با وجود اینکه قیمت دلار این روزها بار دیگر روند صعودی به خود گرفته است، کامبیز افسری، فعال بازار ارز، بیان میکند که در صورت وقوع یک گشایش سیاسی پایدار و اجرای عملی تعهدات طرفهای درگیر، امکان کاهش قیمت دلار به زیر ۲۰۰ هزار تومان وجود خواهد داشت.
براساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، قیمت دلار در هفتههای اخیر در بازهای حدود ۲۳۰ هزار تومان نوسان داشت و هرچند قیمت در محدوده چند هزار تومان بالا و پایین میرفت، اما نشانهای از خروج دلار از این محدوده مشاهده نمیشد. با این وجود، عرضه و تقاضای بازار همچنان فعال بود و معاملهگران تغییرات و تحولات سیاسی را مهمترین عامل تعیینکننده جهت حرکت بعدی دلار میدانستند. این سیگنال مهم از ابتدای هفته جاری تقویت شد و باعث شد قیمت دلار وارد کانال بیست و چهارم شود.
از طرف دیگر، تفاوت نرخهای مختلف عرضه ارز، کاهش میزان عرضه برخی انواع دلار و سیاستهای بازارساز نیز روی روند قیمتها تأثیرگذار بودهاند.
ادامه معاملات بازار ارز با وجود محدودیتهای بانکی
کامبیز افسری در گفتوگو با تجارتنیوز به تحلیل وضعیت فعلی بازار ارز، میزان واقعی بودن قیمت دلار، انواع عرضه ارز و تأثیر تحولات سیاسی بر چشمانداز این اسکناس پرداخت و گفت: «در هفتههای اخیر دلار حوالی کانال ۲۳۰ هزار تومان معامله میشد و تغییرات چشمگیری نداشت. این اسکناس با تلورانس دو تا چهار هزار تومان در حال معامله بود و چنین نوسانی نسبت به قیمت دلار عدد قابل توجهی محسوب نمیشود.»
او افزود: «در حال حاضر نیز خرید و فروش در بازار جریان دارد و با وجود محدودیتهای بانکی، معاملات ادامه دارد.»
دلارهای تراولی فعلاً در بازار عرضه نمیشوند
افسری درباره وضعیت عرضه دلار گفت: «دلارهای تراولی که در ماههای گذشته در بازار وجود داشتند اکنون دیده نمیشوند و به نظر میرسد عرضه این نوع دلارها به دلایلی متوقف شده است. این دلارها از ابتدا ابهاماتی داشتند و مشخص نبود منابع آنها از کجا تأمین میشود و چگونه وارد بازار میشوند؛ اما اکنون عملاً این نوع عرضه در بازار مشاهده نمیشود.»
دلار سهمیهای ارزانتر از بازار آزاد، متقاضی بیشتری دارد
او ادامه داد: «اکنون سه نوع عرضه اصلی در بازار وجود دارد. اول دلار آزاد که از طریق صرافیها و بین معاملهگران خرید و فروش میشود. دوم دلاری است که صرافیها با کارت ملی عرضه میکنند و حدود ۸ تا ۱۰ هزار تومان پایینتر از قیمت بازار آزاد است که این سهمیه سالانه یک بار به متقاضیان تعلق میگیرد. سوم ارز عرضه شده توسط بانکها است که فاصله قیمت آن با بازار آزاد چندان زیاد نیست.»
افسری بیان کرد: «طبیعی است که دلار سهمیهای که ارزانتر از بازار آزاد عرضه میشود، متقاضی بیشتری داشته باشد. برای مثال، اگر دلار آزاد ۲۲۹ هزار تومان باشد، تفاوت حدود ۱۰ هزار تومانی در خرید هزار دلار به معنای حدود ۱۰ میلیون تومان صرفهجویی برای خریدار است و همین اختلاف میتواند تقاضا برای این نوع دلار را افزایش دهد.»
با توجه به تورم اقتصادی ایران، قیمت دلار آزاد باید بالاتر باشد
این کارشناس بازار ارز درباره واقعی بودن قیمت دلار در بازار آزاد گفت: «در همه بازارها قیمت توسط عرضه و تقاضا تعیین میشود، اما اگر تورم پایه اقتصاد ایران را در نظر بگیریم، قیمت دلار باید بالاتر از سطح فعلی باشد.»
