بر اساس گزارش سایت طلا، با اینکه ظرفیت اسمی تولید سالانه گوشت مرغ در کشور بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن است و این میزان قابلیت تأمین نیاز داخلی و صادرات را دارد، بازار مرغ همچنان با نوسانات قیمتی روبرو است. کارشناسان معتقدند که این مشکل صرفاً به میزان تولید مربوط نمی‌شود بلکه عوامل متعددی مانند ناهماهنگی در جوجه‌ریزی، هزینه‌های بالای کشتار و توزیع، ضعف نظارت و نبود شفافیت در زنجیره عرضه نیز در این مسئله مؤثر هستند.
آمارها و بررسی‌ها نشان می‌دهد که ظرفیت و توان تولید سالانه گوشت مرغ در کشور بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن است و با در نظر گرفتن نیاز مصرف داخلی، امکان صادرات ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تن مرغ به بازارهای هدف فراهم می‌باشد.
با این حال، در شرایط کنونی از کل ظرفیت و زیرساخت‌های موجود به طور کامل بهره‌برداری نمی‌شود و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که مجموع تولید گوشت مرغ تا پایان سال جاری حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن خواهد بود.
تحقیقات بازار نشان می‌دهد که میزان تولید مرغ نسبت به سال گذشته کاهش یافته است، در حالی که ظرفیت تولید کشور هنوز از نیاز فعلی بازار بیشتر است.
از سوی دیگر، مرغداران در برخی بازه‌ها محصول خود را پایین‌تر از هزینه تمام‌شده عرضه می‌کنند، اما مصرف‌کنندگان مرغ را با قیمت‌های بالاتری خریداری می‌کنند؛ این موضوع نیاز به بررسی دقیق عملکرد شبکه توزیع و نظارت بر قیمت‌ها را ضروری می‌سازد.
نوسانات قیمت در بازار مرغ به گونه‌ای است که هم تولیدکننده و هم مصرف‌کننده دچار زیان می‌شوند. در واقع، مشکل تنها کمبود تولید نیست؛ زیرا جوجه‌ریزی بدون پیش‌بینی درست تقاضا می‌تواند منجر به مازاد عرضه و افت قیمت شود و سپس با کاهش جوجه‌ریزی و تولید، این نوسان چند هفته بعد به صورت افزایش قیمت در بازار ظاهر شود.
علاوه بر این، اختلاف قیمت بین مرغ زنده و مرغ گرم، هزینه‌های کشتار و توزیع و نبود شفافیت در حلقه‌های مختلف زنجیره تامین از جمله مسائل مهمی هستند که باید مورد بررسی قرار گیرند تا اصلاح بازار و ایجاد تعادل پایدار بین تولید و مصرف ممکن شود.
صادرات ۶ هزار تن مرغ به بازارهای هدف
رضا مبصری، دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ، درباره وضعیت تولید و تأمین بازار اظهار داشت: بر اساس جوجه‌ریزی ۱۲۰ میلیون قطعه‌ای انجام شده در مهرماه، هیچ مشکلی در تامین نیاز داخلی و ذخایر کشور وجود ندارد.
وی افزود: از زمان صدور مجوز صادرات ۱۰ هزار تن مرغ در تیرماه تاکنون، حدود ۶ هزار تن مرغ به بازارهای هدف صادر شده است، زیرا اقلیم کردستان عراق و افغانستان که مقاصد اصلی صادرات هستند به مرز خودکفایی رسیده‌اند.
مبصری ادامه داد: با در نظر گرفتن تولید ماهانه بین ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تن مرغ در کشور و متوسط صادرات ماهانه هزار تا هزار و ۵۰۰ تن در ماه‌های اخیر، میزان صادرات کمتر از نیم درصد تولید کشور بوده و اثر قابل توجهی بر تنظیم بازار داخلی نداشته است.
دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ همچنین درباره خرید حمایتی مرغ از سوی شرکت پشتیبانی امور دام در مواقع مازاد عرضه گفت: این شرکت در مرحله اول ۴۰ هزار تن مرغ را خریداری کرده و در ماه‌های شهریور و مهر نیز حدود ۲۱ هزار تن مرغ مازاد را خریداری کرده است. این اقدام تأثیر مثبتی در بازار داشته، ولی با وجود آن قیمت مرغ هنوز به نرخ واقعی خود نرسیده است.
وی درباره ظرفیت اسمی تولید گوشت مرغ در کشور بیان کرد: طبق آمار، ظرفیت تولید سالانه حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گوشت مرغ وجود دارد که با در نظر گرفتن مصرف داخلی، حدود ۳۰ درصد ظرفیت تولید مازاد بر نیاز است و بنابراین امکان صادرات ۹۰۰ هزار تن مرغ وجود دارد. اما در شرایط فعلی که جوجه‌ریزی به ۱۲۰ میلیون قطعه محدود شده، حدود ۳۰ درصد ظرفیت تولید کشور بلااستفاده مانده است.
