کارشناسان و مسئولان مربوطه دلیل افزایش قیمت بلیت قطارهای مسافری را به افزایش هزینه‌های قطعات یدکی، تعمیر و نگهداری، نیروی انسانی و تغییرات نرخ ارز نسبت می‌دهند. دبیر انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری اعلام کرده است که گرچه مجوز افزایش قیمت تا سقف ۳۹ درصد صادر شده، اما در عمل فقط ۲۰ درصد افزایش نرخ بلیت اعمال شده است.
به گزارش ایسنا، پیش از این نیز در خرداد ماه امسال، شورای عالی ترابری با افزایش ۲۱ درصدی نرخ بلیت قطار در تمامی مسیرها موافقت کرده بود.
فروش بلیت‌ها با تخفیف و کمتر از نرخ مصوب
در پاسخ به سوالات شهروندان درباره افزایش ناگهانی و بدون اطلاع قبلی قیمت بلیت قطار از اول آبان، دبیر انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری در گفت‌وگو با ایسنا بیان کرد: با توجه به تورم و افزایش شدید هزینه‌های نگهداری، تعمیرات و تامین قطعات ناوگان، شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی درخواست افزایش نرخ بلیت داشتند تا بخشی از هزینه‌های واقعی جبران شده و از توقف حرکت قطارها جلوگیری شود.
سعیدی افزود، مراجع قانونی پس از بررسی درخواست شرکت‌ها با افزایش نرخ بلیت جهت جبران هزینه‌های واقعی موافقت کرده‌اند. اما با وجود این مصوبه، شرکت‌ها به دلیل درک شرایط اقتصادی و معیشتی مردم تصمیم گرفتند بلیت‌ها را با تخفیف عرضه کنند؛ بنابراین در همه مسیرها و قطارهای مسافری، بلیت‌ها با تخفیف و کمتر از نرخ مصوب به فروش می‌رسند.
نوسانات نرخ ارز عامل اصلی افزایش قیمت بلیت قطار
وی در واکنش به اتهام عدم اطلاع‌رسانی و غافلگیر شدن مسافران درباره زمان آغاز پیش‌فروش بلیت‌ها گفت که برخلاف این ادعا، زمان آغاز پیش‌فروش از قبل اطلاع‌رسانی شده بود.
از آنجا که قرار بود بلیت‌ها با تخفیف و پایین‌تر از نرخ مصوب ستاد تنظیم بازار عرضه شوند، اطلاع‌رسانی بر اساس نرخ جدید انجام نگرفت. همچنین تقاضاها و بررسی‌های فنی در کمیته کارشناسی ستاد تنظیم بازار انجام شده و اعلام شده بود که موضوع افزایش قیمت در دست بررسی است.
جبارعلی ذاکری، مدیرعامل راه‌آهن، درباره دلایل افزایش قیمت بلیت قطار اعلام کرده است که علت اصلی این افزایش، نوسانات نرخ ارز است، زیرا بخش زیادی از نیازهای حمل و نقل ریلی ارزبری بالایی دارد و بسیاری از قطعات از خارج کشور تامین می‌شود.
وی بیان کرد که بخش عمده‌ای از هزینه‌های نگهداری و تامین قطعات از منابع خارجی تامین می‌شود و ناوگان ریلی مسافری نیز به دلیل فرسودگی نیازمند ترمیم و نوسازی است.
کارشناسان سال‌هاست بر وجود عدم تناسب میان قیمت بلیت و هزینه‌های صنعت ریلی تاکید دارند و معتقدند که تعرفه‌های فعلی عقب‌مانده است و افزایش‌های اخیر قادر به جبران این عقب‌ماندگی‌ها نیستند.
فعالان صنعت ریلی پیش‌تر اشاره کرده بودند که پایین بودن تعرفه‌ها باعث شده سرمایه‌گذاران تمایلی به وارد شدن به این بخش و نوسازی ناوگان نداشته باشند، زیرا بازگشت سرمایه به طور کامل حاصل نمی‌شود. علاوه بر این، هزینه خرید هر واگن نو حدود ۷۰۰ هزار یورو یا تقریبا ۲۰۰ میلیارد تومان است که سرمایه کافی برای خرید آن در دسترس نیست. به همین دلیل میانگین عمر ناوگان به ۳۰ سال رسیده و بخش عمده‌ای از آن فرسوده و مستهلک شده‌اند. نتیجه این امر کاهش سرمایه‌گذاری در نوسازی ناوگان و خروج برخی واگن‌ها از چرخه سرویس‌دهی و در نهایت کاهش عرضه بلیت قطار است؛ به طوری که در حال حاضر تنها یک سوم تقاضای سفر با قطار پاسخ داده می‌شود.
براساس گفته‌ها، حداقل هزار واگن باید وارد ناوگان شود تا بتواند نیاز مسافران را تامین کند، در حالی که اکنون حدود ۹۰۰ تا ۹۵۰ واگن در گردش است که بیشتر آنها عمر بالایی دارند.
چند راهکار برای نوسازی ناوگان ریلی
فعالان صنعت ریلی علاوه بر تاکید بر متناسب‌سازی تعرفه‌ها، معتقدند دولت می‌تواند نقش مؤثری در کمک به این صنعت ایفا کند. از جمله راهکارهای پیشنهادی، اجازه واردات واگن‌های دست دوم، ارائه تسهیلات مناسب به بخش خصوصی برای خرید واگن و همچنین خرید واگن توسط خود دولت است.