در سال‌های اخیر، فعالیت غیرمجاز دستگاه‌های استخراج رمزارز به یکی از مسائل مهم و نگران‌کننده برای صنعت برق کشور تبدیل شده است؛ فعالیتی که علاوه بر تحمیل مصرف برق بالا و مداوم و آسیب زدن به شبکه برق، در برخی موارد با دستکاری تجهیزات اندازه‌گیری و استفاده از انشعاب‌های غیرمجاز همراه بوده و شناسایی مراکز استخراج را بسیار دشوار کرده است.
در جدیدترین اقدام برای مقابله با این پدیده، رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا از ممنوعیت تبلیغ و معامله دستگاه‌های استخراج رمزارز در پلتفرم‌های داخلی خبر داد و اعلام کرد که به این پلتفرم‌ها تذکر داده شده تا از پذیرش آگهی‌های فروش ماینر خودداری کنند.
این تصمیم در حالی گرفته شده است که پیش از این، دستگاه‌های استخراج رمزارز در برخی از پلتفرم‌های اینترنتی خرید و فروش کالا نیز عرضه می‌شدند و متقاضیان می‌توانستند از طریق آگهی‌های منتشر شده در این فضاها، دستگاه مورد نظر خود را جست‌وجو و خریداری کنند. به این ترتیب، فضای مجازی به یکی از مسیرهای مهم عرضه و دسترسی به دستگاه‌های استخراج رمزارز تبدیل شده بود.
محدود کردن انتشار آگهی و معامله این تجهیزات در پلتفرم‌های داخلی، تلاشی برای محدود کردن یکی از کانال‌های عرضه ماینر به شمار می‌رود؛ البته اثربخشی این اقدام به نحوه اجرای آن و جلوگیری از انتقال معاملات به کانال‌ها و بسترهای غیررسمی بستگی دارد.
سردار حسین رحیمی نیز در جلسه کارگروه اطلاعات و عملیات ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز پیشنهاد داده است که تمام دستگاه‌های استخراج غیرمجاز کشف شده معدوم شوند. وی اشاره کرد که در حال حاضر بیش از 280 مزرعه استخراج رمزارز مجاز در کشور فعال هستند و ضرورت ادامه فعالیت آنها باید در شرایط فعلی مورد بررسی قرار گیرد.
مصرف 2400 مگاواتی ماینرهای غیرمجاز؛ برآورد بیش از 700 هزار دستگاه
ابعاد مصرف برق استخراج غیرمجاز رمزارز در کشور بسیار چشمگیر است. هادی سفیدمو، مجری طرح ساماندهی و جمع‌آوری ماینرها، پیش‌تر در گفت‌وگو با تسنیم، با اشاره به کاهش بار شبکه برق در جریان جنگ 12روزه، از شناسایی میزان قابل توجه مصرف برق توسط این تجهیزات خبر داده بود.
طبق برآورد ارائه شده در این مصاحبه، مصرف برق ماینرهای غیرمجاز در کشور حدود 2400 مگاوات است که معادل فعالیت بیش از 700 هزار دستگاه استخراج رمزارز است.
این میزان مصرف برق در حالی به شبکه تحمیل می‌شود که دستگاه‌های استخراج رمزارز به صورت شبانه‌روزی و مستمر فعالیت دارند و در صورت استفاده غیرمجاز از برق، هزینه تأمین انرژی آنها به شبکه و سایر مشترکان تحمیل می‌شود.
گزارش مجلس درباره هزینه 1.5 میلیارد دلاری سوخت استخراج رمزارز
علاوه بر برآوردهای مطرح شده درباره مصرف برق ماینرهای غیرمجاز، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نیز در گزارشی تحت عنوان «برآورد تأثیر استخراج رمزارزها بر مصرف برق کشور» به بررسی ابعاد دیگری از هزینه‌های انرژی این فعالیت پرداخته است.
مرکز پژوهش‌های مجلس محاسبه کرده است که اگر برق مورد نیاز استخراج رمزارزها به طور کامل از نیروگاه‌های حرارتی تأمین شود، مصرف سالانه برق به حدود 8.46 میلیارد کیلووات‌ساعت خواهد رسید.
