6عصر: در روزهای گرم تابستان سال ۱۴۰۵، دوشنبهها شاهد پخش سریالی هستیم که با ساختار اپیزودیکی خود، هر قسمت را به گروه متفاوتی از مخاطبان اختصاص داده است. سریال جنایی «اعتراف میکنم» که تهیهکنندگی آن بر عهده رضا فتحالهی و نیما حسنینسب است، از شش هفته پیش هر شب ساعت ۲۰ بهطور اختصاصی از پلتفرم فیلمنت منتشر میشود. این سریال اپیزودیک، در هر قسمت به بررسی یک پرونده جنایی میپردازد و با رویکردهای متنوع و البته بر اساس قوانین کشور، خارج از چارچوبهای معمول سیستم قضایی، تلاش میکند واقعیتهای ریز و درشت را واکاوی کند. این روند به گونهای است که مخاطب را در مسیر یافتن حقیقت سرگرم کرده و حس کنجکاوی و شم پلیسی او را تحریک میکند.
از آنجا که «اعتراف میکنم» ساختاری اپیزودیک دارد، چندین کارگردان در آن همکاری کردهاند. اسما ابراهیمزادگان، بهداد امینی، عماد خدابخش، امیررضا رشتی، نفیسه زارع و پویا سعیدی، به عنوان کارگردانان این سریال شناخته میشوند.
به مناسبت پخش این سریال از فیلمنت، با رضا فتحالهیپور، تهیهکننده اثر، گفتگویی داشتیم تا درباره ویژگیهای سریال، چالشهای تولید و نگاه کلی به این پروژه بیشتر بدانیم.
فتحالهیپور در این مصاحبه با اشاره به ساختار متفاوت «اعتراف میکنم» و استفاده از ۶ کارگردان فیلماولی، درباره ریتم سریع، دیالوگها و ساختار اپیزودیک سریال توضیح داد و تاکید کرد که تولید اثر در یک لوکیشن ثابت و پرداخت همزمان به پرونده، شخصیتها و محدودیتهای تولید، بسیار پیچیده و چالشبرانگیز بوده است.
گفتگوی تفصیلی با رضا فتحالهیپور، تهیهکننده سریال «اعتراف میکنم»
سوال: با وجود بازخوردهای مثبت نسبت به سریال، یکی از نقدهای مطرح شده درباره «اعتراف میکنم» مربوط به دیالوگها، فیلمنامه برخی اپیزودها و همچنین ریتم تند داستان است. آیا شما این نقدها را وارد میدانید؟
فتحالهیپور: ببینید، مخاطب ما با این سبک سریالسازی و فضای اپیزودیک تا حدی ناآشناست. به همین دلیل ممکن است این حس را داشته باشد که چرا ریتم سریال بسیار سریع است و هر قسمت به سرعت آغاز و پایان مییابد.
وقتی پروندهای را میگشایید که مجهولات و پیچیدگیهایی دارد، چه واقعی باشد و چه ساخته ذهن نویسندگان، کار بسیار دشواری است که در یک اپیزود و یک لوکیشن ثابت، همه جنبهها را پوشش دهید و به همه موضوعات بپردازید.
از طرفی باید داستان و خط روایی را نیز حفظ کنیم. پنج بازجوی داستان زندگی شخصی خود را دارند و خط داستانی آنها باید به پیش رود. در نتیجه باید همزمان زندگی شخصیتها، روند بازجویی، دیالوگها، رفتارها و همچنین محدودیتهای ممیزی را رعایت کرد. وقتی همه این مسائل را کنار هم بگذارید، طبیعی است که بخشی از مخاطبان نسبت به نحوه روایت و اتفاقات احساس فاصله کنند.
به علاوه، در روند تولید سریال با محدودیتها و ملاحظات خاصی مواجه بودیم که بخشی از آنها مربوط به شرایط و ملاحظات تولیدی بوده است.
سوال: این تفاوت در ریتم و نوع روایت، آیا ممکن است باعث شود مخاطب احساس کند که برخی اتفاقات جنایی سریال با واقعیت فاصله دارد؟
فتحالهیپور: موضوع جنایی بودن «اعتراف میکنم» با سریالهای داستانی جنایی که معمولاً در قالب ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ قسمت روایت میشوند، متفاوت است. ریتم این سریال بسیار تند است و به همین دلیل امکان دارد مخاطب نتواند به سرعت با آن ارتباط برقرار کند.
اینکه چرا برخی دیالوگها با سرعت بیشتری گفته میشوند یا چرا موضوعی زودتر از انتظار کشف میشود، نقدهایی است که من نیز شنیدهام و به آنها واقف هستم.
