بانک مرکزی اعلام کرده است که قصد دارد به صورت تدریجی چک رمزدار را از شبکه بانکی حذف کند و به جای آن، چک تضمین‌شده را جایگزین نماید؛ این ابزار جدید امکانات بیشتری برای استعلام، ثبت و نظارت فراهم می‌آورد.
طبق این تصمیم، صدور چک رمزدار از تاریخ ۷ مهرماه ۱۴۰۵ ممنوع خواهد شد و پذیرش یا انتقال این چک‌ها در سامانه چکاوک نیز از اول دی‌ماه متوقف می‌شود. بنابراین، چک رمزدار به صورت کامل از چرخه خدمات بانکی حذف خواهد شد.
نقاط ضعف چک رمزدار
چک رمزدار سال‌ها به عنوان وسیله‌ای برای انتقال مبالغ قابل‌توجه در معاملات استفاده می‌شد، اما در ساختار آن محدودیت‌هایی وجود داشت. مهم‌ترین مشکل این چک، نبود امکان استعلام اصالت پیش از دریافت بود؛ به این ترتیب، دارنده نمی‌توانست از صحت اطلاعات و اصل بودن چک اطمینان حاصل کند.
ثبت و نظارت ناکافی بر مشخصات صادرکننده نیز این ابزار را مستعد سوءاستفاده‌هایی مانند کلاهبرداری، فرار مالیاتی و پولشویی می‌کرد. همچنین، عدم اتصال کارآمد به سامانه‌های نظارتی، کار شناسایی و پیگیری تراکنش‌ها را با دشواری مواجه می‌نمود.
مشکل دیگر چک رمزدار محدودیت جغرافیایی و شعبه‌ای آن بود؛ دریافت‌کننده معمولاً مجبور بود برای وصول چک به شعبه همان بانک در همان استان مراجعه کند. با توجه به جابجایی گسترده وجوه در مناطق مختلف، این محدودیت کارایی چک رمزدار را کاهش داده و روند نقد کردن آن را برای مشتریان دشوار می‌کرد.
مزایای چک تضمین‌شده
چک تضمین‌شده به عنوان جایگزین چک رمزدار، محدودیت مراجعه به شعبه یا استان خاص را ندارد و از این جهت، دسترسی به خدمات بانکی را بسیار ساده‌تر می‌کند.
این نوع چک با شناسه صیادی ۱۶ رقمی صادر می‌شود و دارنده آن قادر است پیش از دریافت، اصالت چک را استعلام نماید. ثبت اطلاعات چک در سامانه صیاد به کاهش عدم تقارن اطلاعاتی میان طرفین معامله کمک کرده و امکان بررسی دقیق‌تر را فراهم می‌آورد.
چک تضمین‌شده از طریق سامانه صیاد که به نام پیچک شناخته می‌شود، ثبت می‌گردد و مشمول مقررات قانون جدید چک است. این موضوع امکان نظارت و پیگیری حقوقی بیشتری برای دارنده چک به وجود می‌آورد.
ارتباط چک تضمین‌شده با زیرساخت‌های نظارتی، امکان ردیابی بهتر تراکنش‌ها را فراهم کرده و احتمال استفاده از آن برای فعالیت‌های مجرمانه، پولشویی، کلاهبرداری و فرار مالیاتی را کاهش می‌دهد.
این نوع چک، مانند چک رمزدار، نقدشونده و غیرقابل برگشت است و قابلیت انتقال ندارد.
مراحل جایگزینی چک تضمین‌شده
در مرحله نخست، از تاریخ ۷ مهرماه ۱۴۰۵ صدور چک رمزدار متوقف می‌شود و بانک‌ها موظف خواهند بود فقط چک تضمین‌شده صادر کنند.
در مرحله دوم، از ابتدای دی‌ماه، پذیرش یا انتقال چک‌های رمزدار در سامانه چکاوک ممنوع شده و این چک‌ها عملاً از چرخه خدمات شبکه بانکی خارج می‌شوند. پس از این تاریخ، برای پرداخت چک رمزدار، ذی‌نفع باید به شعبه مقصد مراجعه کرده و فرم‌های مربوط را تکمیل نماید.
بانک مرکزی اعلام کرده است که پرداخت وجه چک تضمین‌شده به صورت فوری و مطابق رویه پرداخت چک رمزدار انجام خواهد شد تا تغییرات ایجاد شده خللی در امور مشتریان ایجاد نکند.
چون صدور چک تضمین‌شده در سامانه صیاد ثبت می‌شود، واگذاری آن‌ها نیز در سامانه چکاوک به صورت سیستمی صورت خواهد گرفت. وضعیت این چک‌ها با استفاده از اطلاعات ثبت‌شده تعیین می‌شود تا از برگشت غیرموجه جلوگیری شود.
حذف چک رمزدار علاوه بر تغییر در نحوه ارائه خدمات بانکی، با هدف افزایش شفافیت، کاهش ریسک و تقویت نظارت بر معاملات صورت می‌گیرد. چک تضمین‌شده که مبتنی بر زیرساخت‌های سامانه صیاد است، امکان بررسی و ردیابی بیشتر برای نهادهای نظارتی فراهم کرده و امنیت بالاتری برای دارنده چک به همراه دارد.
بازنشر در بخش خبری 6عصر / علی موظف
پوشاکس فروشگاه کفش و کتونی، بوت و نیم بوت