با مسدود شدن تنگه هرمز و ایجاد اختلال در مسیرهای قدیمی صادرات نفت، عراق مجبور شده است تا یک راه جایگزین زمینی برای انتقال نفت به بازارهای جهانی پیدا کند؛ مسیری که از جنوب عراق آغاز شده، از خاک سوریه عبور می‌کند و در نهایت به بندر بانیاس در ساحل دریای مدیترانه می‌رسد.
به گزارش تسنیم، بر اساس اطلاعات منتشرشده، عراق با بهره‌گیری از هزاران کامیون نفتکش، روند انتقال نفت سنگین خود را از انبار توبا واقع در نزدیکی بصره به بندر بانیاس سوریه شروع کرده است. این مسیر به بغداد این امکان را می‌دهد که بخشی از صادرات نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز به بازارهای بین‌المللی برساند.
جابجایی روزانه 150 هزار بشکه نفت با هزاران کامیون
شرکت قطری «UCC Holding» که به نمایندگی از شرکت بازاریابی نفت عراق (SOMO) این عملیات را اجرا می‌کند، در حال حاضر حدود 6 هزار کامیون را در این طرح به‌کار گرفته و برنامه‌هایی برای افزایش این تعداد تا 10 هزار کامیون دارد.
حجم نفت منتقل شده از این مسیر، با توجه به تعداد کامیون‌های فعال، بین 120 تا 150 هزار بشکه در روز برآورد می‌شود. آمارها نشان می‌دهد که از 26 اکتبر تاکنون نزدیک به 1.6 میلیون بشکه نفت از این طریق در بندر بانیاس بارگیری شده است.
برآوردها حاکی است که روزانه حدود 800 محموله کامیونی برای انتقال این میزان نفت در حال حرکت هستند و هر کامیون برای رفت و برگشت کامل مسیر ممکن است تا پنج روز زمان صرف کند.
پس از رسیدن محموله‌ها به بندر بانیاس، نفت به پالایشگاه‌هایی در کشورهای یونان، ایتالیا و ترکیه ارسال می‌شود.
نفت عراق با 38 دلار تخفیف برای عبور از مسیر جایگزین
استفاده از این مسیر زمینی در سوریه هزینه قابل‌توجهی برای عراق به همراه دارد. طبق اطلاعات منتشرشده، نفت صادراتی عراق از طریق این مسیر با تخفیف تقریبی 38 دلاری نسبت به قیمت پایه فروخته می‌شود و شرکت مجری این عملیات نیز بابت هر بشکه حدود 12 دلار هزینه حمل دریافت می‌کند.
این تخفیف قابل توجه و هزینه بالای حمل‌ونقل نشان می‌دهد که بغداد برای حفظ جریان صادرات نفت خود، مجبور به پذیرش هزینه‌های اضافی شده است.
عراق در ماه اکتبر نزدیک به 4.5 میلیون بشکه نفت در روز تولید کرده است؛ بنابراین ظرفیت فعلی مسیر زمینی سوریه تنها بخش محدودی از تولید و صادرات کل کشور را پوشش می‌دهد.
سوریه به عنوان مسیر جایگزین صادرات نفت عراق مطرح می‌شود
استفاده از مسیر سوریه، ادامه تلاش‌های عراق برای توسعه راه‌های جایگزین صادرات انرژی به شمار می‌رود. پیش از این، عراق انتقال نفت کوره از طریق کامیون به بندر بانیاس را آغاز کرده بود و برنامه‌هایی برای گسترش صادرات نفت خام و نفتا از این مسیر مطرح شده است.
علاوه بر این، احیای خط لوله تاریخی کرکوک ـ بانیاس با ظرفیت طراحی شده روزانه 300 هزار بشکه، به عنوان یکی از گزینه‌های بلندمدت برای کاهش وابستگی عراق به مسیرهای صادرات نفت از خلیج فارس مطرح است.
در عین حال، عربستان سعودی از خط لوله انتقال نفت به دریای سرخ بهره می‌برد و امارات نیز در حال توسعه ظرفیت خط لوله انتقال نفت به بندر فجیره در دریای عمان است.
تفاوت اصلی عراق با این دو کشور این است که بغداد برای ایجاد مسیر جایگزین فعلی، به جای تکیه بر زیرساخت‌های خط لوله آماده، ناچار به استفاده گسترده از ناوگان کامیون‌های نفتکش شده است.
تغییر جغرافیای صادرات نفت در سایه بحران تنگه هرمز
تحولات اخیر نشان می‌دهد که امنیت مسیرهای صادرات نفت به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کشورهای تولیدکننده نفت در منطقه تبدیل شده است. وابستگی شدید عراق به مسیرهای دریایی خلیج فارس و تنگه هرمز در شرایط بحرانی این آبراه، آسیب‌پذیری زیرساخت صادرات نفت این کشور را به وضوح نشان داده است.
اگرچه انتقال روزانه 120 تا 150 هزار بشکه نفت از مسیر سوریه نسبت به حجم کل تولید نفت عراق مقدار محدودی است، اما اهمیت این مسیر بسیار فراتر از حجم فعلی صادرات آن است؛ چرا که ایجاد یک کریدور زمینی به سمت دریای مدیترانه می‌تواند تا حد زیادی وابستگی ساختاری عراق به تنگه هرمز را کاهش دهد.
بدین ترتیب، بحران تنگه هرمز نه تنها جریان صادرات نفت منطقه را تحت تأثیر قرار داده، بلکه رقابت برای توسعه و ایجاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی را نیز وارد مرحله تازه‌ای کرده است.