6عصر: موضوع پرحاشیه مصادره خانه حسن شماعی‌زاده، خواننده باسابقه موسیقی پاپ ایران، دوباره به صدر اخبار بازگشته است. این بار، تصاویری از آغاز ساخت آپارتمان در محل خانه سابق این هنرمند و شروع پیش‌فروش واحدهای آن منتشر شده که واکنش مجدد شماعی‌زاده را برانگیخته است؛ خواننده‌ای که سال‌ها برای بازپس‌گیری این ملک تلاش کرده و همچنان تأکید دارد که این خانه متعلق به فرزندان اوست.
ماجرای این ملک به سال‌های ابتدایی انقلاب بازمی‌گردد؛ زمانی که گروهی از چریک‌های فدایی خلق با اقدامات و شعارنویسی‌هایی علیه شماعی‌زاده، موضوع مصادره این خانه را مطرح کردند و پرونده‌ای تشکیل شد که پس از چند دهه هنوز محل اختلاف است. اکنون با شروع عملیات ساخت و پیش‌فروش آپارتمان‌ها در این مکان، این موضوع دوباره سر زبان‌ها افتاده است.
در ادامه، بخش‌هایی از گزارش رویداد۲۴ درباره روند مصادره خانه حسن شماعی‌زاده، واگذاری آن و حواشی تازه این پرونده را می‌خوانید.
انتشار پستی جنجالی از سوی حسن شماعی‌زاده که نشان می‌دهد ساخت آپارتمان در محل خانه سابق او دوباره آغاز شده، بار دیگر بحث‌ها درباره این خانه را زنده کرده است؛ خانه‌ای که پیش از انقلاب متعلق به این خواننده و نوازنده قدیمی بوده و این حواشی به اوایل دهه ۷۰ بازمی‌گردد.
عکسی که شماعی‌زاده در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرده، نشان می‌دهد ساخت آپارتمان‌ها از ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ شروع شده و تاریخ پایان پروژه ۲۰ خرداد ۱۴۰۷ اعلام شده است. واحدهای این آپارتمان‌ها برای پیش‌فروش عرضه شده و خریداران می‌توانند هم‌اکنون برای خرید واحدهای مختلف اقدام کنند.
در کپشن این پست، شماعی‌زاده به کسانی که قصد خرید این خانه‌ها را دارند هشدار داده است که مراقب باشند، چرا که او سند رسمی ملک را در اختیار دارد و نهایتاً ملکش را بازپس خواهد گرفت و خریداران متضرر خواهند شد.
این پست بار دیگر توجه‌ها را به سوی خانه‌ای جلب کرده که از سال‌ها پیش در مورد آن حرف‌وحدیث‌های فراوانی مطرح بوده است. شماعی‌زاده بارها در شبکه‌های اجتماعی روند مصادره و واگذاری این ملک را غیرقانونی خوانده است.
بسیاری از خوانندگان، هنرمندان و چهره‌های مشهور پیش از انقلاب اسلامی پس از پیروزی انقلاب ایران را ترک کردند و اموالشان به یکی از اهداف مصادره حاکمیت تبدیل شد.
بهروز وثوقی بارها در مصاحبه‌های خود از خیانت برادرانش سخن گفته و مدعی شده که آنها با زدوبند اموالی را که از او باقی مانده بود، به نام خود ثبت کرده‌اند.
برخی منابع حتی آتش‌سوزی سینما آزادی در سال ۱۳۷۶ را به موضوع مالکیت برخی چهره‌های مشهور قبل از انقلاب مرتبط دانسته‌اند؛ ارتباطی که در نهایت اثبات نشد اما نشان داد این موضوع تا چه اندازه پیچیده و همچنان مورد توجه است.
اکنون بار دیگر ماجرای خانه شماعی‌زاده به حوزه عمومی بازگشته و بحث املاک باقی‌مانده از چهره‌های مشهور را مطرح کرده است؛ املاکی که اهمیت آن‌چنان زیاد بود که بیژن مرتضوی را نیز، علاوه بر دلایل میهن‌پرستانه، به ایران بازگرداند.
ماجرای پرحاشیه خانه شماعی‌زاده چیست؟
حسن شماعی‌زاده در شرایط ویژه‌ای ایران را ترک کرد. بلافاصله پس از انقلاب ۱۳۵۷، هواداران چریک‌های فدایی خلق در مقابل خانه او تجمع کردند و روی دیوارهای آن نوشتند: «شماعی‌زاده سرمایه‌دار، اعدام باید گردد.»
در ۲۵ بهمن ۱۳۵۷ خانه او مورد یورش قرار گرفت که این اتفاق باعث شد برای مدتی در خانه سرگرد ولیعهد مخفی شود و سپس از ایران خارج شود.
شماعی‌زاده چهار ماه پس از آن به طور موقت به ایران بازگشت اما پس از پنج ماه برای همیشه ایران را ترک کرد و به لس‌آنجلس آمریکا رفت.
نام خانه شماعی‌زاده از سال ۱۳۷۲ مطرح شد؛ زمانی که حسینعلی نیری با استدلال اینکه شماعی‌زاده درآمد مشروع از فعالیت حلال نداشته و به «شغل کثیف خوانندگی» مشغول بوده و آهنگ «نفرین بر جنگ» را ساخته، حکم مصادره خانه او را صادر کرد.
