در مواجهه با بیماری یا آسیب ناگهانی، اغلب این سؤال پیش میآید که باید به درمانگاه مراجعه کرد یا مستقیماً به اورژانس بیمارستان رفت. پزشکان تأکید میکنند که شدت علائم و احتمال تهدیدکننده بودن وضعیت، عامل اصلی تصمیمگیری در این زمینه است.
دکتر «بی. برایان گراهام»، متخصص طب اورژانس، در گفتوگو با سلامت نیوز اظهار داشت که آشنایی با تفاوتهای مراکز مراقبت فوری و اورژانس کمک میکند افراد در لحظات حساس و حیاتی، خدمات درمانی مناسب را در زمان درست دریافت کنند. این موضوع به ویژه در شرایطی که هر دقیقه اهمیت دارد، بسیار حیاتی است.
تفاوت درمانگاه و اورژانس چیست؟
هر دو این مراکز برای شرایطی طراحی شدهاند که بیمار نمیتواند منتظر نوبت معمول پزشک باشد، اما کاربردهای آنها متفاوت است.
طبق اظهار نظر دکتر گراهام، مراکز مراقبت فوری بیشتر برای درمان بیماریها و آسیبهایی به کار میروند که نیاز به رسیدگی سریع دارند ولی تهدیدکننده زندگی نیستند. برعکس، اورژانس بیمارستان برای شرایط جدی و اورژانسی است که تأخیر در درمان آنها میتواند پیامدهای خطرناکی به دنبال داشته باشد.
چه زمانی بهتر است به درمانگاه مراجعه کنیم؟
مراکز مراقبت فوری در واقع پلی میان مطب پزشک و اورژانس بیمارستان هستند و بسیاری از مشکلاتی که نیاز به بررسی و معاینه در همان روز دارند، در این مراکز رسیدگی میشوند. همچنین این مراکز اغلب بدون نیاز به نوبت قبلی و در ساعات عصر یا روزهای تعطیل فعال هستند.
مراجعه به درمانگاه فوری برای موارد زیر مناسب است:
- علائم بیماریهای ویروسی شایع مثل سرماخوردگی و آنفلوانزا
- زخمها و بریدگیها، از جمله مواردی که نیاز به بخیه دارند
- عفونت گوش
- سوختگیها و زخمهای سطحی
- التهاب یا عفونت ملتحمه چشم
- احتمال پیچخوردگی، کشیدگی یا برخی شکستگیها
- عفونت سینوسها
- بثورات پوستی
- گلودرد
- کشیدگی و پیچخوردگی عضلات و مفاصل
- عفونت دستگاه ادراری
برخی مراکز مراقبت فوری امکاناتی مانند تصویربرداری با اشعه ایکس، آتلبندی، بخیه و انجام آزمایشهای ساده را نیز ارائه میدهند، اما این امکانات در همه مراکز یکسان نیست. بنابراین بهتر است قبل از بروز نیاز به خدمات فوری، درباره امکانات نزدیکترین مرکز اطلاعات کسب کنید.
با این حال، اگر علائم به طور ناگهانی وخیمتر شدند یا به نظر جدی آمدند، مراجعه مستقیم به اورژانس توصیه میشود.
چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کنیم؟
اورژانس بیمارستان به صورت ۲۴ ساعته فعال است و مجهز به تجهیزات و امکانات درمانی لازم برای رسیدگی به شرایط جدی و اضطراری میباشد.
در اورژانس، بیماران براساس شدت وضعیت خود ارزیابی و درمان میشوند؛ بنابراین فردی که با وضعیت تهدیدکننده زندگی مراجعه کرده است، نسبت به کسانی که علائم خفیفتری دارند، در اولویت قرار میگیرد.
