بازار سرمایه در مهرماه ۱۴۰۵ یکی از دوره‌های پرتلاطم خود را پشت سر گذاشت؛ این ماه که روند صعودی خود را از شهریور ادامه داده بود، در نیمه نخست با سرعت بیشتری رشد کرد اما پس از آن با افزایش عرضه و اصلاح شاخص‌ها همراه شد.
به گزارش ایسنا، با وجود این نوسانات، عملکرد ماهانه بورس همچنان مثبت ارزیابی می‌شود و شاخص کل توانست بازدهی قابل توجهی را به ثبت برساند.
نگاهی به روند شاخص کل بورس تهران نشان می‌دهد که این نماگر در پایان شهریورماه در محدوده هفت میلیون و ۱۶۷ هزار واحد قرار داشت و در نخستین روز مهرماه به سطح هفت میلیون و ۲۵۷ هزار واحد رسید. شاخص کل در ادامه، با عبور از کانال‌های هفت میلیون و ۸۰۰ هزار و هشت میلیون واحد، در روز ۲۱ مهر به محدوده هشت میلیون و ۴۶۰ هزار واحد صعود کرد و بالاترین میزان خود در این ماه را ثبت نمود.
با این حال، رشد بازار در نیمه دوم مهرماه با فراز و نشیب‌هایی همراه بود و پس از ثبت این قله ماهانه، شاخص کل در روزهای بعدی تحت فشار فروش قرار گرفت. در نهایت این شاخص در آخرین روز معاملاتی مهر به حدود هشت میلیون و ۱۷۴ هزار واحد کاهش یافت.
برای ارزیابی کیفیت رشد بورس، صرفاً بررسی شاخص کل کافی نیست. به دلیل وزن بیشتر شرکت‌های بزرگ در شاخص کل، ممکن است چند نماد شاخص‌ساز تاثیر قابل ملاحظه‌ای داشته باشند؛ در حالی که شاخص هم‌وزن تصویر دقیق‌تر و شفاف‌تری از وضعیت کلی شرکت‌های بورسی ارائه می‌دهد.
در مهرماه، شاخص هم‌وزن نیز به طور کلی مسیر افزایشی را طی کرد، اما در برخی مواقع رفتاری متفاوت از شاخص کل نشان داد. این واگرایی حاکی از آن است که در برخی روزها فشار عرضه بیشتر متوجه شرکت‌های بزرگ و شاخص‌ساز بوده و برخی از شرکت‌های کوچک و متوسط عملکرد متفاوت و بهتری داشته‌اند.
البته این موضوع به معنای رشد یکپارچه همه نمادها نیست، بلکه گویای تفاوت در ترکیب عرضه و تقاضا در صنایع و شرکت‌های مختلف می‌باشد.
نگاهی به روند بازار سرمایه در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که بورس پس از دوره‌ای توقف و محدودیت معاملات، وارد مسیری پرنوسان ولی عمدتاً صعودی شده است.
در ماه‌های ابتدایی پس از بازگشایی بازار، شاخص کل با احتیاط حرکت کرد، اما از خردادماه شتاب رشد افزایش یافت. آمار و ارقام نشان می‌دهد که بورس در ماه‌های اخیر توانسته بخشی از عقب‌ماندگی‌های خود را جبران کند، اما این مسیر صعودی با اصلاح‌های مقطعی همراه بوده است.
به ویژه افت شاخص در تیرماه نشان داد که رشدهای سریع لزوماً به معنای شکل‌گیری روندی پایدار نیستند.
در مجموع، عواملی مانند افزایش نرخ ارز، انتظارات تورمی، تغییر ارزش جایگزینی دارایی شرکت‌ها و تلاش سرمایه‌گذاران برای جبران کاهش قدرت خرید پول، از جمله مواردی هستند که می‌توانند جذابیت اسمی سهام را افزایش دهند.
با این حال، برای ارزیابی واقعی عملکرد بورس باید بازدهی بازار با نرخ تورم و بازدهی بازارهای موازی نیز مقایسه شود. یکی از مهم‌ترین معیارها برای سنجش کیفیت رشد بازار، بررسی رفتار معامله‌گران حقیقی و حقوقی و میزان جابه‌جایی نقدینگی میان این دو گروه است.
در معاملات مهرماه، ارزش معاملات در روزهای مختلف عمدتاً در محدوده قابل توجهی قرار داشت. برای مثال، ارزش معاملات در ۲۶ مهر به حدود ۴۶.۶ هزار میلیارد تومان، در ۲۷ مهر به ۳۲.۹ هزار میلیارد تومان، در ۲۸ مهر به ۴۲.۸ هزار میلیارد تومان و در ۲۹ مهر به حدود ۴۴.۷ هزار میلیارد تومان رسید.
تعداد معاملات نیز در برخی روزها از یک میلیون فقره عبور کرد.
این ارقام نشان‌دهنده فعال بودن بازار و حجم بالای جابه‌جایی سهام است، اما ارزش بالای معاملات به تنهایی نمی‌تواند دال بر ورود سرمایه جدید یا افزایش اعتماد سهامداران حقیقی باشد. از سوی دیگر، حضور حقوقی‌ها در سمت خرید می‌تواند در مقاطعی به تعادل عرضه و تقاضا کمک کند، اما این حمایت لزوماً به معنای بازگشت تقاضای پایدار از سوی سرمایه‌گذاران خرد نیست.
در مجموع، مهرماه برای بورس تهران ماهی مثبت از نظر بازدهی شاخص کل بود؛ اما بررسی دقیق‌تر معاملات نشان می‌دهد که نمی‌توان صرفاً بر اساس رشد بیش از ۱۴ درصدی شاخص کل، ادعای شکل‌گیری روند صعودی پایدار داشت.
به نظر می‌رسد بازار سرمایه برای ادامه مسیر افزایشی خود نیازمند عواملی فراتر از رشد اسمی قیمت سهام است؛ از جمله ثبات در سیاست‌گذاری اقتصادی، پیش‌بینی‌پذیری متغیرهای کلان، بهبود وضعیت سودآوری شرکت‌ها و مهم‌تر از همه بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران حقیقی.
در واقع، آزمون اصلی بورس در ماه‌های پیش رو این است که آیا رشد شاخص‌ها می‌تواند به افزایش مشارکت عمومی و ورود نقدینگی تازه منجر شود یا بازار پس از یک دوره صعودی مجدداً دچار نوسانات و فشار فروش خواهد شد.