روش دوم کالابرگ؛ صرفه جویی یا محدودیت انتخاب؟
برای بسیاری از مشمولان کالابرگ، انتخاب «روش دوم» با یک سوال جدی همراه است؛ اینکه در مقابل محدود شدن حق انتخاب کالا، چه مزیتی نصیب خانوار میشود و آیا این روش واقعا به صرفه است یا خیر؟
ارزش سبد ۹ قلمی کالابرگ چرا شناور است؟
سبد کالابرگ روش دوم شامل ۹ قلم کالای اساسی است که ارزش نهایی آن به دلیل نوسان قیمت اقلامی مانند مرغ، تخممرغ، برنج و روغن، متغیر است. بررسی های میدانی از فروشگاه های سطح شهر نشان میدهد قیمت این سبد بسته به زمان خرید و کیفیت کالاها، تفاوت محسوسی دارد.
قیمت روز اقلام کالابرگی چقدر است؟
بر اساس بررسی ها، مجموع قیمت سبد ۹ قلمی کالابرگ روش دوم در زمان نگارش این گزارش، بین یک میلیون و ۲۲۳ هزار تومان تا یک میلیون و ۳۷۴ هزار تومان در نوسان است؛ رقمی که بسته به قیمت بازار آزاد میتواند برای برخی خانوارها مقرونبهصرفه و برای برخی دیگر کم اثر باشد.
معایب روش دوم؛ همه خانوارها راضی نیستند
یکی از اصلی ترین انتقادها به روش دوم کالابرگ، اجبار در انتخاب وزن و نوع مشخص کالاهاست. برای مثال، برخی خانوارها مصرف کننده شیر نایلونی یا لبنیات کم چرب نیستند یا در خانواده های دارای بیمار دیابتی، دریافت قند و شکر مشخص به ازای هر نفر منطقی به نظر نمیرسد. همین موضوع باعث شده برخی مشمولان ترجیح دهند آزادی عمل بیشتری در خرید داشته باشند.
تضمین دولت؛ برگ برنده کالابرگ روش دوم
در مقابل این محدودیت ها، دولت یک امتیاز مهم برای روش دوم در نظر گرفته است: تضمین ثبات قیمت سبد کالابرگ در بازه سه ماهه. این یعنی حتی اگر قیمت مرغ، تخم مرغ یا برنج در بازار آزاد افزایش پیدا کند، مصرف کننده این ۹ قلم کالا را با قیمت مصوب دریافت خواهد کرد.
آیا خرید آزاد همیشه ارزانتر است؟
با حذف ارز ترجیحی و ورود کالاهای تنظیم بازاری، در برخی مقاطع زمانی ممکن است خرید آزاد همین سبد حتی کمی ارزانتر تمام شود. اما در دوره های افزایش قیمت، این مزیت به سرعت از بین میرود و کالابرگ به یک سپر قیمتی برای خانوارها تبدیل میشود.
خانوارهای پرجمعیت، برندگان اصلی روش دوم
صرفه اقتصادی روش دوم کالابرگ به شدت به تعداد اعضای خانوار بستگی دارد. اگر اختلاف قیمت بازار آزاد و کالابرگ حدود ۵۰ هزار تومان باشد، این رقم برای یک خانوار ۲ نفره چندان چشمگیر نیست؛ اما برای خانوار ۵ یا ۶ نفره، مجموع صرفه جویی میتواند به چند صد هزار تومان برسد و عملا معادل خرید یک وعده مرغ یا برنج باشد.
جمع بندی: روش دوم کالابرگ برای چه کسانی بهصرفه است؟
روش دوم کالابرگ برای خانوارهای پرجمعیت و کسانی که نگران افزایش قیمت ها در ماه های آینده هستند، انتخابی منطقی تر به نظر میرسد؛ اما برای خانوارهای کم جمعیت یا افرادی با رژیم غذایی خاص، محدودیت های این روش ممکن است مزایای آن را کمرنگ کند.