حقیقتی که کمتر گفته میشود؛ روغن های گیاهی واقعا برای کبد خطرناک اند؟

باور غلطی که فراگیر شده است

در سالهای اخیر این باور میان برخی افراد رواج پیدا کرده که روغن های خوراکی گیاهی حاوی مواد خطرناک هستند و حتی از آنها بهعنوان یکی از مضرترین خوراکی ها برای کبد نام برده میشود؛ ادعایی که بررسی های علمی آن را تایید نمیکند.

هگزان چیست و چرا استفاده میشود؟

یکی از محورهای این نگرانی، ماده ای به نام هگزان است؛ حلال آلی فرار صنعتی که سالهاست در استخراج روغن های گیاهی مورد استفاده قرار میگیرد. استفاده از هگزان به دلیل بازده بالا، کنترل پذیری مناسب و امکان بازیافت کامل، یک فرایند کاملا استاندارد صنعتی محسوب میشود و به هیچ وجه نشانه تقلب یا انحراف نیست.

 چرا هگزان در روغن باقی نمیماند؟

در فرآیند تولید صنعتی، هگزان پس از استخراج روغن در مراحل Desolventizing و Deodorization با استفاده از حرارت، بخار و خلأ تبخیر و بازیافت میشود. به دلیل نقطه جوش پایین هگزان، باقیماندن آن در محصول نهایی از نظر فنی منطقی نیست.

نظر استانداردهای جهانی چیست؟

بر اساس استانداردهای معتبر بین المللی مانند FDA و EFSA، مقدار مجاز باقیمانده هگزان در روغن های گیاهی معمولا کمتر از یک میلیگرم در هر کیلوگرم روغن تعیین شده است؛ عددی که چندین برابر کمتر از سطوحی است که در مطالعات علمی اثرات سمی داشته اند.

نظر متخصص صنایع غذایی

حمید خسروی، متخصص علوم و صنایع غذایی، در این باره میگوید:

«در اکثر روغن هایی که اکنون در بازار عرضه میشوند، هگزان اصلا باقیمانده ای ندارد و عملا صفر است. حتی اگر مقدار بسیار ناچیزی هم وارد بدن شود، این ماده قابلیت تجمع در بدن را ندارد.»

واقعیت آزمایشگاهی صنعت روغن

بررسیهای آزمایشگاهی نشان میدهد در اغلب روغنهای استاندارد، یا هگزان قابل اندازهگیری نیست یا مقدار آن بسیار کمتر از حد مجاز است. از سوی دیگر، باقیماندن هگزان باعث بوی نامطلوب و افت کیفیت روغن میشود؛ موضوعی که هیچ تولیدکننده حرفهای حاضر به پذیرش آن نیست.

 تشخیص خانگی هگزان امکانپذیر نیست

برخلاف برخی باورهای عامیانه، هیچ روش خانگی معتبری برای تشخیص هگزان در روغن وجود ندارد. تشخیص این ماده فقط از طریق آزمایش های تخصصی مانند GC یا GC-MS امکانپذیر است و بو یا طعم روغن معیار علمی محسوب نمیشود.

جمعب ندی

بررسی های علمی نشان میدهد هگزان «سم پنهان» نیست، بلکه یک ابزار صنعتی کنترلش ده با حد مجاز بسیار پایین است. در مصرف واقعی روغنه ای گیاهی استاندارد، عملا ماده نگران کنندها ی وارد بدن نمیشود.