بر اساس گزارش سایت طلا، خبر ورود ۲ میلیارد دلار به بازار ارز با هدف کنترل نوسانات و مدیریت نرخ ارز منتشر شد، اما واکنش بازار نسبت به این خبر بسیار محدود باقی ماند. اگرچه در دقایق ابتدایی پس از انتشار این خبر، قیمت دلار برای چند دقیقه کاهش یافت، ولی این روند پایدار نماند و نرخ بازار به سرعت به محدودههای قیمتی سابق خود بازگشت.
فرزان راعی، کارشناس بازار ارز، در گفتوگو با خبرنگار سایت طلا درباره علت واکنش محدود بازار به خبر تزریق ارز گفت: «ابتدا بازار برای یک یا دو ساعت نوسانی به سمت کاهش داشت، اما این واکنش ماندگار نبود و در حال حاضر دلار در بازه ۲۵۶ تا ۲۵۷ هزار تومان معامله میشود.»
او با اشاره به تجربه سیاستهای مشابه در گذشته بیان کرد: «در دفعات پیشین که دلار به سطوح بالایی رسیده بود، اعلام خبر تزریق ارز توانست تنها برای مدت کوتاهی بر بازار تأثیرگذار باشد، ولی تجربهها نشان میدهد که این اقدامات به تنهایی نمیتوانند روند کلی بازار را تغییر دهند.»
دلار در سال جدید وارد چرخه تکراری شده است
راعی درباره رفتار بازار ارز در ماههای اخیر توضیح داد: «متأسفانه در سال جدید دلار وارد یک الگوی تکراری شده است؛ معمولاً یک سقف قیمتی ثبت میکند، سپس برای حدود یک ماه سه تا پنج درصد کاهش مییابد یا در یک محدوده رنج باقی میماند و پس از آن مجدداً حرکت صعودی خود را آغاز کرده و به سقف قبلی نزدیک میشود.»
او افزود: «در واقع دلار در هر دوره تنها برای مدت کوتاهی استراحت میکند و سپس دوباره روند افزایشی خود را ادامه میدهد. نگرانی اصلی من این است که فاصله زمانی بین دورههای استراحت در حال کاهش است.»
این کارشناس بازار ارز با اشاره به افزایش شدت جهشهای قیمتی تصریح کرد: «قبلاً افزایش نرخ ارز معمولاً در حدود پنج تا هشت هزار تومان بود، اما اکنون با جهشهایی در مقیاس ۲۵، ۳۰ یا حتی ۳۵ هزار تومان مواجه هستیم که این موضوع برای بازار بسیار مهم و نگرانکننده است.»
مشکل بازار ارز تنها نقدینگی و تورم نیست
راعی در خصوص عوامل مؤثر بر رشد نرخ ارز بیان داشت: «موضوع فقط خلق نقدینگی و تورم نیست، در شرایط فعلی عوامل سیاسی نقش بسیار گستردهای ایفا میکنند و نمیتوان اثر این متغیرها را نادیده گرفت.»
او ادامه داد: «وقتی نااطمینانی سیاسی افزایش مییابد، فعالان اقتصادی و مردم رفتار خود را تغییر میدهند؛ بخشی از جامعه برای حفظ ارزش داراییهای خود به سمت خرید ارز، طلا و سایر داراییها روی میآورند که این موضوع فشار مضاعفی بر بازار ارز وارد میکند.»
این کارشناس همچنین به وضعیت تورم اشاره کرد و گفت: «با توجه به شرایط اقتصادی، جهش نرخ ارز، افزایش هزینه انرژی و بنزین و همچنین جابهجایی مستأجران در شهریورماه، افزایش تورم قابل انتظار است. اجاره بها نیز سهم مستقیمی در نرخ تورم دارد.»
راعی افزود: «با این حال نکته مهم این است که نرخ دلار در برخی مقاطع حتی فراتر از رشد نقدینگی حرکت کرده است و این نشان میدهد که علاوه بر متغیرهای پولی، باید عوامل دیگری مانند انتظارات تورمی و ریسکهای سیاسی را نیز در تحلیل بازار لحاظ کرد.»
«خبر درمانی» دیگر کارساز نیست
وی در خصوص سیاست تزریق ارز گفت: «به نظر من اعلام صرف تزریق ارز از سوی رئیس کل بانک مرکزی دیگر اثرگذار نیست. اعلام اینکه مقدار مشخصی ارز وارد بازار میشود ممکن است کوتاهمدت انتظارات معاملهگران را تغییر دهد، اما تا زمانی که عوامل بنیادی و انتظارات بازار اصلاح نشود، این اثر دوام نخواهد داشت.»
راعی اضافه کرد: «بانک مرکزی باید اجازه دهد سیاست ارزی در چارچوبی مشخص و قابل پیشبینی اجرا شود. بازار نیازمند سیاستی پایدار است و نمیتوان با هر نوسان قیمت ارز، صرفاً یک خبر درباره تزریق یا مداخله منتشر کرد.»
