بر اساس گزارش سایت طلا، در حالی که اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی بر حفظ اختیار خود در صدور مجوز فعالیت پلتفرم‌های آنلاین حوزه طلا تأکید دارد، اتحادیه طلا و جواهر تهران نسبت به نحوه اجرای مقررات جدید و استثنا شدن برخی کسب‌وکارهای آنلاین ابهاماتی را مطرح می‌کند. همچنین کارشناسان اقتصادی بر این باورند که پیش از گسترش فعالیت این پلتفرم‌ها، باید سازوکارهای نظارتی درباره ذخایر طلای آنها و تعهداتشان نسبت به مشتریان به طور شفاف تعیین شود.
اخیراً انتشار اخباری درباره انتقال مسئولیت صدور مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا به اتحادیه طلا و جواهر، سوالاتی را درباره مرجع قانونی این کسب‌وکارها به وجود آورده است. اما رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، این برداشت را نادرست خوانده و تأکید کرده که طبق مصوبات موجود، صدور مجوز فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا همچنان در حوزه اختیارات اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی باقی مانده است.
صدور مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا همچنان در اختیار اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی است
رضا الفت‌نسب در گفت‌وگو با گلدپرایس درباره وضعیت حقوقی فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا توضیح داد: مصوبه هیئت عالی نظارت بر کسب‌وکارهای مجازی، این امکان را به واحدهای صنفی دارای پروانه کسب می‌دهد که برای فعالیت آنلاین در حوزه تخصصی خود، در اغلب موارد نیازی به اخذ مجوز جداگانه از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی نداشته باشند.
با این حال، به گفته او، معاملات آنلاین طلا شرایط متفاوتی دارند؛ زیرا این حوزه تحت مقررات خاص و مصوبه هیئت وزیران شماره ۱۴/۸ درباره نظارت بر معاملات آنلاین طلا و نقره قرار دارد و همچنان مشمول ضوابط و قوانین ویژه است.
الفت‌نسب با اشاره به اینکه صدور مجوز برای پلتفرم‌های آنلاین طلا همچنان بر عهده اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی است، افزود: متقاضیان دریافت این مجوز باید پیش‌شرط‌های صنفی لازم را داشته باشند؛ یعنی یا خود دارای واحد صنفی و پروانه کسب معتبر از اتحادیه طلا و جواهر باشند یا قرارداد رسمی با یک واحد صنفی مجاز منعقد کنند.
بنابراین، فعالیت صرفاً در فضای اینترنت نمی‌تواند جایگزین الزامات صنفی شود و متقاضیان باید ابتدا ارتباط قانونی و مشخصی با یک واحد صنفی دارای مجوز داشته باشند.
اتحادیه طلا و جواهر: درباره استثنا شدن پلتفرم‌ها ابهام وجود دارد
در مقابل، نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا، جواهر، نقره و سکه تهران و همچنین رئیس کارگروه تخصصی طلا و جواهر اتاق اصناف تهران، نسبت به نحوه اجرای مصوبات جدید و تفاوت در رویه صدور مجوز برای کسب‌وکارهای آنلاین طلا ابراز ابهام کرده است.
بذرافشان معتقد است چنانچه مقرر باشد واحدهای صنفی برای فعالیت آنلاین در حوزه طلا ابتدا مجوز خود را از اتحادیه طلا و جواهر دریافت کنند، مشخص نیست چرا پلتفرم‌های تخصصی معاملات آنلاین طلا از این قاعده مستثنا شده‌اند.
او یادآور شد که در روال قبلی، پلتفرم‌های آنلاین طلا ابتدا مجوزهای صنفی مربوطه را از اتحادیه طلا و جواهر دریافت می‌کردند و سپس برای ادامه فعالیت اینترنتی و اخذ مجوزهای مرتبط با کسب‌وکار مجازی اقدام می‌کردند.
بذرافشان با تأکید بر اینکه نظارت بر معاملات طلا و مصنوعات آن نیازمند تخصص صنفی است، خاطرنشان کرد که ایجاد دو مسیر مجزا برای کسب‌وکارهایی که در یک حوزه فعالیت می‌کنند، می‌تواند مشکلاتی در زمینه نظارت، بازرسی و مسئولیت‌پذیری ایجاد نماید.
او همچنین خواستار روشن شدن وضعیت رسمی مصوبات جدید و نحوه ابلاغ و اجرای آنها شد و تاکید کرد تا زمانی که جزئیات مقررات به طور رسمی ابلاغ و اجرایی نشود، نمی‌توان درباره تغییر قطعی فرآیند صدور مجوزها اظهار نظر کرد.