سوال: در انتخاب تیم نویسندگان تا چه حد نقش داشتید؟ آیا تیم توسط شما انتخاب شد یا سرپرست نویسندگان گروه را شکل داد؟
ما تیمی از نویسندگان داشتیم که پیشتر در پروژههای مختلف با هم همکاری کرده بودند. در انتخاب تیم، آقای پویا سعیدی به عنوان نویسنده و سرپرست تیم نویسندگان نقش اصلی را داشتند. طبیعتاً از زمانی که ایشان انتخاب شدند، درباره نویسندگان مدنظرشان مشورتهایی صورت گرفت.
اگر قرار بود نویسندگان خاصی به پروژه دعوت شوند، ایشان با ما صحبت میکردند و در نهایت انتخاب نهایی انجام میشد. از آنجا که نسخه نهایی کار نیز توسط ایشان انجام شد، این روند برای ما قابل قبول بود.
سوال: یکی از مشخصههای «اعتراف میکنم» حضور چند کارگردان است. این فهرست چگونه شکل گرفت؟
ما از سه یا چهار کارگردان مدرس خواستیم بهترین شاگردان و هنرجویان خود را معرفی کنند. پس از دریافت این لیستها، بر اساس ایدهها و توانمندیها تصمیم گرفتیم چه کسانی را انتخاب کنیم و به آنها فرصت دادیم تا در این پروژه تجربه کسب کنند و آزمون و خطا داشته باشند.
در این میان برخی کارگردانها پیشینه متفاوتی داشتند؛ مثلاً آقای عماد خدابخش تجربه زیادی در تدوین سینمایی داشتند ولی پیش از این کارگردانی نکرده بودند. خانم نفیسه زارع سابقه فیلم کوتاه و نویسندگی داشتند اما تجربه کارگردانی فیلم بلند یا سریال نداشتند. تقریباً بخش عمدهای از کارگردانانی که با آنها همکاری کردیم، اولین تجربه کارگردانی خود را در این سریال پشت سر گذاشتند.
سوال: چرا تصمیم گرفتید سریال در ۱۰ قسمت تولید شود در حالی که بسیاری سریالها قسمتهای بیشتری دارند؟
ما از ابتدا ساختار ۱۰ قسمتی را مدنظر داشتیم و قصد داشتیم پایان مشخص و جامعی داشته باشیم. حتی در مقطعی بحث شد که یکی از پروندهها در دو قسمت روایت شود، اما در نهایت تصمیم گرفتیم این کار را انجام ندهیم.
در نمونههای مشابه جنایی در جهان، معمولاً تعداد قسمتها زیاد نیست و بسیاری از این آثار در سه، چهار یا پنج قسمت روایت میشوند. ما نیز نمیخواستیم صرفاً تعداد قسمتها را زیاد کنیم و سپس فصلهای بعدی را بسازیم.
اعتقاد من این است که مخاطب نباید دچار خستگی شود. لوکیشن سریال ثابت است و جذابیت اصلی به پروندهها بازمیگردد. به همین دلیل به این نتیجه رسیدیم که ۱۰ قسمت برای این ساختار کافی است و بیشتر از آن ممکن است باعث خستگی مخاطب شود.
سوال: با توجه به استقبال مخاطبان، آیا ساخت فصل دوم «اعتراف میکنم» در نظر گرفته شده است؟
فعلاً درباره فصل دوم تصمیم نگرفتهام. اگر روزی قرار باشد فصل دوم ساخته شود، فکر میکنم تغییرات زیادی در آن صورت گیرد؛ احتمالاً با شکل و فضای متفاوت و شاید تیم دیگری.
سوال: با وجود تولید چند اثر جنایی و معمایی در پلتفرمها و تلویزیون، به نظر شما این ژانر در ایران ظرفیت بیشتری دارد؟
من معتقدم ژانر جنایی در سراسر جهان طرفداران زیادی دارد. وقتی آمار مخاطبان در کشورهای مختلف را بررسی میکنید، میبینید آثار جنایی همواره مخاطبان خاص خود را دارند. وقتی ژانر جنایی با معما ترکیب شود، جذابیت آن دوچندان میشود.
در ایران هم اگر به این نوع سریالها با موضوعات خاص، تولید درست و فیلمنامه مناسب پرداخته شود، هنوز ظرفیت قابل توجهی برای جذب مخاطب وجود دارد.
«اعتراف میکنم» نیز از این نظر تجربهای متفاوت بود. شاید مخاطب در ابتدا تمامی ویژگیهای ساختاری آن را درک نکرده باشد. حتی برخی خبرنگاران و اهالی سینما نیز به اندازه کافی به این ویژگیها نپرداختند.
برای نخستین بار در ایران، با یک کریتور و چند کارگردان فیلماولی، این فرم از سریال را تولید کردیم. هر اپیزود توسط یک کارگردان ساخته شد و این ویژگی به نظرم اتفاق مهمی بود.
