شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران اعلام کرد که قصد دارد طرح شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت اضطراری سوخت را به صورت گسترده در سراسر کشور اجرا کند.
عباس باصفا با اشاره به الزامات قانونی اجرای این طرح اظهار داشت: بر اساس قانون برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه و در هماهنگی با راهبرد ششم برنامه جامع تأمین و تخصیص حامل‌های انرژی در شبکه حمل‌ونقل کشور، ایجاد امکان شناسه‌دار کردن هر نوع سوخت‌گیری برای خودروها و موتورسیکلت‌های شخصی یک تکلیف قانونی روشن است.
وی افزود: شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران موظف شده شرایطی را مهیا کند که حداقل ۹۵ درصد سوخت‌گیری‌ها با کارت هوشمند سوخت شخصی انجام شود و حداکثر پنج درصد از سوخت‌گیری‌ها به وسیله کارت اضطراری جایگاه‌ها صورت گیرد.
مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران با بیان اینکه هدف اصلی کارت اضطراری در جایگاه‌ها پوشش پنج درصدی شرایط خاص مانند فراموشی، مفقودی یا خرابی کارت شخصی در جاده‌ها است، تاکید کرد: متأسفانه به دلیل عدم توجه به این سقف قانونی در گذشته، سهم سوخت‌گیری با کارت‌های اضطراری تا ۴۰ تا ۴۵ درصد افزایش یافته بود که علاوه بر فراهم آوردن زمینه عرضه خارج از شبکه، چالش بزرگی در زمینه شفافیت ایجاد کرده و مشخص نبود چه کسی، در کجا و به چه میزان سوخت دریافت می‌کند.
باصفا در توضیح فرآیند جدید سوخت‌گیری با کارت اضطراری گفت: در روش قبلی، متقاضی کارت اضطراری را از اپراتور جایگاه دریافت و با وارد کردن رمز پیش‌فرض (۱۱۱۱) در ترمینال، سوخت‌گیری می‌کرد؛ اما در سازوکار جدید مرحله احراز هویت قبل از سوخت‌گیری اضافه شده است.
او افزود: در حال حاضر، در ۱۰۰ جایگاه عرضه سوخت در شهر تهران دستگاه‌های جدیدی نصب و راه‌اندازی شده که تمامی سوخت‌گیری‌های کارت اضطراری در آن‌ها از طریق طرح شناسه‌دار انجام می‌شود. در این روش، فرد ابتدا کارت بانکی معتبر خود را در دستگاه کشیده و پس از احراز هویت، میزان لیتراژ درخواستی خود را از حداقل ۱۰ لیتر تا سقف مجاز ۲۵ لیتر در تهران انتخاب کرده و رمز کارت بانکی را وارد می‌کند. سپس دستگاه رسیدی حاوی رمز صادر می‌کند و متقاضی با دریافت کارت اضطراری از جایگاه‌دار و وارد کردن رمز چهاررقمی درج‌شده روی رسید در نازل، سوخت‌گیری را انجام می‌دهد.
مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران بیان کرد: کل فرآیند احراز هویت و دریافت توکن کمتر از ۱۰ ثانیه زمان می‌برد و گزارش‌های دریافتی از ۱۰۰ جایگاه تهران نشان می‌دهد که این روند بدون هیچ وقفه‌ای در حال انجام است.
ثبت بیش از ۸۴۵ هزار استعلام توکن در پایتخت
باصفا با ارائه آمار عملکرد طرح در جایگاه‌های منتخب تهران گفت: طی یک هفته نخست اجرای این طرح، ۸۴۵ هزار و ۳۸۶ استعلام توکن در سامانه ثبت شده که از این تعداد ۷۳۵ هزار تراکنش به پرداخت و سوخت‌گیری قطعی انجامیده است. در مجموع حدود ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار لیتر بنزین از طریق این ووچرها فروخته شده و ۵۸۰ هزار و ۳۳۹ کد ملی یکتا نیز استعلام شده است.
وی با تأکید بر اینکه در مرحله فعلی نیازی به تطابق مالک خودرو با کارت بانکی نیست، توضیح داد: کارت هوشمند سوخت متعلق به خودرو است و نام فرد روی آن درج نشده بلکه شماره شناسایی خودرو (VIN) و پلاک خودرو روی آن ثبت شده است. در این مرحله هیچ محدودیتی برای تطابق مالک خودرو و کارت بانکی در نظر گرفته نشده و شهروندان می‌توانند با هر کارت بانکی معتبر به نام خود، برای خودروهای اعضای خانواده یا دیگران سوخت‌گیری کنند و تنها ملاک عمل، احراز هویت صاحب کارت بانکی است.
مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران درباره چالش‌های گذشته مدیریت کارت‌های اضطراری گفت: پیش‌تر هر کارت اضطراری جایگاه تنها مجاز به ۲۵۵ تراکنش در شبانه‌روز بود که این محدودیت باعث می‌شد در ساعات پایانی شب یا مسیرهای طولانی مسافرت، مسافران با اتمام سقف تراکنش کارت‌های جایگاه مواجه شوند و ساعت‌ها تا شارژ مجدد کارت‌ها در ساعت ۲۴ منتظر بمانند. همچنین در موارد نادر، امکان سوءاستفاده یا دریافت مبالغ اضافی وجود داشت.
باصفا ادامه داد: این مشکل در شهرهای مرزی مانند استان‌های سیستان و بلوچستان و کرمان شدیدتر بود؛ زیرا تقاضای زیاد برای عرضه خارج از شبکه باعث می‌شد سهمیه کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها از ساعت ۲۴ تا ۸ صبح تمام شود و مردم بومی برای تأمین سوخت روزانه خود دچار مشکل شوند. اما در طرح جدید، سهمیه استفاده از کارت اضطراری به کد ملی هر فرد متصل شده و هر شهروند در هر ساعت از شبانه‌روز می‌تواند بدون نگرانی از اتمام ظرفیت کارت جایگاه، سوخت مورد نیاز خود را دریافت کند.
وی افزود: با اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری، شهروندان می‌توانند سهمیه نرخ اول و دوم کارت شخصی خود را برای سفر ذخیره کنند و در مراجعات عادی به راحتی و به صورت شفاف از سهمیه اختصاص‌یافته در بستر کارت اضطراری بهره‌مند شوند. در آینده نزدیک و با افزایش آشنایی مردم با این فرآیند، دریافت توکن درست مانند یک خرید فروشگاهی معمولی، بدون دخالت اپراتور و به صورت مستقیم توسط خود راننده انجام خواهد شد.
حمایت از خودروهای امدادی و تاکسی‌های اینترنتی
مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران به قابلیت سیاست‌گذاری لحظه‌ای در این سامانه اشاره کرد و گفت: پیش از این به دلیل بی‌نام بودن تراکنش‌های کارت آزاد، امکان اعمال سیاست‌های حمایتی یا کنترلی وجود نداشت. برای مثال، خودروهای امدادی، خدماتی یا رانندگان تاکسی‌های اینترنتی به دلیل اتمام ظرفیت کارت جایگاه دچار مشکل می‌شدند، اما اکنون می‌توان بر اساس پیمایش یا نیاز خدماتی، سهمیه گروه‌های هدف را به صورت آنلاین مدیریت کرد.
باصفا با یادآوری تجربه مدیریت عرضه سوخت در جنگ تحمیلی دوم و سوم اظهار داشت: در مواقع بحرانی که برای مدیریت صف و توزیع عادلانه، سقف سوخت‌گیری ۱۰ لیتری تعیین می‌شد، برخی افراد با سوءاستفاده از بی‌نام بودن کارت اضطراری، چندین بار پشت سر هم سوخت‌گیری می‌کردند که باعث ایجاد صف‌های طولانی، تنش در جایگاه‌ها و تضییع حقوق شهروندان در انتهای صف می‌شد. اکنون با اتصال تراکنش‌های سوخت به تراکنش‌های بانکی و کد ملی، توزیع عادلانه سوخت تضمین شده و امکان شناسایی الگوهای مصرف غیرعادی و جلوگیری از قاچاق فراهم شده است.
گسترش طرح به استان تهران و سراسر کشور در گام‌های بعدی
وی با تأکید بر اینکه طرح شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت اضطراری با تأیید و حمایت کامل دولت، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و نهادهای نظارتی همراه است، گفت: این طرح باید در کل کشور اجرا شود و پس از تکمیل پوشش در شهر تهران، اولویت بعدی اجرای آن در کل استان تهران خواهد بود. همچنین برخی مناطق و استان‌ها به دلیل فواید آشکار این پروژه برای رفاه مردم، داوطلب اجرای سریع‌تر آن در شهرهای خود شده‌اند.