در حالی که بازار دام زنده کشور طی ماههای اخیر به دلیل شرایط مناسب تولید، افزایش زایشها و عرضه مستمر دام از ثبات نسبی برخوردار بوده است، اما طی دو هفته گذشته افزایش قیمت دام سبک نگرانیهایی را درباره روند تامین گوشت در بازار داخلی به وجود آورده است.
به گزارش ایسنا، در همین زمان گزارشهایی منتشر شده که از ورود گسترده دام زنده ایرانی به بازارهای عراق خبر میدهد؛ موضوعی که فعالان این حوزه معتقدند در صورت ادامه یافتن، میتواند بخشی از ظرفیت تامین داخلی را تحت تاثیر قرار داده و زمینهساز افزایش قیمت گوشت شود. این موضوع در شرایطی مطرح میشود که حفظ ذخایر دامی و جلوگیری از اختلال در عرضه کالاهای اساسی اهمیت بسیار ویژهای برای امنیت غذایی کشور دارد.
منصور پوریان، رئیس شورای تامین دام کشور، در گفتوگو با ایسنا درباره وضعیت بازار دام زنده، اظهار داشت: بررسیهای دو هفته اخیر نشان میدهد که قیمت دام زنده و بخصوص دام سبک با افزایش نسبی همراه بوده است. با این وجود، امسال به دلیل زایشهای مناسب و شرایط مطلوب دامداریها، تولید و عرضه دام سبک در وضعیت مناسبی قرار داشته و دام مورد نیاز بازار به میزان کافی تامین شده است. اما نکته مهم این است که علیرغم عرضه گسترده دام در میادین اصلی، طی دو تا سه هفته اخیر شاهد افزایش قیمتها بودهایم. تحقیقات ما همچنین نشان میدهد که همزمان با این افزایش، حجم قابل توجهی از دام زنده ایرانی به بازارهای عراق، به ویژه میادین اصلی اربیل و سلیمانیه، وارد شده است؛ موضوعی که میتواند یکی از عوامل موثر در تغییرات اخیر قیمت در بازار داخلی باشد.
خروج گسترده و گلهای دام ایرانی به بازار عراق
رئیس شورای تامین دام کشور با تاکید بر اینکه ورود دام ایرانی به عراق به صورت گسترده و سازمانیافته در حال انجام است، گفت: جابهجایی محدود و موردی دام با آنچه اکنون در بازار عراق مشاهده میشود کاملاً متفاوت است.
در شرایط فعلی دامهای ایرانی به صورت گلهای و در حجم بالا به بازارهای عمده عراق وارد میشوند و این نشان میدهد که با یک جریان محدود یا فعالیت انفرادی دامداران مواجه نیستیم. بر اساس بررسیها و گزارشهای منتشرشده در برخی رسانهها و پایگاههای خبری عراق، دام ایرانی حضور گستردهای در بازار این کشور یافته است و حتی در این گزارشها به تأثیر ورود دام ایرانی بر کاهش قیمت دام و گوشت در عراق اشاره شده است. تحقیقات ما از طریق ارتباطات موجود در آن کشور نیز این موضوع را تایید میکند.
وی درباره ابعاد این جابهجاییها افزود: انتقال دام با چنین حجمی و به صورت منظم و توزیع آن در میادین عمده عراق نمیتواند صرفاً نتیجه فعالیت یک فرد یا دامدار باشد. به نظر میرسد شبکهای پشت این جابهجاییها قرار دارد که توانسته دامهای کشتاری و ارزشمند کشور را در حجم قابل توجهی به بازار عراق منتقل کند. بررسیها و پیگیریهای انجامشده نشان میدهد که بخش عمده این جابهجاییها از مسیر سلیمانیه صورت میگیرد و لازم است دستگاههای مسئول نسبت به این موضوع حساسیت بیشتری نشان دهند.
خروج دام زنده به عراق در آمار رسمی صادرات ثبت نمیشود
رئیس شورای تامین دام کشور در پاسخ به این پرسش که آیا این خروج دام زنده به عراق در قالب صادرات رسمی انجام شده و ارزآوری به دنبال دارد، گفت: در شرایط فعلی صادرات رسمی دام زنده نداریم و تمام تلاشها بر حفظ ذخایر دامی کشور متمرکز است. بنابراین، دامهایی که به این شکل از کشور خارج میشوند در آمار صادرات رسمی ثبت نمیشوند و این جابهجاییها باید به عنوان خروج غیررسمی دام در نظر گرفته شود.
حفظ ذخایر دام زنده یکی از الزامات تامین امنیت غذایی کشور است و دستگاههای مسئول باید عوامل این جابهجاییها را شناسایی و از تداوم آن جلوگیری کنند، چرا که خروج گسترده دام، به ویژه در شرایط حساس کنونی، میتواند به یک چالش جدی برای بازار گوشت تبدیل شود.
وی افزود: بازار عراق به دلیل تقاضای گسترده و ظرفیت بالای مصرف، توان جذب حجم قابل توجهی از دام ایرانی را دارد؛ اما مسئله این است که تامین تقاضای این بازار نباید به قیمت کاهش عرضه داخلی و افزایش قیمت گوشت برای خانوارهای ایرانی تمام شود.