حتی وقتی با برخی کارگردانان باسابقه سینما صحبت میکردم و میگفتم این قسمت به شکل مونوپلان ساخته شده، برخی از آنها میپرسیدند «یعنی چه؟» و وقتی توضیح میدادم که هر قسمت توسط یک کارگردان ساخته شده، برایشان جالب بود.
به نظرم ساختار و شیوه تولید این سریال متفاوت بود، اما مخاطب عام معمولاً به این جزئیات توجه نمیکند. با این حال، ژانر جنایی به طور کلی همیشه طرفدار دارد و مخاطب خود را جذب میکند.
سوال: از نکات برجسته سریال، بازی بازیگران شناختهشدهای است که نقش متهمان را ایفا میکنند. همکاری کارگردانهای فیلماولی با بازیگران باتجربهای همچون بابک حمیدیان، حامد بهداد و سایرین چگونه پیش رفت؟ آیا تیم تولید به کارگردانها در بازی گرفتن کمک میکرد؟
همیشه معتقدم اگر قرار است به جوانها اعتماد کنیم، باید این فرصت را به آنها بدهیم. این موضوع علاقه شخصی من است و حتی در آینده در سینما نیز درباره آن بیشتر خواهم گفت.
بر این باورم که باید مسیر ورود جوانان به سینما و سریالسازی باز باشد. اگر راه را نبندیم، چگونه میخواهند تجربه کسب کنند؟ من شخصاً تلاش میکنم این فرصت را برایشان فراهم کنم.
نکته مهم این است که وقتی تیم تولید را میچینید، باید مراقب باشید اگر یک سوپراستار کنار کارگردان فیلماولی قرار میگیرد، شرایطی فراهم شود تا کارگردان اعتمادبهنفس لازم برای مدیریت پروژه را داشته باشد.
اعتماد بازیگران باتجربه به کارگردان فیلماولی اتفاق بسیار مهمی است. برای رسیدن به این نقطه باید تیم تولید را درست انتخاب کرد. مدیران و عوامل باتجربه باید کنار این کارگردانها باشند تا همه بدانند پشت پروژه مجموعهای حرفهای ایستاده است.
خوشبختانه این اتفاق در «اعتراف میکنم» رخ داد. اگر بدانم کارگردانم فیلماولی است، حتماً یک مدیر فیلمبرداری باتجربه و توانمند کنار او میگذارم که بتواند به درستی با او هماهنگ شود. این ترکیب میتواند کیفیت نهایی کار را بهبود بخشد و نتیجهای مثبت رقم بزند.
سوال: با توجه به اینکه سریال عمدتاً در یک لوکیشن ثابت ساخته شده، آیا این موضوع باعث کاهش هزینههای تولید شد؟
این تصور که تکلوکیشن بودن حتماً به معنای کاهش هزینه تولید است، درست نیست. البته در قسمتهای پایانی پلانهای محدودی در فضای بیرونی داشتیم، اما بخش عمده سریال در یک لوکیشن ثابت اتفاق میافتد.
لوکیشن ما در واقع از لوکیشنهای گران محسوب میشد، چرا که دکور به طور کامل ساخته شده بود. آقای قدسی، از بهترین طراحان صحنه، و آقای پناهی در اجرای دکور همکاری داشتند و در نهایت ساخت دکور یکی از پرهزینهترین بخشهای تولید بود. ساختمان و سازه به طور کامل ساخته شد و طراحی آن بر اساس سازه یک فضای واقعی بازجویی و پروندههای جنایی انجام شد. در واقع لوکیشن همیشه بخش اصلی هزینه تولید نیست؛ دستمزد بازیگران، به ویژه بازیگران شناختهشده و سایر عوامل تولید میتواند تاثیر بیشتری بر هزینه نهایی داشته باشد.
سوال: درباره همکاری با فیلمنت در زمینه پخش و تبلیغات سریال چه نظری دارید؟
به نظر من فیلمنت در حال حاضر یکی از بهترین پلتفرمهاست. اگر بخواهیم درباره پلتفرمها صحبت کنیم، اکنون دو پلتفرم هستند که مخاطب و کاربر بیشتری دارند و عملکرد مناسبی دارند.
اما در زمینه تبلیغات و بازاریابی، من هیچگاه تهیهکنندهای نیستم که سریالم را به پلتفرم بسپارم و آن را رها کنم. باور دارم که تهیهکننده باید کنار پلتفرم باشد و به عنوان بازوی آن برای دیده شدن اثر تلاش کند.
این موضوع فقط درباره سریال نیست، در سینما نیز وقتی فیلم را برای پخش به مجموعهای میسپارید، نباید آن را رها کنید. باید روی تبلیغات، بازاریابی و نحوه معرفی اثر نظارت داشته باشید. به طور کلی از همکاری با فیلمنت رضایت دارم و همکاری خوبی داشتیم.