تحولات اخیر در روابط میان تهران و واشنگتن نشان میدهد که هرچند در ظاهر هنوز از واژه «مذاکره» استفاده میشود، اما در پشت پرده، دو طرف وارد مرحلهای شدهاند که تحلیلگران آن را فاز «فشار متقابل» مینامند. در این میان، نشانههای متعددی وجود دارد که نشان میدهد احتمال درگیری یا فشارهای نظامی بیسابقه نسبت به گذشته افزایش یافته است.
۱. تغییر استراتژی تهران: سقف مطالبات اقتصادی
گزارشها حاکی از آن است که ایران در پاسخ به پیشنهادهای آمریکا، شروطی فراتر از چارچوب های قبلی مطرح کرده است. مطالبات جدید شامل موارد زیر است:
رفع کامل محاصره اقتصادی
آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده
کاهش عملی و ملموس تحریمه ا
این تغییر لحن نشان میدهد تهران به دنبال انتقال مذاکرات از «کنترل بحران» به «معامله بر سر توازن قدرت» است.
۲. لحن تهاجمی ترامپ و هماهنگی با تل آویو
دونالد ترامپ با متهم کردن ایران به «وقتکشی ۴۷ ساله»، جمله ای کلیدی را مطرح کرده است: «ایران دیگر نخواهد خندید». این موضع گیری در کنار انتشار تصاویر مشترک با نتانیاهو و تماسهای تلفنی شبانه، نشان دهنده شکل گیری یک جبهه واحد و سختگیرانه علیه ایران است که فراتر از شعارهای انتخاباتی به نظر میرسد.
۳. تمرکز نتانیاهو بر اورانیوم غنی شده
بنیامین نتانیاهو به صراحت از وجود برنامهای برای خارج کردن حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده ایران سخن گفته است. این اظهارات از سوی بسیاری از کارشناسان به عنوان نشانهای از آمادگی برای اقدام عملیاتی یا تحمیل یک توافق اجباری تحت فشار نظامی تعبیر شده است.
۴. سناریوهای احتمالی درگیری (به روایت مایکل مولروی)
تحلیلگران نظامی دو سناریوی اصلی را برای افزایش فشار بر ایران پیشبینی میکنند:
سناریوی «آزادی پلاس»: ایجاد یک درگیری و فشار دریایی طولانی مدت در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز. هدف این طرح، محاصره دریایی بنادر ایران و کنترل مسیرهای کشتیرانی برای افزایش فشار اقتصادی و امنیتی است.
حمله به زیرساخت های حیاتی: هدف قرار دادن تاسیسات نفتی و گازی ایران به منظور فلج کردن اقتصاد و وادار کردن تهران به پذیرش امتیازات گسترده در میز مذاکره.
۵. جنگ روانی یا تدارک نظامی؟
اگرچه هنوز فاصله میان تهدیدات لفظی و وقوع جنگ واقعی زیاد است، اما همزمانی سه عامل: افزایش فشار لفظی واشنگتن، هماهنگی کامل ترامپ و نتانیاهو، و بالا بردن سقف مطالبات از سوی ایران، منطقه را در حساسترین مقطع سالهای اخیر قرار داده است. بسیاری بر این باورند که این تحولات ممکن است بخشی از یک بازی بزرگ برای تغییر موازنه پیش از نشستن پشت میز مذاکره نهایی باشد.