از ابتدای آبان ماه، طرح تازه‌ای برای مدیریت مصرف سوخت در ۱۱ استان کشور به اجرا درآمده است.
این تغییرات در سهمیه‌بندی بنزین و روش عرضه سوخت، شرایط تازه‌ای را برای رانندگان در برخی استان‌ها به وجود آورده است. طبق این طرح، استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌های سوخت محدود شده و در عوض، سهمیه سوم بنزین با قیمت هر لیتر ۱۰ هزار تومان به کارت سوخت شخصی خودروها اختصاص یافته است. هدف اصلی این سیاست، مدیریت بهتر مصرف بنزین، افزایش نظارت بر فرآیند سوخت‌گیری و جلوگیری از قاچاق سوخت اعلام شده است.
کدام استان‌ها در طرح جدید سهمیه بنزین قرار دارند؟
بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، مرحله جدید محدودیت استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در ۱۱ استان اجرایی شده است.
استان‌های مشمول این طرح عبارت‌اند از: هرمزگان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اردبیل، یزد، کردستان، کرمان و سیستان و بلوچستان.
در این استان‌ها، همزمان با محدود شدن کارت‌های آزاد جایگاه‌ها، سهمیه ۵۰ لیتری بنزین با نرخ سوم یعنی هر لیتر ۱۰ هزار تومان به کارت سوخت شخصی خودروها افزوده می‌شود. البته محدود شدن کارت‌های جایگاه به معنای حذف کامل آنها نیست و استفاده از کارت اضطراری در شرایط خاص و در جایگاه‌های منتخب همچنان امکان‌پذیر است.
میزان سهمیه بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان چقدر است؟
با اجرای این طرح، سهمیه سوخت خودروهای مشمول به سه بخش تقسیم می‌شود:
سهمیه اول: ۶۰ لیتر بنزین با قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان
سهمیه دوم: ۵۰ لیتر بنزین با قیمت هر لیتر ۳۰۰۰ تومان
سهمیه سوم: ۵۰ لیتر بنزین با قیمت هر لیتر ۱۰ هزار تومان
بدین ترتیب، خودروهای مشمول می‌توانند در مجموع ۱۶۰ لیتر بنزین با سه نرخ متفاوت دریافت کنند.
این تغییر به معنی افزایش سهمیه بنزین ارزان قیمت نیست، بلکه ۵۰ لیتر سهمیه با نرخ سوم به میزان سوخت خودروها اضافه شده تا بخشی از نیاز رانندگان پس از اتمام سهمیه‌های قبلی تأمین شود.
نظارت بر سوخت‌گیری خودروها با کارت سوخت شخصی
یکی دیگر از اهداف این برنامه، افزایش کنترل بر میزان و دفعات سوخت‌گیری خودروها است. در همین راستا، رضا سپهبوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، از برنامه‌ای برای شناسنامه‌دار شدن کارت‌های سوخت و راه‌اندازی سامانه‌ای جهت رصد میزان سوخت‌گیری خودروها بر اساس کد ملی یا کارت بانکی خبر داده است.
وی اعلام کرده است که در تهران خودرویی شناسایی شده که طی یک ماه بیش از ۳۵۰ بار سوخت‌گیری کرده است. اینگونه موارد ضرورت نظارت دقیق‌تر بر مصرف سوخت و شناسایی تخلفات احتمالی را نشان می‌دهد.
از سوی دیگر، محدودیت استفاده از کارت‌های اضطراری باعث نگرانی‌هایی درباره سوخت‌گیری مسافران و خودروهای عبوری شده است. شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده که در جایگاه‌های منتخب و مسیرهای پرتردد، کارت اضطراری برای شرایط ضروری در دسترس خواهد بود تا رانندگان در سفرهای بین‌شهری با مشکل مواجه نشوند.
کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، اعلام کرده که میانگین مصرف بنزین کشور تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ روزانه ۱۳۳ میلیون لیتر بوده است. همچنین مصرف بنزین در ۱۰ روز نخست آبان نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱.۲ درصد کاهش یافته است.
محدودیت کارت‌های آزاد؛ چالشی جدید در سیاست بنزینی دولت
تغییرات در سهمیه‌بندی بنزین و محدود کردن کارت‌های آزاد جایگاه‌ها، گام جدید دولت برای کنترل مصرف و مقابله با قاچاق سوخت به شمار می‌رود. با این حال، موفقیت این سیاست تنها به محدود کردن کارت‌های اضطراری وابسته نیست و باید دسترسی آسان مردم به سوخت، به ویژه در جاده‌ها و سفرهای بین استانی، تضمین شود. در نهایت، میزان کاهش مصرف و موفقیت در جلوگیری از قاچاق سوخت، میزان اثربخشی این تغییرات را مشخص خواهد کرد.