در حالی که بر اساس گزارش نت بلاکس سطح دسترسی به اینترنت بینالملل در ایران همچنان حدود یک درصد اعلام شده، برخی کاربران از دریافت پیامک هایی با عنوان «اینترنت پرو» خبر میدهند؛ سرویسی که وعده دسترسی آزادتر به اینترنت را میدهد.
به این ترتیب خاموشی اینترنت در ایران وارد سی و پنجمین روز خود شده و رکورد طولانیت رین قطعی اینترنت در کشور شکسته است. داده ها نشان میدهد به جز دو روز پایانی سال ۱۴۰۴ که بخشی از کاربران موسوم به «خط سفید» با اختلالاتی مواجه شدند، در بیشتر روزها همین گروه همچنان به اینترنت بین الملل دسترسی داشته اند.
بر اساس گزارش دنیای اقتصاد، همزمان با این شرایط پیامکی با عنوان اینترنت گران قیمت «پرو» توجه بسیاری را جلب کرده است. گفته میشود برخی اپراتورها این سرویس را تبلیغ میکنند، اما تاکنون هیچکدام از اپراتورها توضیح رسمی درباره آن ارائه نکرده اند. در این میان بخش زیادی از مردم ناچارند کارهای اینترنتی خود را از طریق شبکه ملی اطلاعات انجام دهند.
اینترنت پرو چیست؟
درباره سرویس اینترنت پرو اطلاعات ضد و نقیضی منتشر شده است و دلیل آن نیز نبود توضیح رسمی از سوی نهادهای مرتبط عنوان میشود. بر اساس گزارشی که رکنا منتشر کرده، این سرویس ظرفیت محدودی دارد و تاکنون حدود ۵۰۰ نفر در آن ثبت نام کرده اند.
طبق شنیده ها، هزینه فعالسازی اینترنت پرو حدود ۲ میلیون و ۱۷۸ هزار تومان اعلام شده است. همچنین گفته میشود هزینه ترافیک برای سایت های بدون فیلتر حدود ۸ هزار تومان و برای سایت های فیلترشده حدود ۴۰ هزار تومان محاسبه میشود.
شرکت ارائه دهنده مدعی است این سرویس راهکاری ویژه برای سازمان ها و کسب و کارها است و حتی در شرایط اختلال اینترنت بین الملل نیز پایدار خواهد بود. همچنین ثبت نام در آن نیازمند احراز هویت در سامانه ای ویژه است و به عنوان یک سرویس قانونی معرفی میشود. با این حال بررسی اپلیکیشن های سه اپراتور همراه نشان میدهد گزینه ای با عنوان اینترنت پرو به صورت مستقل وجود ندارد، هرچند برخی کاربران میگویند پیامک تبلیغاتی آن را دریافت کرده اند.
بحث اینترنت طبقاتی
برخی کارشناسان حقوقی معتقدند بر اساس اصل ۲۰ قانون اساسی که بر برابری حقوقی شهروندان تاکید دارد و همچنین اصل ۹ که منع محرومیت از حقوق را بیان میکند، دسترسی به اینترنت جهانی باید برای همه شهروندان فراهم باشد. به اعتقاد آنها ارائه سرویسی با عنوان اینترنت حرفهای یا پرو میتواند به نوعی اینترنت طبقاتی یا رانتی تعبیر شود.
با این حال برخی وبسایت ها گزارش دادهاند که اینترنت پرو ممکن است برای تمامی اپراتورها فعال شده باشد. گفته میشود این سرویس در ظاهر برای کسب و کارها طراحی شده، اما هنوز سازوکار دقیق آن مشخص نیست.
نقش نهادهای صنفی در شکل گیری اینترنت پرو
وبسایت دیجیاتو نیز در گزارشی اعلام کرده است که بر اساس اطلاعات غیررسمی، تصمیم ایجاد این سرویس از سوی نهادهای بالادستی گرفته شده است. همچنین گفته میشود جلسات فعالان اقتصاد دیجیتال و نهادهای صنفی با مسئولان امنیتی، قضایی و اجرایی در شکل گیری این طرح نقش داشته است.
در همین رابطه علی حکیم جوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانه ای کشور، در گفتوگویی اعلام کرد که این سازمان برای ایجاد اینترنت پایدار ویژه کسب و کارها با مسئولان گفتوگو کرده است. او گفته در برخی کشورهای جهان برای حمایت از اقتصاد دیجیتال در شرایط بحرانی، اینترنت ویژه و پایدار در اختیار شرکتها قرار میگیرد و هدف این طرح نیز جلوگیری از توقف فعالیت شرکتهای حوزه اقتصاد دیجیتال است.
خط سفیدها و استارلینک
در حال حاضر گروهی موسوم به «خط سفید» همچنان به اینترنت بینالملل دسترسی دارند، هرچند در روزهای ۲۸ و ۲۹ اسفند با اختلالاتی مواجه شدند. علاوه بر این، برخی کاربران نیز از طریق استارلینک به اینترنت جهانی متصل هستند.
طبق داده های نت بلاکس، سطح کلی دسترسی به اینترنت بین الملل در ایران همچنان حدود یک درصد گزارش شده است. این در حالی است که در جریان انتخابات ریاست جمهوری، دولت مسعود پزشکیان وعده آزادسازی اینترنت را مطرح کرده بود، اما به دلیل تحولات منطقها ی و نا آرامی های دیماه، بخش زیادی از خدمات اینترنتی در سال ۱۴۰۴ بر بستر شبکه ملی ارائه شده است.
پیش از درگیری های اخیر، اینترنت تا حدودی آزادتر شده بود، اما به گفته برخی کارشناسان حوزه فناوری، کشور به سمت مدل «اینترنت سفید» در حرکت بود؛ مدلی که در آن کاربران تنها به سایتهایی دسترسی دارند که در فهرست مجاز قرار گرفتهاند. این وضعیت با «خط سفید» متفاوت است؛ زیرا دارندگان خط سفید میتوانند بدون استفاده از فیلترشکن به سایتها و پلتفرمهای فیلترشده دسترسی داشته باشند.
به نظر میرسد با مطرح شدن اینترنت پرو و دسترسی برخی افراد به خط سفید، موضوع اینترنت طبقاتی بیش از گذشته در فضای عمومی مطرح شده است.