عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری به تشریح برنامه‌های این بانک در زمینه پول و ارز پرداخت و اعلام کرد: بانک مرکزی در 6 ماه اول امسال و پیش از عید، تمرکز خود را بر کنترل تورم و تأمین ارز کالاهای اساسی، دارو، معیشت مردم و مواد اولیه کارخانجات گذاشته است.
وی با اشاره به اینکه اصلی‌ترین وظیفه بانک مرکزی کنترل تورم است، اظهار داشت: برخی از اقدامات انجام شده به ویژه در زمینه تورم، نتایج مثبتی به همراه داشته است.
همتی با تأکید بر اهمیت کاهش رشد نقدینگی افزود: بسیاری پس از جنگ رمضان درباره ابرتورم و ورود به دوره تورم‌های بسیار شدید صحبت می‌کردند، اما همکاران بانک مرکزی تلاش فراوانی کردند تا تورم کنترل شود. همچنین دولت با پرهیز از اتکا بیش از حد به تأمین مالی از بانک مرکزی، به این روند کمک کرده است.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: من از تورم پایین صحبت نمی‌کنم، بلکه هدف آمریکا، ترامپ و وزیر خزانه‌داری آن کشور ایجاد تورم‌های شدید بود. آمارها نشان می‌دهد رشد نقدینگی ماهانه در کشور روند نزولی داشته و در شهریور به 1.3 درصد رسیده است که رقم بسیار مناسبی برای رشد نقدینگی به شمار می‌رود. نقدینگی از اوج خود فاصله گرفته و به حدود 51 درصد رسیده است.
وی با اشاره به کاهش تورم ماهانه گفت: تورم نقطه‌به‌نقطه نیز در مسیر کاهش قرار دارد. البته همه مردم می‌دانند که تورم در کشور ما بالاست و هنگام خرید افزایش قیمت‌ها را احساس می‌کنند، اما من درباره هدف آمریکا و رژیم صهیونیستی صحبت می‌کنم که قصد داشتند ما را به دوره تورم‌های شدید وارد کنند، ولی این اتفاق رخ نداد و بانک مرکزی برنامه‌ای برای ادامه این مسیر دارد.
همتی تأکید کرد: نوسانات ارزی نیز به تورم دامن می‌زند، اما برای مدیریت آن نیز برنامه‌هایی داریم و روند افزایش تورم متوقف شده است.
برای همه سناریوهای احتمالی برنامه داریم؛ با قدرت ایستاده‌ایم
همتی با اشاره به جنایات آمریکا در ایران، از جمله بمباران و کشتار کودکان، گفت: مردم مطمئن باشند که ما شرایط اقتصادی را به خوبی درک کرده‌ایم و برنامه‌ریزی دقیقی برای آن داریم؛ ما بدون برنامه نیستیم. بانک مرکزی بر اساس سناریوهای مختلفی که ممکن است دشمن علیه کشور اجرا کند، برنامه دارد.
رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه با کنترل بیشتر نقدینگی به دنبال کاهش بیشتر تورم هستیم، افزود: جلوی بانک‌های ناتراز را می‌گیریم و به سرعت آنها را به سمت اصلاح حرکت می‌دهیم. هر بانکی که قابل اصلاح باشد، اصلاح می‌کنیم و اگر نشد، از مسیرهای دیگر اقدام خواهیم کرد.
در جنگی کاملاً اقتصادی قرار داریم
همتی درباره پیش‌بینی تورم و نقدینگی بیان کرد: نمی‌توان دقیق گفت چه اتفاقی خواهد افتاد، زیرا ما در حال جنگ هستیم؛ یک جنگ کاملاً اقتصادی. همان‌طور که می‌گفتند موشک‌های ما تمام شده، اما سیل موشک‌ها بر سر دشمن فرو می‌ریخت، اکنون هم همین حرف‌ها درباره ارز زده می‌شود، اما من اطمینان می‌دهم که این دروغ‌ها اقتصاد ایران را نمی‌شکند.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به روند تأمین ارز در کشور گفت: با وجود فشارهای شدید، روند تأمین ارز بسیار مطلوب بوده است. قبلاً گفته‌ام میلیاردها دلار ارز جمع‌آوری شده است، اما برخی تصور کردند این ارز از بازار جمع شده، در حالی که ارز جمع‌آوری‌شده از تراستی‌ها و منابع دیگر به محل‌های امن‌تر منتقل شده است.
