قیمت گاز طبیعی در بازار اروپا به‌طور همزمان با افزایش تنش‌ها در منطقه خاورمیانه، محدود شدن عرضه گاز طبیعی مایع‌شده (ال‌ان‌جی) قطر و نزدیک شدن فصل سرما، به بالاترین میزان خود از دسامبر ۲۰۲۲ رسید.
بر اساس گزارش تسنیم، قراردادهای آتی گاز طبیعی در بازار مرجع هلند که به «تی‌تی‌اف» (TTF) معروف است، روز جمعه در ابتدای معاملات در آمستردام با رشد ۳ درصدی مواجه شدند و در ساعت ۷ صبح به وقت محلی به قیمت ۱۰۳.۴۰ دلار، معادل ۹۲.۳۰ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت رسیدند.
این قیمت بی‌سابقه از دسامبر ۲۰۲۲ تاکنون مشاهده نشده است؛ زمانی که اروپا نخستین زمستان خود را با کاهش شدید عرضه گاز از طریق خطوط لوله روسیه تجربه می‌کرد. همچنین این رقم قیمت کنونی به بیش از ۳۰ دلار برای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا (MMBtu) می‌رسد.
بازار گاز اروپا در روز پنجشنبه نیز شاهد رشد ۳ درصدی بود و قیمت قراردادهای مرجع آن از ۹۰ یورو برای هر مگاوات‌ساعت فراتر رفت. روند افزایشی قیمت‌ها در حالی ادامه دارد که فصل گرمایش در نیمکره شمالی نزدیک می‌شود و نگرانی‌ها درباره تأمین گاز مورد نیاز کشورهای اروپایی افزایش یافته است.
کاهش عرضه ال‌ان‌جی و افزایش نگرانی‌ها در اروپا
یکی از دلایل اصلی بالا رفتن قیمت گاز در اروپا، اختلال در تأمین گاز طبیعی مایع‌شده قطر است که به‌دنبال تشدید تنش‌ها در خاورمیانه رخ داده است. این وضعیت نامطمئن، چشم‌انداز تأمین محموله‌های ال‌ان‌جی برای بازار اروپا در ماه‌های آینده را مبهم کرده است.
در همین راستا، وارن پترسون و اوا مانتی، استراتژیست‌های کالایی بانک آی‌ان‌جی، در یادداشتی اعلام کردند که قیمت گاز اروپا به شدت نسبت به تحولات خلیج فارس حساس است و احتمال دارد جریان عرضه ال‌ان‌جی در بخش قابل توجهی از فصل زمستان نیمکره شمالی به‌طور چشمگیری کاهش یابد یا از بازار حذف شود.
این شرایط می‌تواند رقابت میان واردکنندگان گاز برای تأمین محموله‌های موجود را افزایش داده و فشار صعودی بیشتری بر قیمت‌ها وارد آورد؛ به‌خصوص در شرایطی که کشورهای اروپایی باید ذخایر کافی برای گذر از ماه‌های سرد سال داشته باشند.
ذخایر گاز اروپا پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله
علاوه بر محدودیت‌های عرضه، سطح ذخایر گاز اروپا نیز یکی از عوامل تشدیدکننده نگرانی‌های بازار به‌شمار می‌رود.
براساس داده‌های سازمان زیرساخت گاز اروپا (GIE)، میزان پرشدگی مخازن ذخیره‌سازی گاز در اتحادیه اروپا تا تاریخ ۲۲ اکتبر به ۷۴.۶۲ درصد رسیده است. این رقم بیش از ۱۰ درصد کمتر از میانگین پنج‌ساله ذخایر در همین بازه زمانی است که حدود ۸۶ درصد بوده است.
استراتژیست‌های آی‌ان‌جی همچنین اعلام کردند که سطح ذخایر گاز اتحادیه اروپا به نظر می‌رسد در محدوده کمتر از ۷۵ درصد به اوج خود رسیده باشد؛ موضوعی که با نزدیک شدن فصل گرمایش، نگرانی‌ها درباره توانایی اروپا برای پاسخگویی به تقاضای زمستانی را افزایش می‌دهد.
در همین حال، برخی کشورهای اروپایی با کاهش دما برداشت گاز از ذخایر خود را آغاز کرده‌اند. در صورتی که محدودیت‌های عرضه ال‌ان‌جی ادامه یافته و تقاضای فصلی افزایش یابد، کاهش ذخایر می‌تواند آسیب‌پذیری بازار گاز اروپا در برابر شوک‌های عرضه را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.
افزایش همزمان قیمت نفت و گاز
رشد قیمت گاز اروپا در شرایطی رخ داده است که بازار جهانی نفت نیز تحت تأثیر نگرانی‌های ژئوپلیتیکی افزایش قیمت را تجربه کرده است. قیمت نفت برنت در معاملات مذکور به ۱۱۴ دلار در هر بشکه رسید که این بالاترین سطح قیمت در پنج ماه اخیر محسوب می‌شود.
نگرانی‌ها درباره احتمال حملات حوثی‌ها به تأسیسات انرژی عربستان سعودی یکی از عوامل موثر بر افزایش ریسک و قیمت در بازار نفت عنوان شده است.
به طور کلی، تشدید تنش‌ها در خاورمیانه، احتمال ادامه اختلال در عرضه گاز قطر، پایین بودن سطح ذخایر اروپا نسبت به میانگین تاریخی و نزدیک شدن فصل سرما، همگی عواملی هستند که فشارهای افزایشی بر قیمت گاز در این قاره ایجاد کرده‌اند.
ادامه این شرایط می‌تواند هزینه تأمین انرژی در اروپا را افزایش داده و فشار بیشتری بر مصرف‌کنندگان و صنایع پرمصرف انرژی وارد کند.