راز تلخ خودکشی دو دانشجوی علوم پزشکی؛ وقتی فشار، آینده را میشکند
خبر درگذشت همزمان دو دانشجوی پزشکی، فضای دانشگاه و افکار عمومی را در شوک فرو برده است. عرفان طاهرخانی و فرهاد سالاری، دو دانشجوی ورودی ۱۴۰۰ رشته پزشکی و از رتبه های برتر کنکور، که آینده ای درخشان برایشان متصور بود، به شکلی تلخ جان خود را از دست دادند؛ رخدادی که بار دیگر زنگ خطر وضعیت روانی دانشجویان پزشکی را به صدا درآورده است.
عرفان طاهرخانی، اهل تاکستان، به گفته دوستانش فردی علاقه مند به سینما و نوشتن بود و حتی در فضای دانشجویی مجله نقد فیلم راهاندازی کرده بود. او رویای متخصص شدن در رشته روانپزشکی را در سر داشت. در مقابل، فرهاد سالاری که از بندرعباس به تهران آمده بود، فردی آرام و کم حرف توصیف میشد که بنا به گفته همدان شگاهی هایش، مدتها تحت فشار شدید تحصیلی و مشکلات شخصی قرار داشت و پیشتر نیز سابقه اقدام به خودکشی داشت.
این دو دانشجو هم اتاقی خوابگاه کوی علوم پزشکی تهران بودند؛ جوانانی که با وجود موفقیت های تحصیلی، در سکوت با بحران های روانی دست و پنجه نرم میکردند.
فشارهای پنهان بر دانشجویان پزشکی
علیرضا شریفی یزدی، عضو فرهنگستان علوم پزشکی ایران، در گفتوگو با فرارو، خودکشی در میان دانشجویان پزشکی و به ویژه رزیدنت ها را پدیده ای چند عاملی دانست و گفت: این موضوع ریشه در عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی دارد.
به گفته او، بسیاری از دانشجویان پزشکی از سنین پایین تحت فشار شدید خانواده برای موفقیت تحصیلی قرار میگیرند؛ فشاری که نوجوانی و سلامت روان آنها را تحت تأثیر قرار میدهد. انتظارات بالا، هزینه های سنگین آموزشی و تلاش برای جبران خواسته های خانواده، موجب میشود برخی دانشجویان ساعت های طولانی و فرساینده ای را صرف درس خواندن کنند.
فرو ریختن رویای پزشکی
این روانشناس اجتماعی تاکید میکند که پس از ورود به دانشگاه، دانشجویان پزشکی با واقعیت های دشواری رو به رو میشوند؛ از حجم بالای دروس و فشار اساتید گرفته تا آینده شغلی نامطمئن و درآمد پایین پزشکان عمومی. همین شکاف میان تصویر ذهنی «پزشکی ب عنوان شغل رویایی» و واقعیت موجود، بسیاری از دانشجویان را دچار سرخوردگی و ناامیدی میکند.
به گفته شریفی یزدی، بخش قابل توجهی از دانشجویان پزشکی با اختلالاتی مانند افسردگی شدید، اضطراب بالا و وسواس فکری نسبت به آینده مواجه اند؛ مشکلاتی که در صورت بی توجهی، میتواند پیامدهای جبران ناپذیری داشته باشد.
افسردگی پنهان و هشدارهای نادیده گرفته شده
فعال بودن اجتماعی یا حضور در جمع، لزوما نشانه سلامت روان نیست. شریفی یزدی با اشاره به مفهوم «افسردگی پنهان» میگوید بسیاری از افراد، علائم افسردگی خود را پنهان میکنند و همین مسئله تشخیص به موقع را دشوارتر و خطرناک تر میسازد.
نقش خانواده و دانشگاه
این روانشناس اجتماعی معتقد است در مواردی که فرد سابقه اقدام به خودکشی دارد، خانواده و مراکز علمی مسئولیت سنگینی در مراقبت و حمایت روانی بر عهده دارند. به گفته او، خانواده نباید چنین فردی را در شرایط انزوا رها کند و دانشگاهها نیز باید با ایجاد پرونده های سلامت روان و غربالگری مستمر، وضعیت دانشجویان را به طور جدی رصد کنند.
شریفی یزدی تاکید میکند: پزشکی حرفه ای است که تابآوری روانی بالایی میطلبد و بدون حمایت موثر، فشارهای این مسیر میتواند به فروپاشی روانی منجر شود؛ اتفاقی که با مداخله به موقع، قابل پیشگیری است.