6عصر ؛ نهال موسوی – تصویر جدید الهام حمیدی، بازیگر شناخته‌شده، این روزها در شبکه‌های اجتماعی به سرعت پخش شده و بسیاری از بینندگان پس از حیرت اولیه، به انتقاد و نکوهش پرداخته‌اند: «چرا این تغییر را در چهره‌ات انجام دادی؟»
ما به‌طور ناخودآگاه عادت کرده‌ایم که چهره افراد مشهور را تا حدی متعلق به خود بدانیم، چرا که سال‌ها آن را در فیلم‌ها، سریال‌ها و قاب گوشی دیده‌ایم و با آن خو گرفته‌ایم. اما پاسخ ساده به این پرسش «چرا؟» این است که آن چهره اصلاً متعلق به هیچ‌کس جز خود او نیست، نه مالکیت عمومی است و نه امانتی که باید به ما گزارش داده شود.
او در بخشی از زندگی‌اش، به دلایلی که ما از آنها آگاه نیستیم، تصمیمی گرفته است. شاید فشارهای شغلی، شاید نگرانی از گذر زمان، شاید توصیه اطرافیان یا شاید تنها تمایل به اینکه در آینه چهره‌ای را ببیند که بیشتر دوستش دارد.
هر دلیلی که باشد، تصمیم با خود او بوده و تنها کسی که حق دارد از نتیجه راضی یا ناراضی باشد، خودش است. حتی ممکن است همین حالا پشیمان باشد. جراحی‌های زیبایی، تزریق‌ها و ترمیم‌ها معمولاً برگشت‌پذیر نیستند و کسی که خود از نتیجه راضی نیست، نیازی به کنایه‌های غریبه‌ها ندارد.
این موضوع نیز تازگی ندارد. در سطح جهان، رنه زلوگر، بازیگر هالیوود، پس از ظاهر شدن با چهره‌ای متفاوت، هفته‌ها سوژه تمسخر و گمانه‌زنی‌ها بود تا آنکه او اعلام کرد زندگی‌اش تغییر کرده و اکنون شادتر و سالم‌تر است. یعنی جمعیتی که حکم صادر می‌کردند، واقعیت‌های درون ماجرا را نمی‌دانستند.
کورتنی کاکس، بازیگر سریال محبوب «فریندز» (دوستان)، سال‌ها بعد به طور علنی اعتراف کرد که در جوانی در تزریق‌های صورت زیاده‌روی کرده و از آن پشیمان است و بخشی از آنها را اصلاح کرده است. این اعتراف، شاید بیش از هر نقد دیگری، به دیگران کمک کرد.
از سوی دیگر، جاسلین وایلدنستاین سال‌ها به‌عنوان نماد «افراط» شناخته می‌شد، بدون آنکه کسی چندان به انگیزه‌ها و رنج‌های پشت آن چهره توجه کند.
در داخل کشور نیز نمونه‌های مشابهی وجود دارد و جالب این است که همه آنها ارتباطی به زیبایی صرف ندارند. به تغییر چهره ابوالفضل پورعرب فکر کنید.
عکسی از او که در حاشیه یک گردهمایی هنرمندان منتشر شد، نشان از تاثیر بیماری بر چهره‌اش داشت و فرضیه‌ها و حدس‌های متعددی درباره آن شکل گرفت. توجه رسانه‌ها به این تغییر به حدی بود که عکس او به جلد یک مجله مد و سبک زندگی در آن زمان رسید.
مورد فرامرز صدیقی نیز همین‌طور بود. از حدود سال ۱۳۹۰ خبری از او نبود تا اینکه عکسی از او در سن ۷۲ سالگی منتشر شد و موجی از تاسف و حدس و گمان‌ها به وجود آمد.
وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی دستور رسیدگی داد، اما کمی بعد رضا رضوی در ویدیویی اعلام کرد که حال او خوب است. همچنین چند تن از همکارانش، از جمله پرویز فلاحی‌پور، انتشار آن عکس را مضر و فقط ایجاد حاشیه دانستند. بنابراین بخشی از قضاوت‌های آن زمان بر پایه اطلاعات نادرست بود.
در اینجا به نکته‌ای بسیار مهم می‌رسیم: ما هیچ‌گاه از اصل ماجرای زندگی هیچ‌یک از این افراد اطلاع نداریم.
یک عکس یا فیلم کوتاه صرفاً لحظه‌ای از یک مسیر طولانی است و نمی‌تواند بگوید که آن چهره چه بیماری، چه تصمیمات، چه فشارها و چه سال‌هایی را پشت سر گذاشته است.
هر بار که بر اساس یک تصویر علتی می‌سازیم، بیماری‌ای تشخیص می‌دهیم یا کسی را متهم می‌کنیم، در واقع جای خالی دانش خود را با حدس پر کرده‌ایم و این حدس‌ها می‌تواند دردی به فرد وارد کند که اصلاً لازم ندارد.
شاید بهتر باشد در اظهار نظر درباره چنین تصاویری با دقت بیشتری عمل کنیم. این به معنای سکوت در برابر هر موضوعی نیست، بلکه یعنی پیش از قضاوت، باید بدانیم چه چیزهایی را نمی‌دانیم.
از زاویه‌ای دیگر، باید پذیرفت که بازیگر در موقعیتی قرار دارد که چهره‌اش سرمایه کاری‌اش محسوب می‌شود. او بر اساس همین چهره شناخته می‌شود، طرفداران پیدا می‌کند و گاهی نقش به او سپرده می‌شود. بنابراین تعجب مردم در مواجهه با چهره‌ای متفاوت، تا حدی طبیعی است.
وقتی سال‌ها کسی را با یک ظاهر ببینی، دیدن او با چهره‌ای جدید، مانند بازگشت به خانه‌ای است که اثاثیه‌اش تغییر کرده است. اما بین تعجب و تحقیر فاصله‌ای است و متأسفانه بیشتر واکنش‌های این روزها در شبکه‌های اجتماعی، به سمت تحقیر متمایل است.
این تجربه حتی اگر از سوی خود بازیگر عمدی نبوده باشد، می‌تواند برای دیگران نیز عبرت‌آموز باشد؛ به ویژه برای جوانانی که روزانه در شبکه‌ها با وسوسه «بهتر شدن» مواجه‌اند و حالا نمونه‌ای پیش چشم دارند که نشان می‌دهد این مسیر ممکن است برگشت‌ناپذیر باشد.
تصمیم‌های عجولانه یا تحت فشار دیگران گرفتن، گاهی هزینه‌ای دارد که قابل بازگشت نیست. پیش از هر اقدام باید با پزشک متخصص مشورت کرد و با خود به گفت‌وگو نشست. هیچ سخنرانی‌ای به اندازه یک تصویر وایرال‌شده نمی‌تواند این درس را منتقل کند، هرچند تلخ باشد.
پس انتخاب با خود او بوده و پیامدهای آن نیز بیشتر بر دوش خودش است. ما می‌توانیم از آن عبرت بگیریم و این تجربه را به دیگران منتقل کنیم، اما نیازی به سنگ‌باران کردن او نیست.
شاید فرهنگ درست یک جامعه آن باشد که پیش از قضاوت، لحظه‌ای مکث کند و بپرسد: «اگر من جای او بودم، چه می‌کردم؟»