یک زن ایرانی در میان ۱۰ فرد تاثیرگذار جهان علم
مجله معتبر «نیچر» در فهرست سالانه خود، ۱۰ شخصیت تاثیرگذار جهان علم در سال ۲۰۲۵ را معرفی کرد؛ فهرستی که نام یک زن ایرانی نیز در میان برجسته ترین چهره های علمی دنیا میدرخشد.
انتخاب ۱۰ چهرهای که علم را در سال ۲۰۲۵ شکل دادند
به گزارش خبرآنلاین، ویراستاران مجله نیچر هر سال با بررسی مهمترین دستاوردها و تحولات علمی، افرادی را انتخاب میکنند که نقش تعیین کننده ای در پیشبرد علم داشتهاند. این افراد از دانشمندانی که به اعماق کیهان و اقیانوسها راه یافتهاند تا پژوهش گرانی که سیاست های بهداشت عمومی مبتنی بر شواهد را در شرایط بحرانی حفظ کرده اند، طیف متنوعی را شامل میشوند.
حضور سارا تبریزی؛ محقق ایرانی الاصل
آنچه امسال توجه بسیاری را جلب کرده، حضور نام «سارا تبریزی»، متخصص مغز و اعصاب و محقق ایرانی الاصل، در این فهرست ۱۰ نفره است. تبریزی مدیر مرکز بیماری هانتینگتون در دانشگاه کالج لندن است و نقش کلیدی در یکی از مهمترین پیشرفت های پزشکی سالهای اخیر ایفا کرده است.
زن ایرانی پشت نخستین ژن درمانی مؤثر هانتینگتون
سارا تبریزی در سپتامبر ۲۰۲۵ موفق شد به دادههایی دست یابد که پژوهشگران دهه ها در انتظار آن بودند؛ شواهدی قانع کننده که نشان میدهد یک ژن درمانی هدفمند میتواند روند پیشرفت بیماری هانتینگتون، یک اختلال عصبی-ژنتیکی کشنده، را به طور چشمگیری کند کند.
او پیش از دستیابی به این نتایج ابراز نگرانی کرده بود که شاید درمان، پس از بروز علائم بیماری، دیر باشد. اما نتایج بالینی نشان داد که هنوز فرصت مداخلات موثر و اصلاح کننده بیماری وجود دارد.
نتایج امیدوارکننده اولین آزمایش ژندرمانی
در این روش درمانی، از یک ویروس بی ضرر برای انتقال ماده ژنتیکی به نواحی آسیبدیده مغز استفاده شد. این درمان تولید پروتئین معیوب هانتینگتون را متوقف میکند؛ پروتئینی که عامل اصلی مرگ تدریجی سلولهای مغزی است.
در این مطالعه، ۱۲ بیمار دوز بالای درمان را دریافت کردند. طی سه سال، افت امتیاز عملکردی این بیماران تنها ۰.۳۸ واحد بود، در حالی که این کاهش در گروه کنترل ۱.۵۲ واحد ثبت شد؛ به این معنا که سرعت پیشرفت بیماری تا ۷۵ درصد کاهش یافته است.
تایید مولکولی و بالینی درمان
اعتبارسنجی های مولکولی نیز این یافته ها را تایید کرد. سطح پروتئین های مرتبط با مرگ سلولهای مغزی در مایع نخاعی بیماران درمانشده کاهش یافت؛ اتفاقی که برخلاف روند طبیعی پیشرفت بیماری هانتینگتون است.
واکنشها و تمجید ها از سارا تبریزی
هیو ریکاردز، روانپزشک اعصاب دانشگاه بیرمنگام، در توصیف تبریزی گفت: «سارا شگفت انگیز است. تقریبا در هر درمان اصلاح کننده بیماری هانتینگتون، ردپای نام او دیده میشود.»
ساموئل فرانک، متخصص مغز و اعصاب مرکز پزشکی بث نیز او را یکی از مهربان ترین و در عین حال اثرگذارترین دانشمندان این حوزه توصیف کرده است.
نگاه به آینده؛ از درمان تا پیشگیری
تبریزی علاوه بر درمان، تمرکز جدی بر پیشگیری از بیماری هانتینگتون دارد. او در هشت سال گذشته رهبری یکی از بزرگترین مطالعات سلامت مغز را بر عهده داشته که روی جوانان حامل ژن معیوب، پیش از بروز علائم بیماری، متمرکز است.
به گفته خودش: «همه اینها بخشی از یک نقشه بزرگ است؛ اینکه ببینیم آیا میتوانیم از ابتلا به هانتینگتون جلوگیری کنیم یا نه.»
آشنایی با ۹ فرد دیگر فهرست نیچر ۲۰۲۵
در کنار سارا تبریزی، ۹ چهره دیگر نیز در فهرست ۱۰ فرد تاثیرگذار جهان علم در سال ۲۰۲۵ قرار دارند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* سوزان مونارز؛ مدافع سلامت عمومی در آمریکا
* آچال آگراوال؛ کارشناس داده و آمار آموزش عالی هند
* تونی تایسون؛ پیشگام توسعه رصدخانه Vera Rubin
* پرشس ماتسوسو؛ مذاکره کننده پیمان های بیماری های همه گیر
* منگران دو؛ کاشف اکوسیستم های اعماق زمین
* لوسیانو موریرا؛ پرورشده نده پشه برای مقابله با بیماری ها
* لیانگ ونفنگ؛ چهره نوآور دنیای فناوری
* یفات مربل؛ کاشف مسیرهای نوین سیستم ایمنی
* کیجی مولدان؛ کودکی که نخستین درمان فوق سفارشی CRISPR را دریافت کرد