افزایش قیمت دام کشتاری از ۷۰۰ به ۷۵۰ هزار تومان
رئیس شورای تامین دام کشور درباره آخرین وضعیت قیمت دام زنده توضیح داد: قیمت دام سبک کشتاری که پیشتر در محدوده کیلویی ۷۰۰ هزار تومان قرار داشت، در هفتههای اخیر افزایش یافته و در برخی موارد به ۷۵۰ هزار تومان رسیده است. در حال حاضر قیمت بره نر کشتاری سنگینوزن که یکی از شاخصهای اصلی بازار دام سبک و از گروههای پرتقاضاست، بین ۷۲۰ تا ۷۵۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم وزن زنده قرار دارد. سایر انواع دام نیز متناسب با وزن، سن و ویژگیهای خود با قیمتهای متفاوتی عرضه میشوند.
پوریان با اشاره به تفاوت قیمت دامها در بازار گفت: برخی برههای بسیار کموزن یا دامهای شیرخوار ممکن است قیمتهای غیرمتعارفی داشته باشند، اما تعداد آنها محدود است و نمیتوان قیمت این گروه را مبنای ارزیابی بازار دام کشتاری قرار داد. میش نیز یکی از گروههایی است که سهم قابل توجهی در عرضه بازار دارد و در حال حاضر قیمت میش جوان در محدوده کیلویی ۵۲۰ تا ۵۵۰ هزار تومان قرار گرفته است. به طور کلی بازار دام از نظر نوع محصول و دام عرضهشده متنوع است و هر گروه متناسب با شرایط خود قیمتگذاری میشود.
عرضه دام از زمان جنگ تاکنون بدون اختلال بوده است
رئیس شورای تامین دام کشور با تاکید بر اینکه افزایش اخیر قیمتها ناشی از کمبود تولید یا اختلال در عرضه داخلی نبوده است، اظهار داشت: از زمان جنگ تاکنون عرضه دام در بازار به صورت منظم ادامه داشته و در برخی مقاطع حتی میزان عرضه از نیاز بازار بیشتر بوده است. همین موضوع به حفظ تعادل بازار کمک کرده و اجازه نداده است که با نوسانات شدید ناشی از کمبود دام مواجه شویم. شرایط مناسب زایش و وضعیت تولید دام سبک ظرفیت مطلوبی برای تامین نیاز داخلی ایجاد کرده است؛ با این حال، اگر بخشی از این ظرفیت از مسیرهای غیررسمی از کشور خارج شود، تعادل فعلی بازار میتواند تحت تاثیر قرار گیرد.
پوریان با بیان اینکه خروج دام میتواند زمینه افزایش قیمت را فراهم کند، افزود: خالی شدن بازار از کالاهای ضروری اتفاقی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت و اگر دامهای کشتاری در حجم بالا از چرخه عرضه داخلی خارج شوند، نتیجه آن کاهش دسترسی بازار به دام و افزایش قیمت دام زنده و در نهایت گوشت مصرفی خانوار خواهد بود.
کاهش واردات گوشت نسبت به سال گذشته
رئیس شورای تامین دام کشور به وضعیت واردات گوشت اشاره کرد و گفت: واردات گوشت در سال جاری نسبت به سال گذشته و سالهای قبل به میزان قابل توجهی کاهش یافته و حتی در دورههای اوج مصرف نیز حجم واردات بسیار محدود بوده است. البته کاهش واردات به معنای بینیازی کامل کشور از گوشت وارداتی نیست و واردات همچنان برای تامین نیاز برخی گروههای پرمصرف و صنوف اهمیت دارد، اما شرط اصلی این است که گوشت وارداتی با قیمت مناسب وارد بازار شود و از نظر اقتصادی برای مصرفکنندگان مقرونبهصرفه باشد.
پوریان افزود: در شرایط فعلی، هزینه واردات گوشت افزایش یافته و دشواریهای مربوط به جابهجایی و تامین آن نیز بیشتر شده است. به همین دلیل گوشت وارداتی با قیمتهای فعلی عملاً توان رقابت قیمتی با دام و گوشت تولید داخل را ندارد و ممکن است با تغییر شرایط و پایان جنگ، مسیر واردات هموارتر شود، اما در وضعیت کنونی حفظ ظرفیت تولید داخلی اهمیت بیشتری یافته است.
ضرورت حفاظت از ذخایر دامی در فصل زایش
رئیس شورای تامین دام کشور با اشاره به اهمیت فصل پاییز برای تولید دام سبک گفت: پاییز یکی از دورههای مهم زایش دام است و شرایط فعلی فرصتی فراهم کرده که ذخایر دامی کشور تقویت شود.
در چنین مقطعی، خروج دام زنده به هر شکل میتواند بخشی از ظرفیت تولید و تأمین آینده بازار را تحت تاثیر قرار دهد. در شرایطی که حفظ امنیت غذایی و ذخایر کالاهای اساسی اهمیت ویژهای دارد، باید با جدیت از ظرفیت تولید داخل محافظت کرد.
اکنون بخش عمده نیاز کشور به کالاهای ضروری از تولید داخلی تامین میشود و به طور کلی حدود ۹۰ درصد زنجیره تامین امنیت غذایی کشور متکی بر ظرفیتهای داخلی است. این ظرفیت یک مزیت مهم برای کشور محسوب میشود و نباید اجازه داد که خروج غیررسمی دام ثباتی را که در ماههای گذشته در بازار برقرار بوده، با مشکل مواجه کند.
وی در پایان با درخواست از دستگاههای مسئول برای مقابله با خروج غیررسمی دام زنده تاکید کرد: در شرایط فعلی مهمترین اقدام حفظ ذخایر دام کشور و جلوگیری از خروج گسترده دامهای کشتاری است. تداوم این روند میتواند آثار منفی بر بازار داخلی بر جای گذارد و زمینه افزایش قیمت گوشت و بروز مشکلاتی در تامین یکی از مهمترین اقلام سبد غذایی خانوار را فراهم آورد.
