در هفته گذشته، میزان صادرات نفت خام از منطقه خلیج فارس به طرز قابل توجهی افزایش یافت و برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ ایران در 28 فوریه، این رقم از مرز 14 میلیون بشکه در روز فراتر رفت.
بر اساس گزارش تسنیم و داده‌های منتشرشده، صادرات نفت خام خلیج فارس نسبت به پایین‌ترین سطح خود در ماه مارس که حدود 4.5 میلیون بشکه در روز بود، بیش از 210 درصد رشد داشته است. میانگین صادرات چهار هفته اخیر نیز به حدود 14 میلیون بشکه در روز رسیده که این بالاترین میزان در شش ماه گذشته به شمار می‌رود.
با وجود این افزایش چشمگیر، صادرات نفت خام خلیج فارس هنوز تقریباً 20 درصد پایین‌تر از سطح قبل از شروع جنگ باقی مانده و تنها به حدود 80 درصد میزان معمول پیش از درگیری‌ها بازگشته است.
بازگشت نفتکش‌ها به تنگه هرمز
این رشد در جریان نفت در حالی به وقوع پیوسته که امنیت مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز بهبود یافته است؛ با افزایش حضور نظامی آمریکا، یک مسیر رفت و برگشت کشتیرانی در طول سواحل عمان ایجاد شده که به نفتکش‌ها و کاروان‌های حمل نفت اجازه داده تا عبور از تنگه هرمز را از سر بگیرند. این امر باعث شده بخشی از جریان صادرات نفت منطقه که در ماه‌های ابتدایی جنگ به شدت مختل شده بود، مجدداً فعال شود.
افزایش صادرات نفت خام نشان می‌دهد که در صورتی که حداقلی از امنیت در مسیرهای کشتیرانی فراهم شود، بازار نفت می‌تواند با سرعت قابل توجهی بخش قابل توجهی از عرضه ازدست‌رفته خود را بازیابی کند.
بازار فرآورده‌های نفتی همچنان تحت فشار است
با این حال، بازار فرآورده‌های نفتی شرایط متفاوتی نسبت به بازار نفت خام دارد. حمل و نقل محموله‌های فرآورده‌هایی مانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت همچنان تنها در حدود 50 درصد سطح پیش از جنگ انجام می‌شود؛ به عبارت دیگر، سرعت بازگشت جریان فرآورده‌های نفتی تقریباً نصف سرعت احیای صادرات نفت خام است.
یکی از دلایل این وضعیت، هزینه بالاتر حمل فرآورده‌های نفتی نسبت به نفت خام است. علاوه بر این، برخی از پالایشگاه‌های منطقه خلیج فارس که در اوایل جنگ آسیب دیده‌اند هنوز نتوانسته‌اند به طور کامل به مدار تولید بازگردند.
بنابراین، اگرچه صادرات نفت خام در مسیر بازگشت به شرایط عادی قرار دارد، بازار سوخت هنوز با کمبود عرضه و فشار شدید مواجه است و بازگشت کامل آن به سطح پیش از جنگ ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
نفت برگشت؛ بحران سوخت ادامه دارد
تحولات اخیر نکته مهمی را برای بازار جهانی انرژی مطرح می‌کند؛ بازگشت نفت خام به بازار به معنای رفع بحران فرآورده‌های نفتی نیست.
در حالی که صادرات نفت خام از خلیج فارس به حدود 80 درصد سطح پیش از جنگ رسیده، جریان بنزین، گازوئیل و سوخت جت تنها به حدود 50 درصد میزان قبل از جنگ رسیده است. بنابراین، گلوگاه اصلی بازار انرژی در شرایط کنونی بیش از نفت خام، ظرفیت پالایش، حمل و نقل فرآورده‌ها و بازگشت پالایشگاه‌های آسیب‌دیده به مدار تولید است.