دریاچه ارومیه، بهعنوان دومین دریاچه شور دنیا و بزرگترین دریاچه داخلی کشور ایران، مدتهاست که به مرکز توجه و نگرانی دوستداران محیطزیست تبدیل شده است.
به گزارش ایسنا، این دریاچه که از دهه ۸۰ خورشیدی با کاهش سطح آب مواجه شده، تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله خشکسالیهای پیاپی، کاهش میزان بارندگی، برداشتهای بیرویه از منابع آبی و همچنین برخی مداخلات انسانی مانند ساخت پل شهید کلانتری قرار گرفته است. این دریاچه در حوضهای به وسعت ۵۰ هزار کیلومتر مربع واقع شده که خود دریاچه تنها حدود ۱۰ درصد از این مساحت را شامل میشود.
اقدامات امیدوارکننده برای احیای دریاچه ارومیه
با جدیتر شدن بحران دریاچه ارومیه در سال ۱۳۹۳، کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه با مشارکت نهادهایی نظیر سازمان حفاظت محیطزیست، وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان برنامه و بودجه و وزارت کشور تشکیل شد تا راهکارهای عملی برای احیای این دریاچه ارائه و اجرا شود.
هدف نخست این کارگروه تثبیت وضعیت فعلی دریاچه و سپس حرکت به سمت رسیدن به تراز اکولوژیکی ۱۵.۵ میلیارد مترمکعب بود. در این مسیر، ۲۸ وظیفه مشخص برای دستگاههای اجرایی تعیین شد تا هر یک به سهم خود در بهبود شرایط دخیل باشند.
وزارت نیرو در این چارچوب دو نوع اقدامات سختافزاری و نرمافزاری را در دستور کار قرار داد. از جنبه نرمافزاری، تمرکز بر مدیریت مصرف آب شامل تعادلبخشی منابع، نصب کنتورهای هوشمند و مسدودسازی چاههای غیرمجاز بوده است.
همچنین در بخش سختافزاری، پروژههای بزرگ انتقال آب بین حوضهای با سهم ۶۰۰ میلیون مترمکعب از سوی وزارت نیرو اجرا شد. از جمله این پروژهها میتوان به انتقال آب از مسیر سد کانیسیب اشاره کرد که شامل تونلی به طول ۳۶ کیلومتر، کانالی به طول ۱۱ کیلومتر و مسیری ۲۸ کیلومتری در رودخانه گدار است. همچنین مسیرهای انتقال آب از سد سیلوه و کانال جلدیان نیز از دیگر پروژههای مهم به شمار میروند.
بر اساس اعلام مسئولان، وضعیت تالابهای اقماری پیرامون دریاچه ارومیه در سال جاری نسبت به سال گذشته بهطور قابل توجهی بهتر شده و شرایط امیدوارکنندهتر از همیشه است.
عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب کشور، با اشاره به آخرین آمارهای منتشرشده در دوم شهریورماه، حجم آب موجود در دریاچه را حدود ۲.۸ تا ۳ میلیارد مترمکعب اعلام کرد. این میزان در مقایسه با حجم ۳۷۰ میلیون مترمکعبی در همان بازه زمانی در سال گذشته، رشد قابل توجهی را نشان میدهد که بیانگر افزایشی بالغ بر دو میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب است.
لزوم ادامه صرفهجویی در مصرف آب
با اینکه بهبود نسبی در وضعیت دریاچه مشاهده میشود، سخنگوی صنعت آب کشور اخیراً تأکید کرده که نباید این روند مثبت باعث عادیانگاری و افزایش مصرف آب شود.
وی بیان کرد که برنامه نجات دریاچه ارومیه بر اساس محورهایی از جمله کاهش سطح اراضی کشاورزی و کاهش ۴۰ درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی استوار است و باید همچنان این مسیر بهصورت مستمر دنبال شود.
از دیدگاه کارشناسان، هرچند تراز فعلی هنوز از تراز مطلوب اکولوژیکی فاصله دارد، اما حفظ حجم بیش از دو میلیارد مترمکعب آب تا پایان شهریورماه، فرصتی مناسب برای مدیریت هوشمند منابع آبی و پایداری اکوسیستم دریاچه فراهم آورده است. امید میرود با مدیریت اصولی منابع آبی و همچنین بارشهای پاییزی پیشرو، روند آبگیری تالاب ادامه یافته و از بازگشت دریاچه به شرایط بحرانی جلوگیری شود.