هشدار درباره کمبود ذخایر طلا در پلتفرم‌های آنلاین
علاوه بر اختلاف نظر بر سر مرجع صدور مجوز، موضوع مهم دیگری که کارشناسان به آن اشاره دارند، میزان ذخایر طلای پلتفرم‌ها و توانایی آنها برای انجام تعهداتشان نسبت به مشتریان است.
فرزان راعی، کارشناس اقتصادی، با اشاره به ضعف نظارت بر فعالیت برخی کسب‌وکارهای آنلاین طلا، معتقد است توسعه این بازار بدون ایجاد سازوکارهای نظارتی کارآمد، می‌تواند خطرات جدی برای خریداران به همراه داشته باشد.
به گفته راعی، یکی از الزامات اساسی برای فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا، این است که میزان ذخایر طلای آنها متناسب با حجم فروش و تعهداتشان باشد و این ذخایر تحت نظارت مستقیم بانک مرکزی قرار گیرد.
او با اشاره به افزایش حجم فعالیت برخی پلتفرم‌ها توضیح داد که در برخی موارد، رشد فروش این کسب‌وکارها با افزایش متناسب ذخایر طلای آنها همراه نبوده است. این وضعیت می‌تواند در شرایطی که همزمان تعداد زیادی از مشتریان درخواست فروش طلا و دریافت دارایی خود را داشته باشند، ایجاد مشکل کند.
این کارشناس اقتصادی بر این باور است که فعالیت پلتفرم‌ها باید متناسب با میزان ذخایر تأییدشده آنها محدود شود و هرگونه افزایش سقف فروش باید پس از بررسی و تأیید نهاد ناظر انجام گیرد.
راعی همچنین با یادآوری تجربه پرونده‌هایی مانند سکه ثامن در سال‌های گذشته، نسبت به پیامدهای ضعف نظارت در بازارهای آنلاین هشدار داد و تأکید کرد که جذابیت خدمات و سهولت انجام معاملات نباید باعث غفلت از ریسک‌های مالی و تعهدات پلتفرم‌ها شود.
او در عین حال، استفاده از ظرفیت بانک‌ها را به دلیل برخورداری از زیرساخت‌های مالی و پشتوانه اعتباری، به عنوان یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای فعالیت مطمئن‌تر در این بازار معرفی کرد.
نتیجه‌گیری؛ مسئله اصلی فقط صدور مجوز نیست، نظارت مؤثر بر بازار است
از صحبت‌های مسئولان صنفی و کارشناسان اقتصادی چنین برمی‌آید که بازار آنلاین طلا با دو چالش اساسی روبرو است: نخست، ابهام در تقسیم وظایف و تعیین مرجع قانونی صدور مجوز و دوم، ضرورت ایجاد نظارت دقیق بر موجودی واقعی طلا و تعهدات مالی پلتفرم‌ها.
از یک طرف، اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی بر ادامه مسئولیت خود در صدور مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا تأکید دارد و از سوی دیگر، اتحادیه طلا و جواهر معتقد است که نحوه استثنا شدن این پلتفرم‌ها از برخی الزامات صنفی نیازمند شفاف‌سازی است.
در چنین شرایطی، مهم‌تر از این که مجوز نهایی توسط کدام اتحادیه صادر شود، تعیین دقیق مسئولیت هر نهاد در فرآیند صدور مجوز، نظارت تخصصی، بازرسی و رسیدگی به تخلفات است.
همچنین لازم است میزان ذخایر طلای پلتفرم‌ها به طور مستمر و قابل راستی‌آزمایی کنترل شود و سقف فروش آنها متناسب با پشتوانه واقعی دارایی‌ها باشد.
در نهایت، توسعه بازار آنلاین طلا می‌تواند به افزایش شفافیت، تسهیل معاملات و دسترسی بیشتر مردم به خدمات مالی منجر گردد؛ اما این توسعه زمانی برای خریداران مفید خواهد بود که ابتدا مقررات شفاف، نظارت یکپارچه و تضمین کافی برای انجام تعهدات پلتفرم‌ها فراهم شده باشد. اعتماد عمومی به بازار طلای آنلاین نه با تعدد مجوزها، بلکه با اطمینان از وجود طلای واقعی پشت معاملات و امکان دریافت به موقع دارایی مشتریان شکل می‌گیرد.