتی با چک رمزدار دارد؟
چک تضمینشده از نظر ماهیت پرداخت شباهت زیادی به چک رمزدار دارد، اما فرآیند صدور آن به سامانه صیاد متصل است. اطلاعات مربوط به این چک در سامانه ثبت میشود و دریافتکننده میتواند با شناسه ۱۶ رقمی صیادی، اصالت چک را استعلام و صحت آن را بررسی کند.
اتصال چک تضمینشده به سامانه صیاد باعث میشود امکان ثبت و رهگیری اطلاعات چک افزایش یابد. بانک مرکزی همچنین اعلام کرده که این زیرساخت میتواند به کاهش سوءاستفادهها، جلوگیری از فعالیتهای مجرمانه و پولشویی مرتبط با این ابزار کمک کند.
پرداخت چک تضمینشده از امروز به صورت آنی انجام میشود
همزمان با آغاز مرحله نخست، پرداخت چکهای تضمینشده نیز باید به صورت آنی انجام شود. بانکها موظف هستند که در زمان مراجعه ذینفع، وجه چک را پرداخت کنند و نباید آن را به فرآیند تسویه بینبانکی موکول کنند.
علاوه بر این، دریافتکننده چک تضمینشده تنها محدود به مراجعه به شعبه همان بانک در همان استان نخواهد بود. این یکی از تغییرات مهم در فرآیند پرداخت این ابزار پس از جایگزینی چک رمزدار است.
مزایای استفاده از چک تضمینشده در مقابل چک رمزدار
جایگزینی چک تضمینشده به جای چک رمزدار، مزایایی مانند امکان استعلام اصالت چک از طریق سامانه صیاد، ثبت و رهگیری اطلاعات، پرداخت آنی و حذف محدودیت مراجعه به شعبه همان بانک و استان را به همراه دارد. این ویژگیها فرآیند دریافت و وصول چک را برای ذینفعان سادهتر و شفافتر میسازد.
علاوه بر این، ثبت اطلاعات چک تضمینشده در سامانه صیاد، امکان بررسی دقیق چک پیش از دریافت را فراهم میکند و کنترلهای سیستمی در زمان واگذاری چک نیز میتواند به کاهش خطاها و سوءاستفادهها در فرآیند پرداخت کمک کند.
تبادل چک رمزدار از اول دیماه متوقف خواهد شد
مرحله دوم طرح بانک مرکزی از روز سهشنبه اول دیماه ۱۴۰۵ اجرا خواهد شد. از این تاریخ به بعد، پذیرش و واگذاری چکهای رمزدار در سامانه چکاوک متوقف میشود و تبادل این چکها در شبکه بانکی از طریق سامانههای الکترونیکی ممکن نخواهد بود.
با این وجود، چکهای رمزدار صادرشده قبل از اجرای مرحله دوم کاملاً بلااستفاده نخواهند شد. بر اساس مقررات اعلام شده، پرداخت این چکها پس از اول دیماه با مراجعه ذینفع به شعبه بانکی مقصد که چک در آن صادر شده و تکمیل فرمهای مربوطه انجام میشود.
ثبت و استعلام چک تضمینشده در سامانه صیاد
یکی از تفاوتهای کلیدی سازوکار جدید، ثبت صدور چک تضمینشده در سامانه صیاد است که امکان استعلام و بررسی اصالت چک را برای دریافتکننده فراهم میکند.
بانک مرکزی اعلام کرده است که استعلام چک تضمینشده از طریق کانالهای مختلف بانکی از جمله درگاههای اینترنتی، خودپردازها، پیامک و اپلیکیشنهای موبایلی امکانپذیر شده است. همچنین این چک در تمامی شعب بانکها بدون محدودیت جغرافیایی قابل پذیرش و پرداخت خواهد بود.
دو تاریخ کلیدی برای حذف چک رمزدار
برنامه حذف چک رمزدار در دو تاریخ اصلی دنبال میشود: هفتم مهرماه ۱۴۰۵ که صدور چک رمزدار متوقف شد و بانکها ملزم به استفاده از چک تضمینشده به جای آن شدند؛ و اول دیماه ۱۴۰۵ که پذیرش و واگذاری چکهای رمزدار در سامانه چکاوک قطع میشود.
بانک مرکزی این تغییرات را در قالب بخشنامهای در اول شهریورماه ۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ کرده است. طبق این بخشنامه، بانکها موظفند در هنگام مراجعه ذینفع، وجه چک تضمینشده را پرداخت کنند و از انتقال آن به فرآیند تسویه بینبانکی خودداری نمایند. همچنین تاکید شده که مهلت اجرای این تغییرات قابل تمدید نخواهد بود.