بازار ارز به شدت وابسته به تجارت و کسبوکار است؛ زمانی که اقتصاد در رکود باشد، تقاضای واقعی برای ارز نیز پایین میآید.
افسری افزود: «مسئله اصلی این است که بازار تا چه حد ظرفیت افزایش قیمت را دارد. بازار ارز در کشور ما به تجارت و کسبوکار وابسته است. وقتی اقتصاد در رکود است و حجم تجارت و کسبوکار کاهش مییابد، تقاضای واقعی برای ارز هم کاهش پیدا میکند.»
او ادامه داد: «در شرایط کنونی به دلیل رکود اقتصادی، تجارت و کسبوکار چندانی جریان ندارد و همین موضوع باعث شده دلار نتواند به راحتی از سطوح فعلی فاصله بگیرد. با این حال، به نظر من در ماههای آتی همچنان جای افزایش قیمت دلار وجود دارد.»
گشایش سیاسی با تضمین اجرایی میتواند دلار را به زیر ۲۰۰ هزار تومان بازگرداند
افسری درباره کف احتمالی قیمت دلار اظهار داشت: «اگر گشایش سیاسی رخ دهد، به سمت تفاهم حرکت کنیم، این تفاهم ضمانت اجرایی قوی و دوام حداقل چهار تا پنج روز داشته باشد و توافق به سرعت نقض نشود، احتمال دارد دلار به زیر ۲۰۰ هزار تومان برسد.»
او افزود: «در چنین شرایطی، کاهش ریسک سیاسی و تغییر انتظارات میتواند باعث شود قیمت دلار در مدت کوتاهی به طور قابل توجهی از سطح فعلی فاصله بگیرد. اما این سناریو منوط به تحقق واقعی و پایدار توافق است و صرفاً انتشار خبر یا مذاکرات به تنهایی برای چنین افتی کافی نیست.»
اگر وضعیت فعلی ادامه یابد، دلار تا آبان به ۲۷۰ هزار تومان میرسد
این فعال بازار ارز درباره سناریوی مقابل گفت: «اگر شرایط کنونی ادامه یابد و اتفاق خاصی نیفتد و مواضع دو طرف فقط در حد حرف باقی بماند، احتمال دارد قیمت دلار در مهرماه در همین حدود باقی بماند.»
او افزود: «چنانچه این شرایط تا آبان ادامه یابد، به نظر میرسد بازار بار دیگر ظرفیت حرکت به سمت قیمتهای بالاتر را دارد و دلار میتواند محدوده ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان را تجربه کند.»
ممکن است در شرایط جنگی، قیمت دلار لزوماً افزایش شدید نداشته باشد و در برخی مواقع حتی کاهش یابد.
افسری درباره تأثیر وقوع جنگ گسترده بر بازار ارز گفت: «شرایط جنگ با شرایط عادی بازار متفاوت است. در جنگ گسترده، ممکن است سیستم مالی و ریالی کشور دچار اختلال شود و در نتیجه روند معمول نقل و انتقال پول دچار مشکل شود.»
او افزود: «برای انتقال دلار، طرف مقابل باید قادر باشد ریال را از طریق سیستم بانکی منتقل کند. وقتی شهرها خلوت باشد، بانکها تعطیل یا سیستم بانکی با اختلال جدی روبرو شود، امکان انجام معاملات کاهش مییابد. به همین دلیل ممکن است حتی در شرایط جنگی، قیمت دلار لزوماً افزایش شدید نداشته باشد و در برخی مواقع پایینتر بیاید؛ زیرا اگر خریدار در بازار وجود نداشته باشد، فروشنده نیز به آسانی نمیتواند معامله انجام دهد.»
اختلال در سیستم بانکی و کاهش فعالیت اقتصادی عمق معاملات ارز را کاهش میدهد
افسری تأکید کرد: «در نهایت برای شکلگیری قیمت در هر بازاری، وجود همزمان خریدار و فروشنده ضروری است و اختلال در سیستم بانکی و کاهش فعالیت اقتصادی میتواند عمق معاملات ارز را کاهش دهد.»