معیشت مردم تأمین می‌شود؛ نگرانی نداریم / افزایش 50 درصدی کالابرگ در حال نهایی شدن است
وی تأکید کرد که از ابتدای سال جاری 24.9 میلیارد دلار تأمین ارز صورت گرفته است و این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته نهایتاً 12 درصد کاهش داشته که بخشی از آن مربوط به صنعت است. در کالاهای اساسی و دارو هیچ کاهش تأمین ارز نداشتیم و حتی در حوزه دارو 30 درصد افزایش تأمین ارز داشته‌ایم.
همتی به طرح کالابرگ نیز اشاره کرد و گفت: دولت برای افزایش قدرت خرید مردم، به ویژه اقشار کم‌درآمد، برنامه‌ریزی کرده است. یکی از طرح‌هایی که در حال نهایی شدن است، افزایش کالابرگ حداقل 42 میلیون نفر به میزان 50 درصد است.
به ترامپ و بسنت نشان دادیم ارز ما تمام نشده است
وی به افزایش انتظارات تورمی در کشور به دنبال اقدامات دشمن و جوسازی‌های ترامپ و بسنت اشاره کرد و افزود: این التهاب در بازار باعث شد دلار به ارقام فعلی برسد. برای همه این موارد برنامه‌ریزی کرده‌ایم و پس از افزایش قیمت‌ها وارد بازار شدیم و طرح فروش 10 هزار دلار به هر کد ملی بالای 18 سال را اجرا کردیم.
همتی درباره فروش 10 هزار دلار به هر فرد بالای ۱۸ سال توضیح داد: فشار زیادی وجود داشت و می‌خواستند کنترل ارز را از دست ما خارج کنند، اما ما سریع واکنش نشان دادیم. درباره انتخاب این رقم نیز گفت: بانک مرکزی می‌خواست به ترامپ و بسنت بفهماند که در حالی که آنها مدعی تمام شدن ارز ما هستند، ما فقط برای مدیریت بازار و پاسخ به نیاز مردم می‌توانیم در مرحله اول این مقدار ارز عرضه کنیم. 10 هزار دلار سقف خرید است.
وی تأکید کرد: اگر مردم نیاز داشته باشند و اعتقاد داشته باشند تأمین ارز نگرانی‌شان را رفع می‌کند، این نگرانی را برطرف خواهیم کرد و هیچ مانعی برای مردم نداریم. میانگین خرید حدود 5 هزار دلار بوده؛ برخی 500 دلار و برخی تا 1000 دلار خرید کرده‌اند و 10 هزار دلار حداکثر سقف است.
کف‌سازی نکرده‌ایم / نرخ فعلی دلار پایین‌ترین قیمت بازار نیست
همتی افزود: بازار اکنون به ثبات نسبی رسیده است، اما این به معنای کف‌سازی نیست. من تجربه سال‌های 97 تا 99 را دارم که در آن دوره تحریم‌ها شدیدتر شد. در هر دو دوره، فشار انتظارات بالا رفت و دلار افزایش یافت، اما کف‌سازی نکردیم. در سال 97 قیمت ارز به 20 هزار تومان رسید و مداخله کردیم، بازار را با نرخ 19 هزار و 500 تومان عرضه کردیم و نرخ بلافاصله کاهش یافت و تا 11 هزار تومان پایین آمد. در سال 99 نیز بار دیگر قیمت دلار به 32 هزار تومان رسید و ما آن را به 22 هزار تومان رساندیم. بنابراین این نرخ فعلی به معنای نرخ پایدار یا کف ارز نیست.