او با اشاره به تجارب گذشته گفت: «در دورههایی که نرخ ارز جهش داشته، مداخلات مقطعی بهتنهایی قادر به مهار روندهای بزرگ بازار نبودهاند. وقتی انتظارات در بازار تغییر میکند، فقط اعلام تزریق ارز نمیتواند این انتظارات را به صورت پایدار اصلاح کند.»
کاهش مدت دورههای استراحت دلار
راعی در ادامه به تغییر رفتار دلار طی سالهای اخیر اشاره کرد و گفت: «در گذشته دلار پس از یک جهش ممکن بود مدت طولانیتری در یک محدوده باقی بماند، اما در سالهای اخیر دورههای استراحت کوتاهتر شده است.»
او افزود: «امسال هم این روند دیده شده است؛ دلار سقف جدیدی ثبت کرده، حدود یک ماه در یک محدوده باقی مانده و سپس دوباره حرکت کرده است. هرچه این فاصله زمانی کوتاهتر شود، فشار بیشتری به بازار وارد خواهد آمد.»
وی درباره چشمانداز نرخ دلار اظهار کرد: «پیشبینی دقیق نرخ دلار در پایان سال کار سادهای نیست چون متغیرهای سیاسی و اقتصادی زیادی بر بازار تأثیرگذارند، اما اگر همین الگوی فعلی ادامه یابد، نمیتوان انتظار داشت با یک یا دو مرحله تزریق ارز، روند بازار برای مدت طولانی متوقف شود.»
راعی درباره نرخ دلار تا پایان سال گفت: «به نظر میرسد دلار تا پایان سال به محدوده ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان برسد، اما اگر این نرخ زودتر در پایان پاییز لمس شود، پیشبینی نرخ تا پایان سال تغییر خواهد کرد.»
راعی: محدوده کنونی، پایان حرکت دلار نیست
راعی در پاسخ به این سؤال که آیا نرخهای فعلی میتوانند سقف بازار باشند، گفت: «ممکن است بازار در این محدوده وارد دورهای از کاهش یا استراحت شود و حتی یک یا دو ماه در همین وضعیت باقی بماند، اما من محدوده کنونی را به عنوان نقطه پایان یا نقطه خرید بازار نمیبینم.»
او تأکید کرد: «اگر بازار بتواند یک یا دو ماه استراحت داشته باشد، از نظر زمانی اتفاق مثبتی خواهد بود، زیرا در سالهای اخیر فاصله زمانی میان سقفهای قیمتی کاهش یافته است. اما برای تغییر روند اصلی بازار نیاز به اصلاح عوامل بنیادی و انتظارات وجود دارد.»
انتقاد از سیاستهای اقتصادی و تیم دولت
این کارشناس در بخش دیگری از سخنانش به سیاستهای اقتصادی دولت اشاره کرد و گفت: «مشکل را نمیتوان صرفاً به یک فرد یا دولت نسبت داد. در سالهای مختلف، تیمهای اقتصادی دولتها با مشکلاتی مواجه بودهاند و سیاستگذاری اقتصادی نیازمند هماهنگی بیشتر میان نهادهای مختلف است.»
راعی افزود: «سازمان برنامه و بودجه و نهادهای پولی و مالی نقش بسیار مهمی در کنترل تورم و مدیریت اقتصاد دارند. اگر هماهنگی میان سیاستهای مالی و پولی وجود نداشته باشد، نتیجه آن افزایش فشار بر بازار ارز خواهد بود.»
او همچنین درباره حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی گفت: «من مخالف اصلاح یا حذف ارز ترجیحی نیستم، اما زمان اجرای این سیاست اهمیت زیادی دارد. وقتی اقتصاد در وضعیت نااطمینانی و فشار ارز قرار دارد، نحوه و زمان اجرای چنین تصمیماتی میتواند بر انتظارات تورمی تأثیرگذار باشد.»
بازار ارز به دنبال سیگنالهای پایدار است
راعی در پایان گفت: «بازار ارز به دنبال یک خبر نیست بلکه به دنبال نشانههای پایدار است. اگر فعالان اقتصادی اطمینان حاصل کنند که سیاست پولی، مالی و ارزی در مسیر مشخصی قرار گرفته و ریسکها کاهش یافتهاند، واکنش بازار متفاوت خواهد بود.»
او تأکید کرد: «اما در شرایطی که عوامل اقتصادی و سیاسی همچنان پابرجا هستند، خبر تزریق ۲ میلیارد دلار تنها ممکن است تأثیر کوتاهمدت داشته باشد. واکنش محدود بازار به خبر اخیر نشان داد که معاملهگران با یک خبر به تنهایی حاضر نیستند انتظارات خود درباره آینده نرخ ارز را تغییر دهند.»
بنابراین، بازار ارز پس از واکنش کوتاهمدت به خبر تزریق ۲ میلیارد دلار، مجدداً به محدودههای قیمتی قبلی بازگشته است؛ موضوعی که از نظر این کارشناس نشان میدهد برای تغییر پایدار روند بازار، سیاستهای مقطعی و خبرهای کوتاهمدت کافی نیست و نیازمند مجموعهای هماهنگ از سیاستهای پولی، مالی و ارزی هستیم.