بر اساس گزارش سایت طلا، در روزهای اخیر بحث مالیات بر خرید و فروش رمزارزها و شمول معاملات این دارایی‌ها در چارچوب قوانین مالیاتی کشور، به یکی از دغدغه‌ها و سوالات مهم کاربران تبدیل شده است.
ابهامات فراوانی در خصوص وضعیت قانونی مالیات بر عایدی سرمایه ناشی از رمزارزها، زمان شروع اعمال این قانون و تفاوت میان مالیات بر درآمد فعالان حوزه رمزارز با مالیات بر معاملات رمزارزی مطرح است که باعث ایجاد سوالات متعدد شده است.
در این زمینه، مهدی موحدی بک‌نظر، سخنگوی سازمان امور مالیاتی، در پاسخ به سوالات خبرگزاری فارس، آخرین وضعیت قانونی مالیات بر رمزارزها را شرح داده است که در ادامه می‌خوانید:
آیا در کشور ما از رمزارزها مالیات دریافت می‌شود و اساساً قوانین مالیاتی در این حوزه چگونه است؟
موحدی بک‌نظر: بله، برخلاف تصورات رایج، فعالیت‌های اقتصادی در حوزه رمزارزها خارج از چارچوب نظام مالیاتی کشور نیستند. البته باید بین سه موضوع تمایز قائل شویم: مالیات بر درآمد فعالان اقتصادی در حوزه رمزارز، مالیات بر ارزش افزوده کالاها و خدمات مرتبط با این حوزه و مالیات بر عایدی سرمایه حاصل از معاملات رمزارزها. هرکدام دارای مبانی و احکام قانونی متفاوتی هستند.
در زمینه مالیات بر درآمد، براساس مواد ۹۳ و ۹۴ قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد اشخاص حقیقی که از فعالیت‌های شغلی به دست می‌آید، از جمله فعالیت‌های اقتصادی در حوزه رمزارز، مشمول مالیات بر درآمد مشاغل می‌شود.
همچنین، اشخاص حقوقی فعال در این حوزه مانند شرکت‌هایی که خدمات مبادله رمزارز ارائه می‌دهند، طبق ماده ۱۰۵ قانون، مشمول مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی هستند.
نکته مهم این است که مالیات بر درآمد به طور کلی بر درآمد مشمول مالیات تعلق می‌گیرد و نه صرفاً بر مجموع گردش مالی یا ارزش معاملات. برای مثال، اگر یک سکوی مبادله رمزارز هزار میلیارد تومان تراکنش داشته باشد، این عدد لزوماً درآمد مشمول مالیات آن نیست؛ بلکه درآمد واقعی که از فعالیت کسب شده، مانند کارمزدها، درآمد حاصل از معاملات متعلق به خود سکو و هزینه‌های قابل قبول مالیاتی باید مورد بررسی قرار گیرد.
علاوه بر این، فعالیت استخراج رمزارز نیز در صورت ایجاد درآمد و با رعایت مقررات مربوط، می‌تواند مشمول مالیات شود. البته بهره‌مندی از مشوق‌های مالیاتی احتمالی نیز منوط به احراز شرایط قانونی است.
قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی در مورد رمزارزها چه می‌گوید؟
موحدی بک‌نظر: یکی از تغییرات مهم در این حوزه، تصویب قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی در سال ۱۴۰۴ است. با این حال، طبق تبصره ۳ ماده ۴۶ قانون مالیات‌های مستقیم، دریافت مالیات موضوع این فصل به شرط استقرار بستر اجرایی پیش‌بینی شده در ماده ۱۶ مکرر قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان خواهد بود که احتمالاً از اردیبهشت ماه ۱۴۰۶ عملی می‌شود.
بنابراین، باید بین تصویب قانون و آغاز اجرای عملی مالیات بر عایدی سرمایه تفاوت قائل شد و صرف تصویب قانون به معنای شروع دریافت این مالیات از معاملات رمزارزی نیست.
طبق ماده ۴۶ قانون مالیات‌های مستقیم، انواع رمزدارایی‌ها، رمزپول‌ها و رمزارزها، به جز رمز ریال جمهوری اسلامی ایران، به طور صریح در فهرست دارایی‌های مشمول مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفته‌اند. اما نکته مهمی که در این قانون وجود دارد این است که فروش رمزارز توسط اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری مجاز موضوع قانون مانند صرافی‌ها یا سکوهای مجاز خرید و فروش رمزارز، از مالیات بر عایدی سرمایه معاف است.
در مقابل، فروش این دارایی‌ها به سایر اشخاص، مطابق تبصره ۵ ماده ۴۶، ممکن است مشمول احکام مالیات بر درآمد اتفاقی شود. بنابراین نمی‌توان گفت هر خرید و فروش رمزارزی حتماً مشمول مالیات بر عایدی سرمایه خواهد بود.
آیا فعالان حوزه رمزارز مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟
موحدی بک‌نظر: در این زمینه باید بین معامله خود رمزارز و خدماتی که فعالان این بازار ارائه می‌دهند، تمایز قائل شد.
بر اساس ماده ۲ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰، عرضه کالا و ارائه خدمات به طور کلی مشمول مقررات این قانون است مگر آنکه معافیت قانونی وجود داشته باشد.
خدماتی مانند فراهم کردن بستر معاملات، واسطه‌گری و دریافت کارمزد توسط سکوهای مبادله رمزارز، در صورت احراز ماهیت خدمت مشمول، تابع مقررات مالیات بر ارزش افزوده هستند. بنابراین کارمزد دریافتی از سوی سکوهای مبادله می‌تواند مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشد.
اما این موضوع با تعلق مالیات بر ارزش افزوده به کل مبلغ خرید و فروش رمزارز متفاوت است. برای مثال، اگر فردی صد میلیون تومان رمزارز خریداری کند و سکو بابت ارائه خدمات معاملاتی مبلغ مشخصی کارمزد دریافت کند، نباید بدون بررسی دقیق ماهیت معامله و مبنای قانونی، کل صد میلیون تومان را مبنای مالیات بر ارزش افزوده خدمات سکو دانست.