رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اعلام کرد احتمال بروز زلزله‌ای بزرگ‌تر در تهران هنوز وجود دارد، اما در صورتی که بزرگی زمین‌لرزه‌ها افزایش نیابد، احتمال وقوع چنین زلزله‌ای به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.
علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، درباره احتمال زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر پس از ثبت سه لرزه در کمتر از ۲۴ ساعت، اظهار داشت: از بعدازظهر دیروز ساعت ۱۷:۴۳، سه زمین‌لرزه کوچک در شرق تهران در امتداد شمال به جنوب این منطقه رخ داده است. این زمین‌لرزه‌ها امروز نیز در ساعت‌های ۷:۲۸ و ۱۴:۰۲ ادامه یافته‌اند.
سه زلزله اخیر تهران روی گسل‌های مختلف رخ داده‌اند
وی افزود: طبق گزارش مرکز لرزه‌نگاری کشور، این زمین‌لرزه‌ها در امتداد شمال به جنوب از محدوده لواسان تا مناطق جنوبی‌تر مانند پارک سرخه‌حصار ثبت شده‌اند. نکته قابل توجه این است که این سه زلزله روی یک گسل واحد نیستند و به گسل‌های متفاوتی تعلق دارند.
رئیس بخش زلزله‌شناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: زمین‌لرزه‌ای که در محدوده لواسان رخ داده، به گسل شمال تهران مربوط است. دو زمین‌لرزه دیگر که در بخش‌های جنوبی‌تر شرق تهران اتفاق افتاده‌اند، در شمال و جنوب گسل قصر فیروزه قرار دارند. همچنین در محدوده جنوب بومهن و پردیس، گسل نسبتاً بزرگی وجود دارد که این دو زلزله جنوبی‌تر با امتداد آن همخوانی دارند و به نظر می‌رسد فعالیت این گسل باعث وقوع این دو زمین‌لرزه شده باشد.
وی یادآور شد: بنابراین، بر اساس گزارش مرکز لرزه‌نگاری کشور نمی‌توان هر سه زمین‌لرزه را به فعالیت یک گسل مشخص نسبت داد. اگرچه بزرگی این زمین‌لرزه‌ها کوچک است، اما نباید آنها را کم‌اهمیت دانست؛ زیرا در نزدیکی کلان‌شهری بزرگ مانند تهران رخ داده‌اند.
زلزله‌های پی‌در‌پی تهران ممکن است مقدمه وقوع زلزله‌ای بزرگ‌تر باشند
اگر بزرگی زمین‌لرزه‌ها افزایش نیابد و لرزه‌های بیشتری ثبت نشود، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ‌تر به مراتب پایین‌تر خواهد بود.
بیت‌اللهی با اشاره به تجربه‌های گذشته گفت: سابقه نشان داده است که پیش از رخداد زمین‌لرزه‌های بزرگ، معمولاً زمین‌لرزه‌های کوچک‌تری رخ می‌دهد و یک توالی لرزه‌ای شکل می‌گیرد که ممکن است به زلزله بزرگ منجر شود.
وی افزود: غالباً زمین‌لرزه‌هایی با بزرگی کمتر از ۳ ریشتر جزو لرزه‌های خفیف محسوب می‌شوند. سه زلزله اخیر تهران به ترتیب با بزرگی ۲.۶، ۲.۸ و ۳ ریشتر ثبت شده‌اند و احتمالاً بسیاری از ساکنان، حتی در نزدیکی کانون این زمین‌لرزه‌ها، آنها را احساس نکرده‌اند.
رئیس بخش زلزله‌شناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی به ویژگی‌های لرزه‌ای شرق تهران اشاره کرد و گفت: این منطقه یک پهنه فعال لرزه‌ای است؛ زیرا گسل‌های مشا، شمال تهران، قصر فیروزه و لویزان در آن قرار دارند و گسل ایوانکی نیز در پایین‌دست امتداد دارد. این مجموعه گسل‌ها، پهنه‌ای با تراکم بالای گسل‌های فعال را تشکیل می‌دهد.
