تأثیر محاصره دریایی بر میزان تولید نفت و پیامدهای آن
تأثیر محاصره دریایی بر میزان تولید نفت و پیامدهای آن



بازوی پژوهشی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در گزارش «کنون‌بینی شاخص فعالیت بخش‌های مختلف اقتصاد ایران» به ارائه برآوردی از تغییرات تولید ناخالص داخلی در مرداد ماه پرداخته است.

طبق گزارش دنیای اقتصاد، این مرکز پژوهشی رشد اقتصادی ایران را در سه‌ماهه منتهی به مرداد ۱۴۰۵ منفی ۵.۹ درصد تخمین زده است؛ رقمی که نشان‌دهنده تداوم روند رشد منفی ولی کاهش شدت رکود اقتصادی است.

رشد اقتصادی تیرماه نیز منفی ۵.۶ درصد برآورد شده است. بنابراین، برای دومین دوره متوالی پس از جنگ، نرخ رشد اقتصادی در محدوده منفی ۵ درصد باقی مانده است.

در این بازه زمانی، بازگشت محاصره دریایی در اواخر تیرماه که صادرات نفت را محدود کرد، باعث کاهش ۲۷.۴ درصدی ارزش افزوده بخش نفت شد. بر اساس آمارهای بین‌المللی، تولید نفت در ماه اوت حدود ۳۵ تا ۳۶ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است. این کاهش شدید یکی از عوامل اصلی ادامه رشد منفی اقتصاد به شمار می‌رود.

اقتصاد

با این وجود، شدت رکود در بخش خدمات و صنایع و معادن نسبت به فصل بهار کاهش یافته است؛ موضوعی که می‌تواند نشان‌دهنده بهبود نسبی فعالیت‌های اقتصادی پس از شوک‌های ناشی از جنگ باشد.

عملکرد بخش‌های خدمات و صنایع و معادن در سه‌ماهه منتهی به مرداد ۱۴۰۵، از کاهش شدت رکود و بهبود نسبی فعالیت اقتصادی حکایت دارد. اگرچه رشد شاخص فعالیت در هر دو بخش هنوز در محدوده منفی است، مقایسه آمارهای اخیر با دوره‌های پیشین نشان می‌دهد که روند کاهش فعالیت‌ها در این بخش‌ها تا حدی تعدیل شده است.

در بخش خدمات، رشد شاخص فعالیت که در بهار ۱۴۰۵ به منفی ۷.۸ درصد رسیده بود، در سه‌ماهه منتهی به مرداد به منفی ۳.۷ درصد افزایش یافته است. این تغییر نشان‌دهنده کاهش شدت انقباض در فعالیت‌های خدماتی است.

در بخش صنایع و معادن نیز، اگرچه شاخص فعالیت در سه‌ماهه منتهی به مرداد نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸ درصد کاهش داشته، شدت افت آن نسبت به دوره‌های پیشین کمتر شده است.

برآوردها همچنین نشان می‌دهد که فعالیت بخش نفت در سه‌ماهه منتهی به مرداد ۱۴۰۵ با کاهش بیشتری نسبت به بهار مواجه بوده است. رشد شاخص فعالیت این بخش در این دوره منفی ۲۷.۴ درصد برآورد شده، در حالی که این رقم در بهار منفی ۱۷.۶ درصد بوده است.

برآورد رشد اقتصادی

یکی از دلایل تشدید این روند، بازگشت محاصره دریایی در اواخر تیرماه است که با محدود کردن صادرات نفت، منجر به کاهش بیشتر تولید نفت شده است.

بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا و سازمان اوپک، تولید نفت خام ایران در ماه اوت ۲۰۲۶ (مرداد و اوایل شهریور) حدود ۳۵ تا ۳۶ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بوده است؛ در حالی که متوسط کاهش تولید در ژوئن و ژوئیه (اواسط خرداد تا اوایل مرداد) حدود ۱۵ درصد گزارش شده بود.

با وجود ادامه رشد منفی، برآورد تولید ناخالص داخلی در سه‌ماهه منتهی به مرداد ۱۴۰۵، منفی ۵.۹ درصد بوده است که نسبت به رشد منفی ۱۲.۱ درصدی فصل بهار، نشان‌دهنده کاهش شدت رکود اقتصادی است.