قرائن و شواهد تازه از بازار مواد غذایی نشان میدهد احتمال افزایش قیمت روغن خوراکی در هفته ها یا ماه های آینده جدی تر از گذشته شده است. کمبود عرضه، تغییر رفتار فروشندگان و اظهارات صنفی، همگی زنگ خطر جدیدی برای مصرف کنندگان به صدا درآوردهاند.
نشانه اول: خالی شدن قفسه ها و محدودیت فروش روغن
از ابتدای دی ماه، گزارشهای میدانی و پیامهای شهروندان حکایت از کاهش محسوس عرضه روغن خوراکی در فروشگاه های زنجیرهای دارد.برخلاف هفته های گذشته که انواع روغن با تخفیف های ویژه عرضه میشد، اکنون:
- تخفیف ها حذف شده اند
- در برخی شعب، سقف خرید روغن تعیین شده
- در بعضی فروشگاهها، روغن به طور کامل از قفسه ها جمع آوری شده است
اپراتورهای فروشگاهی میگویند سهمیه توزیع روغن کاهش یافته؛ رفتاری که معمولا در آستانه تغییر قیمتها دیده میشود. تجربه مشابه این وضعیت در بهار ۱۴۰۱ نیز با افزایش قیمت روغن همراه بود.
نشانه دوم: هشدار فعالان صنفی و تولیدکنندگان
اظهارات اخیر مسئولان صنفی، دومین علامت هشداردهنده بازار است.رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی معتقد است قیمت فعلی روغن برای بنکداران و خرده فروشان صرفه اقتصادی ندارد و هزینه هایی مانند:
- دستمزد
- حمل و نقل
- انبارداری
افزایش یافته است.
در همین حال، دبیر انجمن صنایع روغن نباتی ایران نیز با اشاره به مشکلات تامین ارز و نوسانات قیمت جهانی روغن، ثبات فعلی قیمتها را نتیجه «سرکوب قیمتی» میداند. چنین اظهاراتی معمولا به عنوان سیگنال فشار برای افزایش قیمت به ستاد تنظیم بازار تلقی میشود.
نشانه سوم: عقب ماندن تورم روغن از سایر خوراکیها
بررسی آمارهای رسمی مرکز آمار ایران نشان میدهد قیمت روغن خوراکی کمتر از سایر اقلام غذایی افزایش یافته؛ موضوعی که از نگاه تولیدکنندگان «غیرمنصفانه» تلقی میشود.
در یک سال گذشته:
قیمت برنج حدود ۱۶۵ درصد افزایش یافته
برخی میوه ها بیش از ۱۵۰ درصد گران شدهاند
حبوبات دستک م ۷۰ درصد رشد قیمت داشته اند
اما قیمت بطری ۹۰۰ گرمی روغن مایع تنها ۴۶ درصد افزایش یافته و از حدود ۶۳ هزار تومان به ۹۲ هزار تومان رسیده است. همین اختلاف تورمی میتواند بهانه ای برای اعمال قیمت مصرفکننده جدید باشد.
جمع بندی
کاهش عرضه، فشار صنفی و اختلاف تورمی با سایر اقلام غذایی، سه نشانهای هستند که احتمال گرانی دوباره روغن خوراکی را تقویت میکنند؛ هرچند هنوز تصمیم رسمی اعلام نشده است.