شماعی‌زاده بعدها اعلام کرد که این خانه را با ارث به همسرش خریداری کرده و خانه به نام فرزندانش است.
پس از مصادره، قوه قضائیه ملک را به ستاد اجرایی فرمان امام واگذار کرد. ستاد نیز خانه را به رضا صحرانورد داد و او سپس ملک را به چهار نفر به نام‌های عبدالعلی شایان، رضا شایان، مهدی شایان و طاهره فولادی منتقل کرد.
این اخبار در سال ۱۴۰۰ واکنش شماعی‌زاده را به دنبال داشت. او در فضای مجازی نوشت:
«خانه‌ام را نخرید. به‌زودی بازمی‌گردم و خانه‌ام را پس می‌گیرم. این خانه فرزندانم است. هرکسی آن را بخرد، با مشکل مواجه خواهد شد و پولش را دور ریخته است. این خانه صاحب دارد و سند رسمی آن موجود است.»
این مسئله باعث شکل‌گیری بحث‌های فراوانی شد و برخی روحانیون نیز با حکم حسینعلی نیری مخالفت کردند.
محمدتقی فاضل میبدی درباره این پرونده گفت: «حرفه خوانندگی مورد تأیید تمام علما نیست و نمی‌توان به طور کلی آن را حرام دانست. اگر در کنار خوانندگی مفاسدی بود، بله، حرام است؛ ولی اگر چنین نبود، خوانندگی حرام نیست. ما نمی‌دانیم آیا این ملک با پول خوانندگی خریداری شده یا با پول دیگری؛ بنابراین مصادره اموال به این شکل درست نیست. قاضی باید صددرصد مطمئن باشد که مال غصبی است و مال غصبی باید از صاحبانش گرفته شود و به صاحب اصلی داده شود.»
او در ادامه حکم صادر شده را نیز زیر سؤال برد و افزود: «صرف اینکه شغل فردی از نظر برخی حرام است، نمی‌توان خانه‌ای که متعلق به فرزندان اوست را غصب و مصادره کرد. این کار شرعاً حرام است. به قضات توصیه می‌کنم در صدور احکام دقت کنند و قواعد شرعی و عرفی را رعایت نمایند.»
پرویز پرستویی نیز در آن زمان از مسئولان خواست که برای تخریب خانه شماعی‌زاده اقدام نکنند و حق‌الناس را رعایت کنند.
او در پستی مفصل در فضای مجازی نوشت:
«بعد از فوت آقای خمینی، همسر آقای شماعی‌زاده برای بازپس‌گیری خانه دخترانشان سه بار به ایران آمده و به دادگاه انقلاب مراجعه کرده که متأسفانه حکم آقای حسینعلی نیری این بوده که شماعی‌زاده از راه شغل کثیف خوانندگی این ملک را خریده است. در حالی که ملک ارث پدری همسرش بود و ربطی به خود ایشان ندارد. واقعاً روا نیست هنرمندان آن زمان را کثیف بنامیم و اموالشان را مصادره کنیم! فکر نمی‌کنم چنین حکمی خداپسندانه باشد! کمتر باعث سرشکستگی و دل‌شکستگی این هنرمندان در غربت شویم.»
با این حال این اعتراض‌ها بی‌نتیجه ماند و نه تنها ملک شماعی‌زاده تخریب شد، بلکه اکنون اعلام شده ساخت آپارتمان در محل آن شروع شده است؛ ملکی که شماعی‌زاده آن را حق دو فرزندش، عقیق و افشین، می‌داند و خرید آن توسط دیگران را مشروع و حلال نمی‌شمارد.
در ایران اما اتفاقات دیگری رخ می‌دهد. خانه این خواننده قدیمی در حال تبدیل شدن به آپارتمان است و واحدهای آن نیز پیش‌فروش شده‌اند.
اکنون با آغاز پیش‌فروش آپارتمان‌هایی که در زمین خانه سابق شماعی‌زاده ساخته شده‌اند، پرسش جدیدی مطرح شده است: آیا خریداران می‌توانند با اطمینان واحدهایی را بخرند که مالکیت زمین آنها هنوز محل اختلاف است؟
محمدتقی فاضل میبدی پیش‌تر گفته بود که اصل اولیه در فقه اسلامی احترام به مالکیت افراد است و تاکید داشت: «با توجه به وضعیت فعلی این خواننده، دخل و تصرف و مصادره و خرید و فروش آن حرام است؛ مگر اینکه قاضی به دلایل دیگری این کار را انجام داده باشد.» بر اساس این گفته‌ها، اگر مصادره اولیه ملک از لحاظ شرعی بی‌اساس باشد، تخریب ساختمان قدیمی و ساخت آپارتمان‌های جدید به خودی خود نمی‌تواند اشکال شرعی خریدوفروش زمین را رفع کند.
با این وجود، این نظر فقهی به معنای اثبات قطعی غیرقانونی بودن معاملات جدید نیست؛ زیرا وضعیت حقوقی ملک به حکم مصادره، اسناد مالکیت و تصمیم مراجع قضایی بستگی دارد.
از این رو، سوال اصلی برای خریداران این است که آیا صرف صدور سند برای آپارتمان‌های تازه‌ساخته، در شرایطی که مالک پیشین هنوز مدعی مالکیت زمین است، آنها را از پیامدهای احتمالی اختلاف مالکیتی محافظت خواهد کرد یا خیر؟