تأمین این مقدار برق نیازمند حدود 2.1 میلیارد مترمکعب سوخت معادل گاز یا تقریبا 2 میلیارد لیتر گازوئیل است. بر این اساس، با فرض استفاده از گازوئیل وارداتی با قیمت حداقل 70 سنت برای هر لیتر، هزینه سالانه سوخت مورد نیاز استخراج رمزارز حدود 1.5 میلیارد دلار برآورد شده است.
این مبلغ فقط هزینه تخمینی سوخت برای تولید برق استخراج رمزارز است و شامل هزینه تبدیل سوخت به برق و زیان‌های ناشی از کاهش تولید در سایر بخش‌های اقتصادی به دلیل محدودیت تأمین برق نمی‌شود.
مجازات‌های فعلی بازدارنده نیستند
این تصمیم در حالی اتخاذ شده که پیش از این، هادی سفیدمو در گفت‌وگو با تسنیم اعلام کرده بود که برخوردهای فعلی با استخراج‌کنندگان غیرمجاز بازدارنده نیست.
وی توضیح داده بود که برخی افراد پس از شناسایی، معرفی به مراجع قضایی و پرداخت جریمه، دوباره فعالیت غیرمجاز خود را آغاز می‌کنند و حتی مواردی گزارش شده که یک نفر سه تا چهار بار شناسایی و برخورد شده، اما همچنان به استخراج غیرقانونی ادامه داده است.
روش‌های شناسایی ماینرهای غیرمجاز
یکی از چالش‌های اصلی در مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز، نوع فعالیت این مراکز و تلاش آنها برای پنهان نگه داشتن میزان مصرف برق است.
بر اساس گفته‌های سفیدمو، برخی استخراج‌کنندگان غیرمجاز با استفاده از برق غیرمجاز، دستکاری کنتورها و انشعابات و حتی اتصال به برق پشت کنتور، امکان شناسایی توسط تجهیزات اندازه‌گیری معمول را بسیار سخت می‌کنند. در برخی موارد تجهیزات کنترل هوشمند نیز دستکاری می‌شوند.
به همین دلیل، شناسایی این مراکز صرفاً به قرائت کنتور محدود نمی‌شود و بررسی پارامترهای شبکه، تحلیل داده‌ها و داده‌کاوی نیز در دستور کار قرار دارد.
تأثیر ممنوعیت آگهی فروش ماینر
ممنوعیت تبلیغ و معامله ماینر در پلتفرم‌های داخلی اقدامی برای محدود کردن یکی از مسیرهای عرضه این دستگاه‌ها به حساب می‌آید؛ اما میزان تأثیرگذاری آن به نحوه اجرای این تصمیم و نظارت بر بازار فروش وابسته است.
از یک سو، جلوگیری از انتشار آگهی‌های فروش می‌تواند دسترسی آسان به تجهیزات استخراج را در بسترهای داخلی محدود کند و از سوی دیگر، در صورت نبود نظارت جامع، احتمال انتقال معاملات به کانال‌های غیررسمی و بسترهای خارج از پلتفرم‌های داخلی نیز وجود خواهد داشت.
در این میان، تعیین سرنوشت دستگاه‌های کشف‌شده، جلوگیری از بازگشت آنها به چرخه مصرف برق، تقویت ضمانت‌های اجرایی و نظارت بر زنجیره عرضه و فروش ماینر، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در موفقیت سیاست‌های مقابله با استخراج غیرمجاز نقش مهمی داشته باشد.
با توجه به برآورد مصرف 2400 مگاواتی ماینرهای غیرمجاز که معادل مصرف دو نیروگاه اتمی بوشهر است و همچنین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس درباره هزینه سالانه 1.5 میلیارد دلاری سوخت مورد نیاز، مبارزه با استخراج غیرمجاز رمز ارز و جلوگیری از هدررفت انرژی به یکی از اولویت‌های اصلی دستگاه‌های مسئول تبدیل شده است. اجرای دقیق قانون ممنوعیت خرید و فروش ماینر در پلتفرم‌های داخلی می‌تواند منجر به کاهش استخراج رمزارز در کشور شود؛ البته باید توجه داشت که کاهش استخراج تنها در صورتی محقق خواهد شد که این قانون به گونه‌ای اجرا شود که از شکل‌گیری بازارهای سیاه و زیرزمینی جلوگیری کند.
انتهای‌پیام/