مبصری افزود: برآوردها نشان می‌دهد که مجموع تولید گوشت مرغ تا پایان سال به ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن خواهد رسید و در صورت ادامه سیاست‌های صادراتی، حداکثر امکان صادرات ۲ درصد از تولید کل کشور وجود دارد.
دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ درباره هزینه تولید و قیمت تمام‌شده محصول اظهار داشت: با توجه به هزینه‌های تولید، قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم مرغ زنده بین ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان است و بر این اساس، قیمت منطقی مرغ برای مصرف‌کننده باید حدود ۴۰۰ هزار تومان باشد.
وی در پیش‌بینی وضعیت بازار مرغ در ماه‌های آینده گفت: با توجه به شرایط تولید و عرضه، انتظار نمی‌رود در ماه‌های پیش رو نوسانات چشمگیری در بازار گوشت مرغ رخ دهد.
تولید و توزیع روزانه ۶ هزار و ۷۰۰ تن مرغ
حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، نیز درباره آخرین وضعیت جوجه‌ریزی در مراکز مرغداری اظهار داشت: آمارها نشان می‌دهد که در مهرماه ۱۲۰ میلیون قطعه جوجه‌ریزی انجام شده و پیش‌بینی می‌شود این رقم در آبان‌ماه به ۱۱۰ میلیون قطعه کاهش یابد.
وی قیمت منطقی هر کیلوگرم مرغ زنده را بین ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان و قیمت مرغ گرم برای مصرف‌کننده را ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود: با توجه به محدودیت توان مالی مرغداران و عدم پایداری تولید، لازم است با استفاده از سیاست‌های تنظیم بازار و مدیریت جوجه‌ریزی، تعادل بین عرضه و تقاضا برقرار شود.
اسدالله‌نژاد ادامه داد: قیمت مرغ باید به سطح واقعی و منطقی برسد تا تولیدکنندگان انگیزه و توان ادامه فعالیت داشته باشند، زیرا مرغداران در ماه‌های اخیر زیان قابل توجهی را متحمل شده‌اند.
مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی از تولید روزانه ۶ هزار و ۶۰۰ تا ۶ هزار و ۷۰۰ تن مرغ در کشور خبر داد و گفت: این میزان تولید با احتساب مصرف داخلی بیش از نیاز کشور است و در حال حاضر کمبودی در تأمین و توزیع مرغ دیده نمی‌شود.
وی درباره محدودیت صادرات مرغ اعلام کرد: صادرات باید به صورت پایدار انجام شود و در کنار آن بهره‌وری در فرآیند تولید افزایش یابد تا با کاهش هزینه‌ها، محصول با قدرت رقابت بیشتری به بازار عرضه شود.
اسدالله‌نژاد با تأکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان گفت: دولت باید از محل درآمدهای حاصل از اصلاح نظام یارانه‌ای، تسهیلات لازم برای تجهیز و نوسازی واحدهای مرغداری را در اختیار تولیدکنندگان قرار دهد. همچنین باید برای ارتقای کیفیت نهاده‌های تولیدی، دارو و نظارت بر ناوگان حمل‌ونقل تدابیری اتخاذ شود.
به گفته وی، افزایش بهره‌وری در واحدهای تولیدی و برنامه‌ریزی دقیق برای کاهش هزینه‌ها از الزامات رقابت‌پذیری صنعت مرغداری کشور در بازارهای هدف است.
در نهایت، بررسی وضعیت بازار مرغ نشان می‌دهد که نوسانات قیمتی این محصول تنها با افزایش یا کاهش تولید حل نمی‌شود و اصلاح ساختار زنجیره تامین و توزیع نیز اهمیت زیادی دارد. برنامه‌ریزی جوجه‌ریزی متناسب با تقاضا، ایجاد ثبات در سیاست‌های صادراتی، شفافیت قیمت‌ها، کاهش هزینه‌های تولید، تقویت نظارت بر شبکه توزیع و اجرای دقیق قوانین از جمله اقداماتی هستند که کارشناسان بر آن‌ها تأکید دارند.
بنابراین، ایجاد تعادل پایدار بین تولید و مصرف می‌تواند ضمن جلوگیری از زیان مرغداران و کاهش نوسانات بازار، زمینه عرضه مرغ با قیمت منطقی‌تر و باثبات‌تر را برای مصرف‌کنندگان فراهم آورد.