فلز میلیاردی بابک زنجانی چیست؟ آیا نیکل واقعا گران بهاست؟

چرا نام یک فلز صنعتی مانند نیکل ناگهان در پرونده بابک زنجانی به  عنوان «فلز گرانبها»ی ۱.۸ میلیارد دلاری مطرح شده و در خزانه بانک مرکزی نگهداری میشود؟ گزارشی که اخیرا از سوی تابناک منتشر شده، بار دیگر این پرونده اقتصادی پرحاشیه را به صدر اخبار بازگردانده و پرسش های تازه ای را درباره ماهیت این فلز مطرح کرده است.

نیکل ۱.۸ میلیارد دلاری چگونه وارد پرونده زنجانی شد؟

بر اساس گزارش منتشرشده در نهم دی ماه ۱۴۰۴، بخشی از بدهی بابک زنجانی به بانک مرکزی و وزارت نفت از طریق تحویل فلزات موسوم به «گرانبها» تسویه شده است. طبق اظهارات سخنگوی قوه قضاییه و رئیسکل وقت بانک مرکزی، این فلز در واقع نیکل بوده که هماکنون در خزانه بانک مرکزی نگهداری میشود.

استفاده از عنوان «گرانبها» برای نیکل باعث ایجاد ابهام شد؛ چرا که نیکل در ذهن عموم، فلزی صنعتی و نه سرمایهای مانند طلا یا نقره محسوب میشود.

نیکل چیست و چه کاربردی دارد؟

نیکل (Ni) با عدد اتمی ۲۸، فلزی واسطه با رنگ سفید نقرهای و تهرنگ طلایی است. این فلز ویژگیهایی مانند سختی بالا، چکشخواری، مقاومت در برابر خوردگی و خاصیت مغناطیسی دارد که آن را به یکی از عناصر کلیدی صنایع مدرن تبدیل کرده است.بیش از ۶۸ درصد نیکل جهان در تولید فولاد ضدزنگ مصرف میشود. مابقی آن در صنایع زیر کاربرد دارد:

• آلیاژهای صنعتی و هوافضا
• باتری های لیتیومیون خودروهای برقی
• صنایع پتروشیمی و انرژی
• تجهیزات پزشکی، سکه سازی و آبکاری فلزات

تولید جهانی نیکل عمدتا در اختیار کشورهایی مانند اندونزی، فیلیپین، روسیه و کانادا است.

آیا نیکل واقعا فلز گرانبهاست؟

از نظر علمی و اقتصادی، نیکل فلز گرانبها محسوب نمیشود. فلزات گرانبها معمولا شامل طلا، نقره، پلاتین، پالادیوم و رودیم هستند که کمیاب بوده و نقش ذخیره ارزش دارند.

نیکل در دسته فلزات پایه صنعتی قرار میگیرد و قیمت آن کاملا وابسته به عرضه و تقاضای صنعتی است. بنابراین استفاده از واژه «گرانبها» در پرونده بابک زنجانی، بیشتر به ارزش دلاری بالای محموله اشاره دارد، نه جایگاه آن در بازار فلزات گرانبها.

وضعیت بازار نیکل در سال ۲۰۲۵

بازار جهانی نیکل در سال ۲۰۲۵ با مازاد عرضه روبهرو بوده است. افزایش تولید اندونزی و کاهش تقاضای چین، قیمتها را تحت فشار قرار داد. موجودی انبارهای بورس فلزات لندن به بیش از ۲۵۴ هزار تن رسید و قیمت نیکل عمدتاً بین ۱۵ تا ۱۷ هزار دلار در هر تن نوسان داشت.این در حالی است که فلزات گرانب هایی مانند طلا و نقره رشدهای تاریخی را تجربه کردند؛ طلا بیش از ۶۰ درصد و نقره بیش از ۱۴۰ درصد افزایش قیمت داشتند.

 جم عبندی؛ چرا نیکل بابک زنجانی مهم شد؟

ارزش بالای نیکل های تحویلی بابک زنجانی نه به دلیل ماهیت «گرانبها»ی آن، بلکه به خاطر حجم بسیار بالا و قیمت جهانی فلز است. این محموله نقش کلیدی در تسویه یکی از بزرگترین بدهی های تاریخ اقتصادی ایران دارد، اما نیکل همچنان یک فلز صنعتی باقی میماند، نه جایگزینی برای طلا.