وی تأکید کرد: به طور طبیعی و بر اساس مشاهدات، در اکثر ایام سال، رخداد زمین‌لرزه در شرق تهران بیشتر از مناطق غربی و مرکزی است و این از ویژگی‌های طبیعی فعالیت لرزه‌ای این منطقه محسوب می‌شود.
پیش‌بینی قطعی زلزله بزرگ در تهران امکان‌پذیر نیست
بیت‌اللهی درباره احتمال وقوع زلزله بزرگ‌تر اظهار کرد: با توجه به بزرگی زمین‌لرزه‌های ثبت‌شده، در صورتی که زلزله بزرگ‌تری با بزرگی کمی بیشتر رخ ندهد، احتمال وقوع زمین‌لرزه شدیدتر کمتر است.
وی افزود: اگر تنش زیادی در منطقه‌ای شروع به آزاد شدن کند، توالی زمین‌لرزه‌ها ادامه می‌یابد و در چنین شرایطی باید حساسیت و هوشیاری افزایش یابد. البته اکنون نیز باید هوشیاری کامل وجود داشته باشد، زیرا گاهی همین لرزه‌های کوچک می‌توانند به بروز یک سلسله زمین‌لرزه بزرگ‌تر بیانجامند.
رئیس بخش زلزله‌شناسی تأکید کرد: با این وجود، هیچ فردی در جهان نمی‌تواند به طور قطعی پیش‌بینی کند در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد. بنابراین، بهترین رویکرد حفظ هوشیاری و خودداری از پیش‌بینی‌های قطعی درباره وقوع زلزله است.
وی در ادامه گفت: در رکوردهای ثبت‌شده زمین‌لرزه‌های طبیعی، که توسط ایستگاه‌های لرزه‌نگاری جهانی هم ضبط می‌شوند، شکل موج زمین‌لرزه از موج انفجار کاملاً متمایز است.
بیت‌اللهی با تأکید بر اهمیت توجه به فعالیت لرزه‌ای شرق تهران گفت: محدوده شرقی تهران محل تلاقی گسل مشا با گسل شمال تهران و همچنین امتداد گسل‌های لویزان و قصر فیروزه است. در جنوب شرق نیز گسل ایوانکی قرار دارد. این مجموعه گسل‌ها یک پهنه بسیار فعال لرزه‌ای را تشکیل داده که باید همواره به آن توجه داشت.
زلزله‌های اخیر تهران طبیعی بوده و شایعات انفجار صحت ندارد
وی در پاسخ به شایعات مرتبط با موج انفجار گفت: در داده‌های ثبت‌شده از زمین‌لرزه‌های طبیعی، که ایستگاه‌های لرزه‌نگاری جهانی نیز آنها را ثبت می‌کنند، تفاوت کاملاً واضحی بین شکل موج زمین‌لرزه طبیعی و موج انفجار وجود دارد.
رئیس بخش زلزله‌شناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی یادآور شد: از نظر ویژگی‌های امواج لرزه‌ای، مانند امواج P و S که جزء مشخصات زمین‌لرزه‌های طبیعی هستند، چنین امواجی در انفجارها دیده نمی‌شود. همچنین موج‌های ناشی از انفجار معمولاً به همراه صدای شدید در محیط پیرامونی ثبت می‌شوند که در این زمین‌لرزه‌ها چنین نشانه‌هایی وجود نداشته است.
بیت‌اللهی در پایان با اشاره به توالی سه زمین‌لرزه از عصر دیروز تا صبح و ظهر امروز گفت: این توالی نشان‌دهنده فعالیت طبیعی لرزه‌ای در شرق تهران است؛ منطقه‌ای که در بسیاری از ماه‌های سال چنین رخدادهایی در آن ثبت می‌شود. با این حال، هم‌زمانی این زلزله‌ها با شرایط فعلی باعث شکل‌گیری شایعاتی شده که اساساً صحت ندارند.