اظهارات تازه رئیس سازمان برنامه و بودجه درباره لزوم هدایت منابع حمایتی به سمت گروه‌های نیازمند، بار دیگر موضوع گستره مشمولان کالابرگ را به میان آورده است؛ طرحی که در اجرای اولیه آن، اعتبار یک میلیون تومانی به صورت یکسان برای همه خانوارها بدون توجه به دهک درآمدی اختصاص یافته بود، اما اکنون با افزایش ضرورت حمایت از اقشار کم‌درآمد، بحث هدفمندتر شدن توزیع این منابع نیز مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش ایسنا، حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، در اظهارات اخیر خود با اشاره به محدود بودن منابع کشور، تأکید کرده است که در شرایط فعلی، افرادی که درآمد کافی دارند، نباید انتظار دریافت یارانه داشته باشند.
به گفته وی، هدف اصلی آن است که منابع محدود دولت صرفاً به کسانی برسد که واقعاً به حمایت نیازمند هستند.
این سخنان در شرایطی مطرح می‌شود که پیش‌تر اعلام شده بود حدود ۴۴ میلیون نفر از افراد نیازمند شناسایی شده و پیامک‌هایی برای تکمیل اطلاعات و پرسش‌نامه‌های مربوط به آنها ارسال شده است. بر اساس توضیحات پورمحمدی، اطلاعات این افراد بررسی و راستی‌آزمایی خواهد شد و کسانی که واجد شرایط شناخته شوند، در ماه‌های آینده مشمول دریافت حمایت خواهند بود.
از پرداخت عمومی به سوی حمایت هدفمندتر
یکی از نکات مهم در اظهارات اخیر رئیس سازمان برنامه و بودجه، تأکید بر تفاوت میان افرادی است که نیاز واقعی به حمایت معیشتی دارند و کسانی که درآمد کافی برای تأمین هزینه‌های زندگی دارند.
پورمحمدی با اشاره به اینکه ممکن است برخی خانوارها با مشکلات جدی مانند بیماری اعضای خانواده، دشواری در تأمین هزینه تحصیل فرزندان، نداشتن سرپناه مناسب یا بیکاری روبرو باشند، بر لزوم شناسایی دقیق‌تر این گروه‌ها تأکید کرده است.
این رویکرد می‌تواند علامتی از حرکت سیاست حمایتی دولت به سوی تخصیص هدفمندتر منابع باشد؛ به این معنا که به جای توزیع یکسان اعتبار میان همه گروه‌ها، وضعیت اقتصادی خانوارها و میزان نیاز آنها نقش پررنگ‌تری در تعیین مشمولان و میزان حمایت داشته باشد.
با این وجود، این اظهارات به تنهایی به معنای تصویب حذف کالابرگ برای دهک‌های پردرآمد نیست و تاکنون بر اساس اطلاعات موجود، نمی‌توان به طور قطعی درباره تعداد افرادی که ممکن است از فهرست مشمولان حذف شوند یا زمان اجرای چنین تغییری نظر داد.
دو سطح حمایت در کالابرگ آبان
علاوه بر بحث تغییر احتمالی دامنه مشمولان، موضوع افزایش اعتبار کالابرگ برای گروه‌هایی از خانوارهای کم‌درآمد نیز مطرح است.
براساس سازوکار اعلام شده، اعتبار یک میلیون تومانی پایه پرداخت عمومی در نظر گرفته شده و برای برخی گروه‌های نیازمند، اعتبار یک میلیون و پانصد هزار تومانی تخصیص یافته است. در این چارچوب، تأیید اطلاعات و احراز شرایط خانوارهایی که در فرآیند شناسایی قرار گرفته‌اند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
بنابراین، در پرداخت‌های آینده باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد؛ نخست ادامه پرداخت اعتبار یک میلیون تومانی به افرادی که مطابق ضوابط فعلی مشمول هستند و دوم پرداخت اعتبار افزایش یافته به خانوارهای نیازمندی که پس از بررسی اطلاعات، استحقاق آنها تأیید شده است.
احتمال بازنگری در فهرست مشمولان
با توجه به تأکید بر محدودیت منابع و لزوم حمایت بیشتر از اقشار کم‌درآمد، این سوال مطرح می‌شود که آیا دولت در ادامه اجرای طرح، دامنه دریافت‌کنندگان کالابرگ را نیز بازنگری خواهد کرد؟
اگر سیاست هدفمندسازی حمایت‌ها به بازنگری در فهرست مشمولان منجر شود، ممکن است شرایط دریافت اعتبار برای برخی خانوارهای پردرآمد تغییر کند؛ اما تحقق این موضوع بستگی به تصمیم رسمی دولت، ضوابط تعیین شده و نحوه ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها دارد.
از سوی دیگر، شناسایی دقیق افراد نیازمند و افزایش اعتبار حمایتی آنها، بدون تعیین معیارهای شفاف و اطلاع‌رسانی کامل درباره نحوه ارزیابی درآمد و دارایی خانوارها، می‌تواند پرسش‌هایی در زمینه چگونگی ورود یا خروج از فهرست مشمولان ایجاد کند.
مسیر پیش روی کالابرگ را باید در دو محور پیگیری کرد؛ از یک سو تکمیل فرآیند شناسایی و راستی‌آزمایی افراد نیازمند و افزایش حمایت از گروه‌های واجد شرایط و از سوی دیگر، احتمال بازنگری در دامنه دریافت‌کنندگان اعتبار عمومی.
آنچه فعلاً از اظهارات رئیس سازمان برنامه و بودجه برداشت می‌شود، تأکید بر تخصیص منابع به افراد نیازمند است. اما اینکه این رویکرد در نهایت به تغییر دهک‌های مشمول یا محدود شدن پرداخت به برخی گروه‌های درآمدی منجر شود، موضوعی است که به تصمیمات رسمی بعدی دولت وابسته است.