وی با اشاره به همگام شدن نرخ اسکناس سنا و بازار گفت: مداخله صحیح یعنی فروش در حاشیه بازار، جلوگیری از رانت و کاهش نرخ. من به عنوان رئیس کل بانک مرکزی به مردم اطمینان می‌دهم که اگر ارز نداشتیم، ارز نمی‌فروختیم. ارز کافی داریم و عرضه می‌کنیم. هدف من رساندن بازار به ثبات است چرا که قیمت ارز زندگی مردم را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در خط مقدم جنگ اقتصادی هستیم / تا زمانی که لازم باشد عرضه ارز را ادامه می‌دهیم
همتی در پاسخ به منتقدان گفت: من رئیس کل بانک مرکزی هستم و بانک مرکزی در خط مقدم نبرد اقتصادی قرار دارد. همان‌طور که در جنگ نظامی باید کمک می‌کردیم، اکنون در جنگ اقتصادی همه‌جانبه هستیم و باید کمک کنیم تا این نبرد را مدیریت کنیم.
وی با بیان اینکه افزایش قیمت ارز به دلیل کمبود ارز نیست بلکه ناشی از انتظارات تورمی است، افزود: راه مهار انتظارات همین سیاستی است که بانک مرکزی در پیش گرفته است. با مداخله در نرخ‌های پایین نمی‌توان به هدف رسید، بلکه باید زمانی وارد بازار شویم که توانایی کنترل شتاب افزایش قیمت وجود داشته باشد. مردم مطمئن باشند ارز کافی برای فروش داریم و این سیاست را ادامه می‌دهیم. البته دشمن نیز بیکار ننشسته و باید با اتحاد قوی در مقابلش ایستاد.
همتی تأکید کرد: این عرضه را تا هر زمانی که لازم باشد ادامه خواهیم داد. بسیاری تصور می‌کنند تمام ذخایر ما 24 میلیارد دلار بلوکه شده است، اما مگر ما تمام اطلاعات موشکی خود را می‌دهیم که آمار ارزمان را هم اعلام کنیم؟
وی اضافه کرد: بانک مرکزی ابزارهای متناسب با شرایط دارد و عمل می‌کند. نباید تفاوت زیادی بین نرخ ارز مداخله‌ای و بازار وجود داشته باشد. در حال حاضر نرخ ارز به اندازه‌ای جذاب نیست که افراد با ثبت اطلاعات اقدام به خرید ارز سهمیه‌ای کرده و با قیمت بازار بفروشند و سود ببرند.
برنامه بانک مرکزی برای بازگرداندن ارز صادراتی چیست؟
همتی با اشاره به یکی از مشکلات کشور یعنی بازنگشتن ارز صادراتی گفت: از قوه قضائیه و دستگاه‌های مرتبط تشکر می‌کنم که در ماه‌های اخیر کمک کردند تا رقم قابل توجهی ارز به چرخه اقتصاد بازگردد. از ابتدای سال 1404 تا امروز، 21 میلیارد دلار ارز هنوز به چرخه اقتصاد بازنگشته است که از این مبلغ، 13 میلیارد دلار شناسنامه‌دار بوده و بخشی نیز مربوط به کارت‌های اجاره‌ای است.
نمی‌خواهیم نرخ ارز حواله را به شوک‌های بازار پیوند بزنیم
وی بیان کرد: روزانه به طور متوسط 195 میلیون دلار در مرکز مبادله معامله می‌شود و نرخ ارز مبادله‌ای از ابتدای سال بر اساس روند تورم تعدیل شده است. کالاهای اساسی با این نرخ تأمین می‌شوند و نمی‌توان پذیرفت این نرخ نیز با شوک‌های کوتاه‌مدت همراه شود. فعلاً روند قبلی ادامه دارد و نرخ ارز حواله منطقی است و نباید آن را به شوک‌های مقطعی گره زد.
