آیا آتش بس ایران و آمریکا پایدار میماند؟ مذاکرات حساس در اسلام آباد آغاز میشود
پس از هفته ها تنش و درگیری، اعلام آتش بس میان ایران و آمریکا موجی از امید برای کاهش تنش ها در خاورمیانه ایجاد کرده است؛ اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند این آتشبس ممکن است تنها وقف های کوتاه در یک بحران طولانی باشد. قرار است مذاکراتی حساس برای پایان دائمی درگیریها جمعه در اسلام آباد پاکستان آغاز شود.
به گزارش فرارو به نقل از نشریه اکونومیست، دونالد ترامپ در هفتهه ای اخیر تهدید کرده بود در صورت باز نشدن تنگه هرمز، نیروگاه های ایران را هدف حمله قرار خواهد داد. با این حال، تنها دقایقی پیش از پایان ضرب الاجل، رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد آتش بسی دو هفته ای برقرار میشود؛ مشروط بر اینکه تردد کشتی ها در تنگه هرمز به طور کامل از سر گرفته شود. ایران نیز این آتش بس را تایید کرد و از بازگشایی تردد در تنگه هرمز با برخی محدودیته ای فنی خبر داد.
هر دو طرف خود را پیروز میدانند
پس از اعلام آتش بس، هر دو طرف تلاش کردند آن را به عنوان پیروزی خود معرفی کنند. در روایت واشنگتن، فشارهای آمریکا باعث شد ایران تنگه هرمز را باز کند. در مقابل، در روایت تهران گفته میشود تهدیدهای ایران علیه زیرساخت های حیاتی منطقه باعث شد آمریکا از اجرای تهدیدهای نظامی خود عقب نشینی کند.
در همین حال، بسیاری از کشورهای منطقه از توقف درگیریها استقبال کرده اند. با این حال برخی تحلیلگران معتقدند بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از معدود بازیگرانی است که از این آرامش چندان خشنود نیست.
مذاکرات دشوار در پیش است
گفتوگوهای پیشرو در اسلام آباد بسیار پیچیده ارزیابی میشود. در هفتههای اخیر دو طرف پیشنهادهای مختلفی برای پایان جنگ مطرح کرده اند، اما فاصله دیدگاه های آنها همچنان زیاد است.
در میان پیشنهادهای مطرحشده از سوی ایران، مواردی مانند:
ادامه کنترل ایران بر تنگه هرمز
به رسمیت شناختن حق غنی سازی اورانیوم
خروج نیروهای آمریکایی از پایگاه های منطقه
قرار دارد؛ موضوعاتی که پذیرش آنها برای آمریکا امتیاز بزرگی محسوب میشود. در مقابل، واشنگتن همچنان خواستار توقف کامل غنی سازی اورانیوم توسط ایران است.
نقش تحریم ها در مذاکرات
یکی از مهمترین اهرم های آمریکا در مذاکرات، لغو یا کاهش تحریم ها است. اقتصاد ایران حتی پیش از جنگ نیز با مشکلات جدی روبهرو بود و در جریان درگیریها نیز بخشهایی از زیرساخت های صنعتی و انرژی آسیب دیده اند. کاهش تحریم ها میتواند منابع مالی لازم برای بازسازی اقتصاد را فراهم کند.
با این حال، چنین تصمیمی در داخل آمریکا با مخالفت هایی رو به رو است و برخی سناتورها خواستار بررسی هرگونه توافق با ایران در کنگره شدهاند.
واکنش بازار نفت به آتش بس
اعلام آتش بس بلافاصله در بازارهای جهانی انرژی نیز اثر گذاشت. قیمت نفت برنت تنها چند ساعت پس از انتشار خبر، حدود ۱۳ درصد سقوط کرد و برای نخستین بار از ماه مارس به کمتر از ۹۵ دلار در هر بشکه رسید.
با این حال کارشناسان هشدار میدهند که اثرات اقتصادی جنگ هنوز ادامه دارد. بسیاری از تأسیسات انرژی آسیب دیدهاند و بازگشت کامل تولید ممکن است ماهها زمان ببرد. همچنین برخی نفتکش ها مسیرهای خود را تغییر داده اند و هنوز نسبت به بازگشت به خلیج فارس محتاط هستند.
در مجموع، اگر مذاکرات اسلامآ باد به توافقی پایدار منجر نشود، این آرامش نسبی در بازارهای جهانی انرژی و منطقه خاورمیانه ممکن است کوتاه مدت باشد.