6عصر – میثم زندی، مدیرکل سابق نظارت و ارزشیابی وزارت ارشاد، در گفتوگویی با امیرعباس صباغ در برنامه رادیویی «چراغ» که از رادیو تهران پخش شد، به شدت از روند مدیریت سینمایی کشور انتقاد کرد و تأکید نمود: «نباید کاری کنیم که یک جوان مخالف به معاند تبدیل شود.»
زندی در نقد جدی به روند حاکم بر مدیریت سینما، تحقق تحول و توسعه را منوط به سه فاکتور کلیدی دانست: «اول دانایی نسبت به حوزه تحت نظر، دوم همدلی و سوم تقویت روحیه سلحشوری و شجاعت.»
او با تأکید بر اینکه مورد سوم، یعنی روحیه سلحشوری، حلقه مفقوده مدیریت فرهنگی ماست، بیان کرد: «اجازه میدهیم فیلمی که از سوی سازمان سینمایی مجوز نمایش گرفته، توسط دستگاه دیگری متوقف شود! سوال من این است که چرا همان دستگاه، متولی صدور پروانه نمایش نمیشود؟ وقتی دچار درد دندان میشوید، به پزشک متخصص مراجعه میکنید یا به حرف اطرافیان و دوستان؟ حوزه فرهنگ هم به همین شکل است؛ با توجه به ذات تفسیرپذیر آن و اینکه هرکس از دید خود به یک اثر نگاه میکند، باید برای تشخیص درست و غلط به متخصص آن مراجعه کرد.»
مدیرکل پیشین نظارت و ارزشیابی ارشاد، روزهای حضورش در سازمان سینمایی را تجربهای مبتنی بر امید به کار تیمی توصیف کرد و درباره دلایل بنبستها گفت: «وقتی دعوت به همکاری شدم، فکر میکردم آنجا یک تیم هستیم که قرار است مشکلات را حل کنیم. از نظر من، مفهوم نظارت نه انسداد و توقیف، بلکه گشایش و افتتاح است. حتی به آثاری که شخصاً دوست نداشتم، مجوز نمایش دادم و همه تصمیماتم بر پایه این اصل بود که هزینهای به حاکمیت اضافه نکنم. اما متأسفانه وحدت رویهای وجود نداشت؛ روابط اعضا بیشتر مکانیکی بود تا ارگانیک و در نهایت به این نتیجه رسیدم که کار سیستمی بلد نیستیم و جای سیستم، افراد تعیینکنندهاند.»
او هرگونه ارتباط استعفای خود با نهادهای خارج از وزارت ارشاد را رد کرد و افزود: «فکر میکنم به خاطر رویکردی که در صدور پروانه نمایش آثار سینمایی پیش گرفتم، از جایی به بعد تنها شدم و همکارانم پشت من را خالی کردند.»
زندی در بخش دیگری از مصاحبه، به تناقضگویی برخی مدیران اشاره کرد و گفت: «من هیچ نقشی در صدور مجوز نمایش فیلم «خانم والده» نداشتم و برای خودم سوال است که این آقایان چگونه پشت فیلمهای کمدی میایستند اما از آثار اجتماعی حمایت نمیکنند؟ چرا در مهمانیها و خلوت خود به مجوز نمایش «پیرپسر» افتخار میکنند ولی مقابل دستگاههای نظارتی تقصیرها را گردن من میاندازند؟ لطفاً از همین امروز همه چیز را گردن من بیندازید! حتی اگر در صدور پروانه نمایش «خانم والده» مشکلی داشتید، من حاضرم مسئولیتش را قبول کنم!»
او با اشاره به توقیف طولانی مدت فیلم «صد سال به این سالها» که به گفته خودش کاملاً همراه با حاکمیت بوده و باید از عوامل آن تقدیر شود، درباره چالشهای اکران فیلم «صیاد» توضیح داد: «حتی برای نمایش فیلم «صیاد» هم مخالفانی وجود داشتند؛ آقای شفیعی، تهیهکننده فیلم، حاضر است و میتوانید از او سوال کنید که من چقدر برای اکران آن تلاش کردم. مخالفتها با «صیاد» بیشتر از «پیرپسر» بود، اما مخالفان «پیرپسر» قویتر شدند و به همین دلیل سر و صدا به پا کرد. همان موقع این سوال برایم پیش آمد که اگر محدوده نمایش فیلمها را اینقدر تنگ کنیم که آثاری مانند «صیاد» و «پیرپسر» نتوانند مجوز بگیرند، پس در سینماها چه چیزی باید نمایش داده شود؟ برای نمایش «پیرپسر» همه کمک کردند؛ از وزیر فرهنگ گرفته تا کمال تبریزی که در شورا کمک بسیاری کرد تا بتوانیم یک جوان را در جمهوری اسلامی نگه داریم. من معتقدم باید صدای جوانان مخالف را شنید و کاری نکرد که مخالف، به معاند تبدیل شود.»
وی «پیرپسر» را فیلمی بسیار اخلاقی دانست که تجسم بصری آیه قرآن است که میگوید «سرنوشت محتوم رذایل اخلاقی فناست» و به شکلی درخشان فروپاشی یک خانواده را به تصویر کشیده است.
زندی با انتقاد شدید از فرسودگی قوانین سینمایی، ضرورت ایجاد تغییرات ساختاری را مورد تأکید قرار داد: «مشکل ما آییننامههایی است که ۴۰ سال پیش نوشته شدهاند و امروز کارایی ندارند. این بخشنامهها در حوزه تولید، ساخت و نمایش، کلیگوییهایی هستند که هیچ تناسبی با شرایط کنونی ندارند. هنوز کسانی هستند که میپرسند چرا در فلان فیلم سیگار کشیده میشود؟! ما چند جلسه برگزار کردیم تا این آییننامهها را بازنگری کنیم؛ تغییراتی هم اعمال شد اما بلافاصله گفتند دردسر ایجاد میکند و کار متوقف شد.»
خاتمه صحبتهای زندی با روایتی تلخ از نحوه برخورد با سعید روستایی همراه بود: «سعید روستایی را ما آزار دادیم. برای فیلم «زن و بچه» به او مجوز دادیم که در جشنواره کن حاضر شود، اما وقتی برگشت، ۱۰ دقیقه به فیلمش افزود که گفته شد باید مجدداً مجوز بگیرد! او هم پذیرفت، فیلم را ارائه داد اما ۸ ایراد گرفتند که هیچکدام مربوط به همان ۱۰ دقیقه اضافه نبود!
روستایی یک جوان مستعد ایرانی است که باید او را حمایت کرد و اجازه نداد حس کند از او سوءاستفاده شده است. سکانسی که حلقه دود سیگار را بیرون میداد در نسخه مجوز گرفته شده برای کن هم بود، اما مخالفتی با آن نشد؛ پس چرا بعد از کن گفتند باید حذف شود؟ وقتی فیلمساز اعتراض میکند و صدایش را در جای دیگری بلند میکند، به او مسائل بیربط نسبت میدهیم. وقتی روستایی پیش من آمد، من به عنوان یک مسئول شرمنده بودم و پاسخی نداشتم.»
برنامه رادیویی «چراغ» به اجرا و سردبیری امیرعباس صباغ، دوشنبه شبها ساعت ۲۱:۳۰ به صورت زنده از رادیو تهران پخش میشود.