همتی درباره ناترازی بانک‌ها گفت: بانک‌ها سهم بسزایی در خلق نقدینگی و تورم دارند. برخورد با بانک‌های ناتراز بسیار حساس است و هجوم به آنها موجب التهاب جامعه می‌شود. بانک آینده را نزدیک به یک سال است که منحل کرده‌ایم، اما فرآیند تبدیل دارایی‌ها و اقدامات مربوط به آن همچنان ادامه دارد. اکنون دو یا سه بانک و مؤسسه ناتراز داریم که تیمی برای آنها تعیین شده و در حال رسیدگی هستند.
وی افزود: نمی‌توان پذیرفت بانکی اضافه برداشت داشته و نقدینگی تولید کند. حتی مدیران عامل بانک‌ها را به هیأت انتظامی معرفی می‌کنیم. دلیل کاهش رشد نقدینگی، همین سخت‌گیری‌ها در قبال بانک‌هاست.
همتی ادامه داد: اضافه برداشت بانک‌ها اکنون کاهش یافته و روزانه برای آن سند صادر می‌شود و باید اصل و فرع آن پرداخت شود. اجازه نمی‌دهیم بانک‌ها به طور بی‌رویه نقدینگی خلق کنند. رشد نقدینگی در شهریور ماه واقعاً فوق‌العاده بوده است.
اموال مازاد بانک‌ها باید تعیین تکلیف شود
همتی بیان کرد: قوانین مقرراتی وضع کرده‌اند که بانک‌ها باید بر اساس آن عمل کنند؛ اگر بانک‌ها اقدامی نکنند، حداکثر ظرف 9 ماه آینده همه اموال مازاد آنها باید تعیین تکلیف شود. البته باید توجه داشت که بخشی از این اموال، اموال مازاد نیست بلکه اموال بانکی محسوب می‌شود.
رئیس کل بانک مرکزی گفت: این اموال باید به شرکت مدیریت دارایی‌های شبکه بانکی (AMC) واگذار شود؛ این شرکت مسئول مدیریت دارایی‌ها است و زیر نظر صندوق ضمانت سپرده‌ها فعالیت می‌کند که آن نیز تحت نظارت بانک مرکزی است.
وی افزود: بنابراین بانک‌ها باید اموال خود را واگذار کنند؛ اگر شرکت باشد، با نرخ تابلو و اگر اموال باشد، با 85 درصد قیمت آنها واگذار خواهد شد.
همتی ادامه داد: به شدت این موضوع را پیگیری می‌کنیم. سامانه‌ای نیز راه‌اندازی شده که اموال بانک‌ها در آن ثبت می‌شود و ثبت این اموال آغاز شده است. اگر بانک‌ها تعلل کنند و اموال را به قیمت مناسب واگذار نکنند، ما آنها را برداشت کرده و تعیین تکلیف خواهیم کرد.
رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: بانک‌ها باید بنگاه‌سازی کنند ولی نباید به سمت بنگاه‌داری بروند؛ این خط قرمز ماست و به طور جدی این موضوع را دنبال می‌کنیم.
وی در پایان گفت: آمریکایی‌ها پیش‌بینی کرده بودند که در دو هفته آینده اقتصاد ایران فرو می‌پاشد، اما به آنها می‌گویم ما اکنون اینجا نشسته‌ایم و درباره افتخاراتمان صحبت می‌کنیم و هرگز فروپاشی اتفاق نخواهد افتاد.
همتی همچنین اظهار داشت: من به عنوان مسئول بانک مرکزی و یکی از اعضای دولت، مشکلات و فشارهای زندگی مردم را درک می‌کنم و واقعاً تلاش می‌کنیم این مشکلات را به حداقل برسانیم.
رئیس کل بانک مرکزی گفت: مردم مطمئن باشند که در این جنگ اقتصادی که متمرکز شده‌ایم، با دعای مردم و تلاش‌های همکاران ما و سایر بخش‌های اقتصادی دولت، شرایط را مدیریت خواهیم کرد. در حال حاضر بخش‌های مختلف اقتصادی دولت در تلاش برای تأمین کسری بودجه و بهبود تراز مالی کشور هستند.
انتهای پیام/