در موارد زیر باید حتماً به اورژانس مراجعه کرد یا با خدمات اورژانسی تماس گرفت:
- مشکلات تنفسی، به ویژه تنگی نفس شدید
- درد قفسه سینه یا علائم حمله قلبی
- علائم سکته مغزی مانند ضعف ناگهانی، افتادگی صورت یا اختلال در صحبت کردن
- آسیبهای شدید، مانند صدمات ناشی از تصادف یا ضربه شدید
- بحرانهای روانپزشکی جدی
- مسمومیت
- شرایط اورژانسی مرتبط با بارداری، مانند خونریزی شدید یا علائم بارداری خارج رحمی
- تشنج
- آسیب جدی به سر، خصوصاً اگر با از دست دادن هوشیاری همراه باشد
- علائم عفونت شدید
- کمآبی شدید بدن
- واکنش آلرژیک شدید یا آنافیلاکسی
- خونریزی شدید و غیرقابل کنترل
- سوختگی شدید
- درد ناگهانی، شدید و غیرعادی که نگرانی ایجاد میکند
اورژانس بیمارستان قادر است خدمات پیشرفتهای مانند سیتیاسکن، سونوگرافی، نوار قلب، اقدامات تخصصی اورژانسی، احیای قلبی و تنفسی، لولهگذاری تنفسی و جراحی اورژانسی را ارائه دهد.
به طور کلی، هر شرایطی که تأخیر در درمان آن میتواند منجر به عوارض جدی شود، نیازمند ارزیابی و درمان در اورژانس است.
اورژانس یا درمانگاه؛ چگونه تصمیم بگیریم؟
مهمترین پرسشی که باید از خود بپرسید این است:
آیا امکان دارد این وضعیت تهدیدکننده زندگی باشد؟
اگر پاسخ مثبت است، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
دکتر گراهام میگوید اگر بتوانید کلمه «شدید» را قبل از توصیف علائم خود بیاورید، احتمالاً نیاز به مراقبت اورژانسی دارید.
از سوی دیگر، اگر وضعیت ناراحتکننده یا دردناک است و نیاز به رسیدگی سریع دارد ولی نشانهای از تهدید فوری سلامت وجود ندارد، مراجعه به درمانگاه مراقبت فوری گزینه مناسبی خواهد بود.
در این شرایط درمانگاه را انتخاب کنید:
- علائم آزاردهنده اما پایدار دارید.
- نیاز به درمان در چند ساعت آینده دارید، نه در چند دقیقه.
- شاید نیازمند عکسبرداری با اشعه ایکس، بخیه یا آزمایشهای ساده باشید.
- نمیتوانید نوبت فوری از پزشک اصلی خود بگیرید.
- به بیماری شایع یا آسیب جزئی مبتلا هستید که احتمال تهدیدکننده شدن آن بسیار کم است.
در این شرایط حتماً به اورژانس مراجعه کنید:
- علائم ناگهانی و شدید دارید.
- دچار درد قفسه سینه، مشکل تنفسی یا علائم سکته مغزی شدهاید.
- خونریزی شدید و کنترل نشده دارید.
- هوشیاری خود را از دست دادهاید یا دچار تشنج شدهاید.
- آسیب جدی، سوختگی شدید یا ضربه شدید دیدهاید.
- احساس میکنید تأخیر در دریافت درمان میتواند سلامت یا ایمنی شما را به خطر بیندازد.
اگر نمیدانید چه کنید؟
گاهی اوقات علائم دقیقاً در یکی از این دستهها جای نمیگیرند و تشخیص شدت وضعیت برای افراد غیرمتخصص دشوار است.
پزشکان توصیه میکنند اگر در مورد اورژانسی بودن وضعیت مطمئن نیستید، به خصوص اگر علائم شدید هستند، به سرعت وخیمتر میشوند یا باعث اختلال در تنفس، تفکر واضح یا عملکرد طبیعی شما شدهاند، مراجعه به اورژانس انتخاب ایمنتری است.
با این وجود، هیچ فهرستی نمیتواند پاسخ قطعی برای تمام مواقع باشد زیرا علائم پزشکی همیشه به شکل واضح و طبق دستهبندیهای مشخص ظاهر نمیشوند.
دکتر گراهام تأکید میکند که اگر احساس میکنید مشکلی به شکل جدی نادرست است، نباید وقت باارزش خود را برای تشخیص خودسرانه بیماری تلف کنید و بهتر است سریعاً به مراکز درمانی مراجعه نمایید.