با نزدیکتر شدن به سال ۲۰۲۷، نگرانیها درباره وضعیت آینده اقتصاد جهانی به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. در حالی که اقتصادهای بزرگ طی سالهای اخیر با شوکهای متعددی روبرو شدهاند، اکنون سرمایهگذاران و تحلیلگران بیش از هر زمان دیگری احتمال وقوع رکود اقتصادی را به طور جدی در نظر میگیرند.
گزارش دنیای اقتصاد به نقل از اکونومیست بیان میکند که تجربه سالهای گذشته نشان میدهد بسیاری از شوکهایی که قبلاً میتوانستند اقتصاد جهان را به سمت رکود سوق دهند، امروز دیگر تاثیر چندانی ندارند.
برای نمونه، بسته شدن تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ که یکی از بزرگترین شوکهای عرضه انرژی از دهه ۱۹۷۰ محسوب میشود، تنها تأثیر محدودی بر رشد اقتصادی جهان گذاشت. کاهش وابستگی اقتصادهای پیشرفته به نفت و افزایش انعطافپذیری آنها باعث شده است اختلالات در عرضه انرژی نتواند به راحتی جریان فعالیت اقتصادی را متوقف کند.
علاوه بر این، جنگ تجاری که با ادامه سیاستهای تعرفهای دونالد ترامپ همراه بود، نتوانست اقتصاد آمریکا و جهان را از مسیر رشد خارج کند. پس از اعلام موج گسترده تعرفهها در آوریل ۲۰۲۵، پیشبینیهایی وجود داشت که احتمال رکود در آمریکا را تا دو سوم تخمین میزدند، اما در نهایت تولید ناخالص داخلی آمریکا و اقتصاد جهانی تقریباً در مسیر قبلی خود باقی ماندند.
همچنین افزایش نرخ بهره که پیشتر یکی از عوامل اصلی ایجاد رکود بود، در شرایط فعلی تهدید بزرگی به شمار نمیرود. بانکهای مرکزی در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ برای کنترل تورم نرخهای بهره را به طور قابل توجهی افزایش دادند، اما برخلاف انتظار، اقتصادهای بزرگ وارد رکود عمیقی نشدند.
در این میان، دو عامل اصلی بیش از سایر تهدیدها توجه بازارهای مالی را به خود جلب کردهاند؛ نخست افزایش بدهی دولتها و دوم رشد سریع صنعت هوش مصنوعی.
افزایش بدهی دولتها در اقتصادهای ثروتمند
کشورهای ثروتمند اکنون با افزایش چشمگیر بدهیهای دولتی مواجه هستند. دولتهای این کشورها، به خصوص آمریکا، نسبت به اندازه اقتصاد خود میزان بسیار بالایی استقراض کردهاند.
اگر اعتماد بازارها به توانایی دولت آمریکا در بازپرداخت بدهیهایش کاهش یابد، پیامدهای آن محدود به مرزهای این کشور نخواهد ماند. افزایش هزینههای استقراض، کاهش ارزش داراییها و بیثباتی در بازارهای مالی ممکن است اقتصادهای دیگر را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
رونق هوش مصنوعی و افزایش نگرانیها درباره حباب سهام فناوری
علاوه بر بدهیهای دولتها، رشد سریع فناوری هوش مصنوعی نیز به یکی از منابع مهم نگرانی تبدیل شده است. توسعه این فناوری سرمایهگذاریهای عظیمی را به دنبال داشته و ارزش سهام شرکتهای فعال در این حوزه را به طور قابل توجهی افزایش داده است.
با این وجود، تاریخچه بازارهای مالی نشان میدهد که فناوریهای تحولآفرین همواره با رشد پایدار ارزش داراییها همراه نبودهاند. افزایش رقابت، کاهش حاشیه سود یا کند شدن روند گسترش این فناوریها میتواند انتظارات سرمایهگذاران را دچار تغییر و تزلزل کند.
با وجود این تهدیدات، پیشبینی شکل دقیق بحران بعدی دشوار است. ممکن است رکود در سال ۲۰۲۷ رخ ندهد یا عامل اصلی آن با بحرانهای گذشته تفاوت اساسی داشته باشد.
نکته مشخص این است که ماهیت ریسکهای اقتصادی جهان در حال تغییر است؛ ریسکهایی که اکنون بیشتر از شوکهای انرژی و تعرفهها، در ساختار بدهیها و روابط مالی صنعت فناوری ریشه دارند.
