ایسنا: کنسرت «جهان من» از فرزاد فرزین که با تبلیغات فراوان، قیمتهای چند میلیونی برای بلیتها و وعده ارائه یک اجرای متفاوت به روی صحنه رفت، پس از انتشار ویدئوهای کوتاه از حرکات نمایشی اعضای گروه اجرا و نحوه خواندن این خواننده، به یکی از سوژههای پرحاشیه و بحثبرانگیز در فضای مجازی بدل شد؛ اجرایی که علاوه بر جنجالهایش، بار دیگر بحث درباره مفهوم تخصصی «پرفورمنس» و تمایز آن با حرکات نمایشی صرف را در میان مخاطبان و هنردوستان به میان آورد.
برای مطالعه بیشتر: پرفورمنس خندهدار یک مرد در کنسرت فرزاد فرزین، سوژه شد

پس از برگزاری این کنسرت، ویدئوهای کوتاه و تقطیعشدهای از حرکات نمایشی تیم پرفورمنس و همچنین شیوه خواندن فرزاد فرزین که در پایان به دلیل آن مجبور به عذرخواهی از مخاطبان شد، در فضای مجازی منتشر گردید.
با توجه به تبلیغات گستردهای که از ابتدا برای این برنامه به راه افتاده بود و همچنین قیمت بالای بلیتها و همچنین استفاده از واژه «پرفورمنس» در عنوان کنسرت، انتظار میرفت اجرای شاخص و حرفهای ارائه شود، اما انتشار ویدئوهایی از این کنسرت در شبکههای اجتماعی به منبعی برای شوخی و طنز تبدیل گشت.
یکی از نکات برجسته این کنسرت، حرکات باله یک اجراکننده مرد بود که پوشش، حرکات و ظاهر او بارها در فضای مجازی دست به دست شد و مورد توجه کاربران قرار گرفت.
در حالی که حضور گروههای حرکات بدنی در کنسرتهای جهانی امری نادر نیست و اتفاقی عادی محسوب میشود؛ حتی برخی خوانندگان مطرح با این گروهها همکاری میکنند و اجرای متفاوتی ارائه میدهند.
این پدیده در میان گروههای موسیقی کرهای مانند «بیتیاس» نیز دیده میشود؛ با این تفاوت که این افراد پیش از ورود به عرصه اجرا، آموزشهای حرفهای میبینند، طراحان متخصصی در کنارشان هستند و از گروههای کاملاً حرفهای بهره میبرند. همچنین در برنامههای استعدادیابی مانند America’s Got Talent، بخش عمدهای از حضور افراد و گروهها مربوط به حرکات بدن و رقص است.
در ایران نیز، حداقل در حوزه تئاتر، آموزش حرکت بدن بخش مهمی از آموزشهای هنری را تشکیل میدهد که البته نیازمند فیزیک مناسب و آمادگی جسمانی بالا است. در اجرای اخیر فرزاد فرزین نیز بر اساس تصاویر منتشر شده، به نظر میرسد استفاده از تیمی هماهنگتر و طراحی حرفهایتر میتوانست باعث کاهش حاشیهها و ارائه اجرایی بهتر شود.
فارغ از نگاه انتقادی و طنزآمیزی که نسبت به این اجرا شکل گرفته، نکته مهمی که باید به آن توجه کرد، درک صحیح واژه «پرفورمنس» است. طبق بررسیهای انجام شده، پرفورمنس (Performance) در معنای هنری اشاره به نوعی کنش یا اجرای زنده دارد که در آن هنرمند با بهرهگیری از بدن، صدا، حرکت، زمان و فضا، ایده یا مفهومی را مقابل مخاطب به نمایش میگذارد. در هنر غرب، به ویژه در قالب «هنر اجرا» (Performance Art)، این شیوه از نیمه دوم قرن بیستم به عنوان یکی از شاخههای هنر معاصر توسعه یافته است. در این نوع هنر، برخلاف هنرهای سنتی که بر تولید آثار مادی مانند نقاشی یا مجسمهسازی متمرکزند، خود عمل اجرا و تجربهای که در لحظه میان هنرمند و مخاطب ایجاد میشود، به عنوان اثر هنری شناخته میشود. از این رو، بدن هنرمند، زمان و مکان اجرا و حتی مشارکت مخاطب از عناصر سازنده و مهم اثر به شمار میروند.
با این حال، در ایران طی سالهای اخیر، به خصوص در شبکههای اجتماعی و اجراهای غیررسمی، واژه پرفورمنس گاه معنای متفاوت و غیرتخصصی به خود گرفته است؛ به طوری که بعضی اجراهای مبتنی بر حرکات بدن، رقص یا فرمهای حرکتی بدون داشتن ایده و مفهوم مشخص، پرفورمنسآرت نامیده میشوند. در حالی که پرفورمنسآرت به معنای صرف اجرای حرکات غیرمعمول یا نمایش مهارتهای بدنی نیست، بلکه بر پایه یک ایده، مفهوم یا دیدگاه هنری مشخص استوار بوده و بدن، حرکت، صدا و فضا صرفاً ابزارهای بیان آن محسوب میشوند.
